İsrail, Yahudi olduğu iddia eden onlarca Hristiyan Etiyopyalıyı yanlışlıkla ‘kurtarmış’

Etiyopya asıllı İsrailli bir bakan, Bennett hükümetini düşürme tehdidinde bulunuyor

Aralık 2020’de İsrail’e gelen yeni bir Etiyopyalı Yahudi grubu (Getty Images)

Etiyopya’nın kuzeyinde, hükümet güçleri ile başkent Addis Ababa’ya ilerleme tehdidi oluşturan Tigray isyancıları arasındaki savaş daha da şiddetlenirken, İsrailli makamların, Yahudi olduğu iddia eden onlarca Etiyopyalıyı, askeri operasyon benzeri bir yöntem ile İsrail’e kaçırdığı ortaya çıktı.
Etiyopya asıllı İsrailli bir bakan, Etiyopyalıların savaş sebebiyle ölüm riskine maruz kaldığını iddia ederek, acilen Etiyopya Yahudilerinden farklı grupların da ülkeye alınması çağrısında bulundu. Bakan, aksi halde Naftali Bennett hükümetinin düşürüleceği tehdidinde bulundu.
İsrail yaşadığı bu kriz Etiyopya’daki olayların son haftalarda kötüleşmesinin ardından geldi. Şarku'l Avsat'ın edindiği bilgiye göre, İsrail hükümeti, vatandaşlarının Etiyopya'ya seyahat etmesini engelleyen katı uyarılar yayınlarken, orada bulunan İsraillilere ülkeyi derhal terk etme çağrısında bulundu. İsrail’deki Falaşaların liderleri, Başbakan Bennett’e hitaben “İsraillilerin hayatları ile ilgileniyorsun.  Yıllardır İsrail’e göç etmek için izin bekleyen, köylerini ve evlerini terk ederek Addis Ababa havaalanı yakınlarındaki kamplarda kalan, mezhebimize bağlı 7 bin Yahudi ile de ilgilenebilir misin?” çağrısında bulundu. Bennett’de bunun yerine getirileceğine yönelik söz verdi.
Ancak İsrail hükümetinin Ulusal Güvenlik Konseyi, Etiyopya'dan daha fazla Yahudi getirilmesine karşı çıktı ve bu tutumunu gizli bir belgede dile getirdi. Belgede İsrail’e nakledilmeyi bekleyen Falaşa Yahudilerinin hayatlarını tehdit eden hiçbir tehlikenin olmadığı belirtildi. Ayrıca herhangi bir askeri operasyon veya diplomatik çabalar ile İsrail’e nakledilmelerini hızlandırmaya yönelik her türlü girişimin, Etiyopya hükümetiyle diplomatik bir kriz yaratacağı uyarısında bulunurken, Binyamin Netanyahu hükümetinin son döneminde Etiyopya Yahudilerini kurtarmak için gerçekleştirilen ve hayal kırıklığıyla sonuçlanan bir operasyonu da ortaya çıkardı.
Güvenlik Konseyi, İsrail Dış İstihbarat Servisi Mossad’ın Netanyahu’nun görev süresi içerisinde gizli bir operasyon düzenlediğini açıkladı. Söz konusu operasyonda, 14 milyon şekel (yaklaşık 5 milyon dolar) maliyetle 77 Etiyopyalı’nın İsrail’e nakledildiği, ancak daha sonra bu kişilerin çoğunun Yahudi olmadığı ve aralarında adaletten kaçan ve cinayetle suçlananların da bulunduğunun ortaya çıktığı belirtildi. Bu kişilerin ülkeye alınmaları İsrail’de şiddetli tartışmalara yol açtı. Olayla ilgili olarak, Etiyopyalı asıllı Göçmenlik Bakanı Pnina Tamano-Shata suçlandı. Tamano-Shata acele karar almak ve, hükümeti yanlış yönlendirmesi ile suçlanırken, Etiyopta asıllı Yahudilerinin zarar görmesinden de sorumlu tutuldu.
Tamano-Shata bu suçlamalara, İçişleri Bakanlığını sorumluluktan kaçmakla suçlayarak yanıt vererek, İsrail İçişleri Bakanlığı temsilcilerinin, ülkeye nakledilen Etiyopyalılarla görüşerek, İsrail’deki akrabalarının isimlerini içeren bir rapor hazırladığını ancak akrabalıklarının boyutunu incelemediğini belirtti. İçişleri Bakanlığı ise, hazırlanan raporunun söz konusu kişilerin hayatlarının tehlikede olmadığını, Etiyopya’daki savaşın kendi bölgelerine ulaşacağını tahmin ederek daha iyi bir yaşam ve iş fırsatı bulmak için İsrail’e geldiklerini açıkça belirttiğini söyledi. Ancak iki bakanlık da aynı sonuca vardı. O da, ülkeye nakledilen 77 kişinin çoğunun, Yahudi değil Hristiyan olduğu ve Sarka Seyum adlı bir kişinin daveti üzerine İsrail’e geldiğiydi. Seyum ise, İçişleri Bakanlığı’nın raporunun aksine, tüm göçmenlerin Yahudi olduğunu iddia etti.
Konuya yönelik İsrail’deki iç tartışmalar, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed’e kulağına gitti. Abiy Ahmed geçen hafta sonu, İsrailli mevkidaşı Bennett ile kaçırma operasyonunu protesto ettiği bir telefon görüşmesi yaptı. Ahmed İsrail’e getirilen Etiyopyalılar arasında, Tigray bölgesinde isyancılar tarafından gerçekleştirilen katliamlara katılan çok sayıda subay olduğunu, İsrail’e gizli bir operasyon ile kaçtıklarını belirtti.
Bunun üzerine, Bennett daha fazla Yahudi Etiyopyalı’nın ülkeye göç etmesini durdurmaya karar verdi. İsrail’e göçü tamamlamak için prosedürleri bekleyen Falaşa Yahudilerinin ülkeye getirilmesini hızlandırma çağrılarının, İsrail'deki siyasi liderliğe baskı yapmayı amaçladığını belirtti. Bennett, Ulusal Güvenlik Konseyi rapordaki “Etiyopya’daki zor duruma rağmen, Falaşa Yahudilerinin kurtarılması için bir operasyon yapılması veya bu konuda ilgili makamlarla diyalog kurulması, Etiyopya makamlarıyla bir anlaşmazlığın çıkmasına neden olabilir ve göç etmek için bekleyenleri tehlikeye atabilir. Dolayısı ile bu akıllıca olmaz.” ifadelere dikkat çekti. Söz konusu belgeyi hazırlayan İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi’nde Afrika ve Orta Doğu Direktörü Nemrud Gaz “İsrail’deki ekonomik durumdan ve hükümetin sunduğu bağış ve ayrıcalıklardan yararlanmak amacıyla, Yahudi olmayanların kişilerin İsrail’e alınmayı bekleyen Yahudi topluluğuna sızacağına yönelik ciddi endişeler bulunuyor” açıklamasında bulundu.
Ancak Bakan Tamano-Shata ve ülkedeki diğer Etiyopyalı Yahudi liderler, bu yaklaşımı reddederek, tenlerinin renginden dayalı ırkçı bir tutum olarak değerlendirdiler. Ayrıca Bennett tutumunu değiştirmez ve Yahudileri kanlı savaşın pençelerinden kurtarmak üzere onları Etiyopya’dan getirmezse, koalisyondan çekilerek hükümetin düşmesini sağlayacağı tehdidinde bulunuldu. Tamano-Shata, Netanyahu hükümetinin yaklaşık bir yıl önce, iki binden fazla insanın nakledecek 9 turu içeren “İsrail Kayası” operasyonu kapsamında, geri kalan Falaşa Yahudilerinin Etiyopya’dan getirilmesini onayladığını belirtti. Ayrıca “Operasyonun Mart ayında sona ermesine rağmen, İsrail’de yaklaşık 10 bin kişi hala ailelerinin birleşmesini bekliyor” açıklamasında bulundu. Bennett bunlara yanıt olarak, birkaç gün içinde bu konuda kapsamlı görüşmeler yapacağına yönelik söz verdi.