Dünya Bankası’ndan İsrail’e Filistinlilerin vergi gelirlerinde kesinti yapma çağrısı

Filistin Yönetimi büyük bir finansman açığı ile yüzleşiyor. Gazze’nin genel ekonomiye katkısı yüzde 10’a düştü

Gazze’de zaman zaman yasaklanan veya alan kısıtlaması uygulanan balıkçılık (AFP)

Dünya Bankası, İsrail’e Filistin vergi gelirlerinden yapılan kesintileri durdurması ve askıya alınmış mali dosyaların sonuçlandırılması çağrısında bulundu. Dünya Bankası aynı zamanda, bağışçılarına, Filistin Yönetimi’nin karşı karşıya olduğu ciddi mali zorluklar sebebiyle, kamu mali yardımlarına devam etme çağrısında bulundu. Dünya Bankası’nın son raporunda, Filistin Yönetimi’nin kamu maliyesinin gelirlerdeki artışa rağmen kamu harcamalarının aynı oranda artması ve yardımlarda rekor bir seviyede düşüş yaşanması sebebiyle hala ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğu ayrıca İsrail hükümetinin Filistin Yönetimi adına toplamakta olduğu aylık vergi gelirlerinden yaptığı ek kesintilerin, kamu maliyesi üzerindeki baskıyı arttırdığı belirtildi.
Dünya Bankası, salı günü yayınlanan raporun 17 Kasım’da Oslo’da düzenlenecek bağışçılar toplantısında sunulmasına karar verildi. İsrail hükümetinin Filistin Yönetimi’ne sağladığı vergi gelirlerinin ve bağışçıların sağladığı fonlardan elde edilen ödemelerin hesaplanmasının ardından Filistin Yönetimi’nin bütçe açığının 2021’de 1,36 milyar dolara ulaşmasının beklendiğini belirtti. Rapora göre, Filistin Yönetimi, artık yerel bankalardan borç alamayacağı için yıl sonuna doğru yükümlülüklerini yerine getirmekte zorluk yaşayabilir. Beklenen fon açığının çok büyük olması sebebiyle, özel sektöre olan borçlanmayı artabilir ki bu da piyasada daha fazla likidite çekilmesine neden olabilir.
Banka, raporunda İsrail hükümetine hala mevcut olan bazı kamu maliyesi sızıntılarını, örneğin C Bölgesi’nde faaliyet gösteren şirketlerden toplanan vergi geliri ve köprü geçişlerinde alınan ücretler konusunu ele alma çağrısında bulunuldu. Zira bu gelirler, imzalanan anlaşmalarda belirtilenin aksine Filistin Yönetimi’ne sistematik olarak aktarılmıyor. Banka, bu mali gelirin bir kısmının Filistin yönetimine ödenmesinin, zor zamanların geçirildiği bir zamanda çok ihtiyaç duyulan hızlı bir fon olacağını belirtti. Banka raporunda, bağışçıları bütçe açığını azaltmaya yardımcı olma çağrısında da bulundu. Söz konusu rapor, Filistin Yönetimi’nin, İsrail’in Filistin vergi ödemelerinde yaptığı kesintiler, Kovid-19 krizi ve dış desteğin azalması sonucunda kuruluşundan bu yana görülen en kötü mali durumu yaşamakta olduğunu söylediği bir zamanda geldi.
Son verilere göre, bu cari yılın sonu ile Filistin Yönetimi’nin gelirleri, normal şartlarda Filistin hazinesine gelen miktarın yüzde 10’unu aşmıyordu. Filistin Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan verilere göre, kamu hazinesine sağlanan destek, hibe ve mali yardımlar, 2021 yılının ilk 8 aylık süresince, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 89,6 (31,5 milyon dolar) azalmıştı. Filistin ekonomisinin 2021’in ilk yarısında yüzde 5,4’lük bir büyüme kaydetmiş olmasına ve yıl sonunda yüzde 6’ya ulaşması beklenmesine rağmen, Kovid-19 sonrası toparlanma konusundaki yavaşlama ve büyümeyi sağlayacak kaynaklarının sınırlı kalması nedeniyle bu oranının 2022’de yüzde 3’e düşmesi bekleniyor.
Raporda, Filistin ekonomisinin bazı iyileşme belirtileri göstermeye başladığı da belirtildi. Gazze Şeridi’nin işsizlik oranındaki yükselme ve sosyal koşulların bozulması gibi çok ağır ekonomik koşullardan yaşamasına rağmen, Batı Şeria’da gerçekleştirilen ekonomik aktiviteler sonucunda iyileşme belirtileri olduğuna da yer verildi. Ancak aynı zamanda, sürdürülebilir büyümenin sınırlı kaynakları gölgesinde, gelecekteki yönelik bir belirsizlik durumu olduğu uyarısında bulunuldu.
Dünya Bankası Filistin Direktörü Kanthan Shankar, “Mevcut büyüme, Batı Şeria’daki tüketime dayanıyor, bu 2020’nin başındaki toparlanmaya atfedilebilir. Ancak bu Kovid-19 krizi sebebiyle kötüye gidiyor ve ekonomi hala hareket, nakliye ve ticaret üzerindeki kısıtlamalar sebebiyle zarar görmeye devam ediyor. Bu da yatırımların ve yeni tarafların pazara girişlerinin önündeki en büyük engeli teşkil ediyor.” dedi.
Aynı zamanda gelecekteki duruma yönelik belirsizlik yerini koruyor ve bu durumun çözülmesi, tüm tarafların ekonomiyi canlandırmak ve gençlere iş fırsatları sağlamak için koordineli çalışmalar yürütmesine dayanıyor.
Raporda, şu anda daha önce yapılan tahminlerin sadece küçük bir yüzdesine ulaşmış olan Gazze ekonomisi üzerinde, yıllarca süren ablukanın neden olduğu etkilerine dikkat çekildi. Gazze Şeridi’nin Filistin ekonomisine olan katkısının son 30 yıldaki kaydedilen orana göre son bir yılda yarı yarıya düştüğü ve genel ekonominin şimdi sadece yüzde 18 oranında katkı sağladığı tahmin edildi. Gazze Şeridi, imalat faaliyetlerinde bir düşüş yaşadı ve Gazze Şeridi’nin ekonomisi büyük oranda ithalatlara bağımlı hale geldi.
Bunların yanı sıra, Gazze Şeridi’ndeki ekonomideki kötüye gidiş yaşam standartlarını ciddi şekilde etkiledi. Zira işsizlik oranları yüzde 45’e ulaşırken, en son yaşanan 11 günlük çatışmaların ardından yoksulluk oranı yüzde 59’a ulaştı, Kovid-19 salgının ortaya çıkması ile durum daha da kötüleşti.