Biden ve Macron, ABD- Fransa ilişkilerini ‘normalleştirmeye’ devam edecekler

Fransa Cumhurbaşkanlığı’ndan kaynaklar: Avrupa’nın savunması ve Washington'ın Sahel bölgesindeki askeri operasyonlara katılımı görüşüldü.

Biden, Macron ve Johnson geçtiğimiz haziran ayında Brüksel düzenlenen NATO Zirvesi'nde bir araya geldiler. (Reuters)

Roma, cuma ve vumartesi günleri yapılacak G-20 Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Zirve, ABD Başkanı Joe Biden ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmenuel Macron görüşmesine de tanık olacak. Bu, Avustralya’nın Fransa’dan almaktan vazgeçip ABD’den almaya karar verdiği nükleer denizaltı anlaşması nedeniyle Paris-Washington hattında patlak veren krizden ve Fransa’nın çıkarları için stratejik ve hayati olduğunu düşündüğü Hint-Pasifik bölgesinde, ABD, İngiltere ve Avustralya arasında ‘AUKUS’ adlı üçlü stratejik ittifaktan dışlanmasından sonraki ilk görüşme olacak. Macron ve Biden yüz yüze görüşecek.
Fransa Cumhurbaşkanlığı’ndan bir kaynak, Beyaz Saray'ın Elysee Sarayı (Fransa Cumhurbaşkanlığı) ile olan anlaşmazlığa son vermek amacıyla yaptığı jest çerçevesinde  Biden'ın Cumhurbaşkanı Macron'u, ister Villa Medici Oteli’nde isterse Farnese Sarayı’nda olsun İtalya’nın başkenti Roma’daki tarihi Fransız binalarından birinde ziyaret edeceğini açıkladı. Bu jestin siyasi bir önemi olduğunu belirten Fransız kaynak, görüşmeden Fransa-ABD ilişkilerini ve bu ilişkilerin Avrupa’daki uzantılarını çerçeveleyen temel unsurların vurgulanmasının yanı sıra denizaltı krizinin patlak vermesinden bir hafta sonra, ABD-Fransa ortak bildirisinde yer alan başta güvenlik olmak üzere Washington’ın önemli ve temel taahhütlerinin yeniden teyit edilmesinin beklendiğini belirtti.
Paris'in Macron'un Elysee Sarayı'na çıkmasından bu yana sürdürdüğü, Avrupa’ya özel bir savunma sistemi inşa etme ve stratejik bağımsızlığını elde etmesi konusundaki ısrarcı tutumu herkes tarafından biliniyor. Paris'in arzuları, NATO ve ABD’nin güvenlik şemsiyesini var olmayan bir Avrupa karuması için terk etmek istemeyen bir grup Avrupa ülkesinin çekinceleriyle ve itirazlarıyla karşı karşıya kaldı.
Bu yüzden Fransa, eski ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin güçlü şekilde itiraz ettiği projesini ilerletmek amacıyla, 2022 yılının ilk altı ayında Paris’in Avrupa Birliği (AB) dönem başkanlığı sırasında bir Avrupa zirvesi düzenlemeyi planlıyor. Bahsi geçen ortak bildiride, Washington’ın Avrupa’nın savunmasının kurulmasını kolaylaştırmaya kararlı olduğu belirtildi. Bu kararlılık, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın iki hafta önce Fransa'ya yaptığı ziyaret sırasında da teyit edildi. Elysee kaynaklarına göre Macron-Biden görüşmesi, ABD ve Avrupa kanatlarının altında, NATO çerçevesinde iş birliğinin güçlendirilmesiyle birlikte Avrupa’nın savunması için de baskı yapacak olması bakımından büyük önem taşıyor.
Washington’ın Hint-Pasifik bölgesine yönelmesi ve Çin ile rekabet odaklı ilişkilerine odaklanması Paris’in bu isteğini (Avrupa’nın savunması) bir kez daha haklı çıkardı. Fransa, bu bağlamda Avrupalı ortakların iki şeye varmaları gerektiğini düşünüyor. Bunlardan ilki, NATO’daki sorumlulukların üstlenilmesiyle birlikte ‘NATO taahhüdü ile Avrupa’nın savunması arasında herhangi bir çelişki olmadığını’ vurgulayarak kendi güvenlikleri için ek sorumlulukların üstlenilmesidir. Bir diğer deyişle Paris, kararsız olan Avrupa ülkelerine ve Avrupa’nın savunma projesine güven kazandırmak ve ikisini birden yapmanın gerekliliğini vurgulayarak Washington’ın onlardan vazgeçmesidir.
Paris, savunma sanayinde daha iddialı ortak programların başlatılması, Avrupa bloğunun yakın çevresinde dış müdahale operasyonlarında birlikte çalışmaya hazır olunması ve ABD'ye ihtiyaç duymadan Avrupa çıkarlarının korunması çağrısında bulunurken bir yandan da hızla Avrupa Acil Müdahale Gücü (European Rapid Reaction Force - ERRF) oluşturma çalışmalarını sürdürüyor. Sonuç olarak Paris, AB ülkelerinin çoğunun NATO üyesi olduğunu ve bunun da NATO'nun sorumluluklarını üstlenmesini daha nitelikli ve güçlü kılacağını belirterek NATO ve Avrupa ülkeleri arasında rol dağılımı yapılmasını teşvik ediyor.
Fransa’nın istekleri bu kadarla da sınırlı değil. Paris, AUKUS’tan dışlandığı için Hint-Pasifik bölgesindeki kapsamlı stratejide AB’nin bir yeri ve rolü olmasını istiyor. Ayrıca Paris, Elysee kaynaklarının dün belirttiği gibi, Fransa’nın Sahel bölgesinde yürüttüğü Barkhane Operasyonu’nda görevli askerleri ve Avrupa özel kuvvetler grubu Takuba’ya ABD’nin daha fazla askeri destek sağlamasını istiyor. ABD tarafı bugüne kadar Fransa’nın Sahel bölgesindeki terör örgütleriyle mücadele görevini yerine getirmesini kolaylaştırmak için ‘gerekli’ gördüğü istihbarat ve lojistik desteği sağladı.
Burada Biden yönetiminin, Barkhane Operasyonu ve Takuba çalışmaları için gerekli bilgi ve görüntüleri toplayan insansız hava araçlarının (İHA) havalandığı Nijer'in kuzeyindeki ABD hava üssünü kapatmayı planladığını, Paris'in de Rusya ve Türkiye'nin nüfuz alanları aradığı Sahel bölgesinde Avrupa ülkelerinin daha fazla destek vermeleri için baskı uyguladığı belirtilmeli.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Fransa - ABD hattındaki normalleşme süreci Roma’daki zirveyle son bulmayacak. ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris, 12 Kasım'da Paris'i ziyaret edecek ve Cumhurbaşkanı Macron ile görüşecek. ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan'a göre iki taraf NATO’daki ilişkilerinin derinliğini teyit edecekler. Yine Sullivan’ın açıklamalarına göre Washington, Avrupa’nın savunmasının kurulmasına desteğini yeniden teyit edecek. Bu yılın başında göreve gelen Biden’ın yardımcısı Harris de bu vesileyle ilk Avrupa ziyaretini gerçekleştirmiş olacak. Harris, Fransa'nın Birleşmiş Milletler (BM) ile birlikte düzenlediği, bu yılın sonunda yapılması planlanan Libya cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerine uluslararası diplomatik ve siyasi destek sağlamayı amaçlayan Libya konulu zirveye katılacak.
Diğer yandan Macron, Roma'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de görüşecek. Elysee kaynakları Erdoğan ve Macron arasında bu yıl içinde gerçekleşecek ikinci görüşmeyle ilgili dün, geçtiğimiz yıl araları bozulan iki liderin Doğu Akdeniz'in ve Ortadoğu’nun güvenliği ve NATO krizlerine ilişkin Fransa, AB ve Türkiye diyalogunu sürdürme anlaşmasının ele alınacağını söylediler.
Fransız kaynaklar, Batılı on ülkenin büyükelçileriyle yaşanan krizinTürkiye Cumhurbaşkanı'nın açıklamalarının ardından ‘bittiğini’ ancak muhalif isim Osman Kavala'nın akıbetine ilişkin ‘endişenin’ hâlen sürdüğünü belirttiler.
Diğer taraftan Macron, Roma'da bir başka önemli görüşme daha gerçekleştirecek. Hindistan Başbakanı Modi ile bir araya gelecek. Paris, Avustralya ile yaşanan denizaltı krizinden sonra Hindistan'ın Hint-Pasifik bölgesinde ‘önemli bir stratejik ortak’ olduğunu ve stratejik konularda diyalogu sürdürmeyi istediğini her fırsatta vurguladı.