ABD, Sudan ordusunun komutanları üzerindeki baskıyı artırdı

Bir genç kızın kafasından vurularak öldürülmesi, halk arasında infiale neden olurken Ekim ayından bu yana olaylarda ölenlerin sayısı 23'e yükseldi

Geçtiğimiz Cumartesi günü Hartum'da sivil yönetim talebiyle düzenlenen protestolardan bir kare (AP)

ABD’nin Afrika İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Molly Phee, 2019 yılında imzalanan Anayasal Bildirge’ye göre yönetimin yeniden sivillere verilmesi için baskı yapmak amacıyla Sudan’daki askeri ve sivil taraflarla görüşmek üzere dün başkent Hartum'a geldi.
Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, ziyaretin ülkedeki mevcut krizi çözmeyi ve ordu komutanları üzerindeki baskıyı artırmayı amaçladığını söylediler. Kaynaklar, Amerikalı yetkilinin henüz tamamlanmamış bir anlaşmaya göre geçiş hükümetini eski haline getirmek amacıyla bir girişimde bulunacağını da sözlerine eklediler.
Phee’nin, güvenlik güçlerinin barışçıl göstericilere karşı kullandığı aşırı şiddet konusunu da gündeme getirmesi bekleniyor. Özellikle geçtiğimiz Cumartesi günü 13 yaşındaki bir genç kızın başından vurularak öldürülmesi halk arasında büyük bir öfke dalgasına neden oldu. Genelkurmay Başkanı Korgeneral Abdulfettah el-Burhan’ın Başbakan Abdullah Hamduk liderliğindeki sivil hükümeti feshetmesinden sonra 30 Ekim’de başlayan protestolarda yaşanan olaylarda şimdiye kadar 14’ü vurularak olmak üzere hayatını kaybedenlerin sayısı 23'e ulaştı. Yaralıların sayısı ise 112'si gerçek mermiyle olmak üzere 215'e yükseldi.
Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi, Facebook sayfası üzerinden yaptığı bir paylaşımda, “25 Ekim'de boynundan vurulan ve Hartum'daki Royal Care Hastanesi'nde tedavi altına alınan Ömer Abdullah Adem, şehit oldu. Böylece ordunun iktidara darbe yapmasından bu yana teyit edilen şehit sayısı 23'e yükseldi” denildi.
Geçtiğimiz Cumartesi günü Es-Sahafa Mahallesi’nde evinin önünde dururken başından vurularak öldürülen Remmaz Hamid'in bir fotoğrafı sosyal medyada paylaşıldı. Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi, kızın başından aldığı yara sonucu öldüğünü açıkladı. Komite, askeri güçleri, geçtiğimiz Cumartesi günkü protestolarda barışçıl gösterilerde bulunan sivillere karşı acımasızca davranmak, aşırı güç ve gerçek mühimmat, plastik mermi, göz yaşartıcı gaz, sopa ve cop kullanmakla suçladı.
Askeri güçlerin uyguladığı şiddet sonucu protestocuların bir kısmının gerçek mühimmatla, bir kısmının ise doğrudan protestoculara karşı kullanılan plastik mermilerle ve atılan gaz kapsülleriyle yaralandıklarını açıklayan Komite, göz yaşartıcı gaz nedeniyle boğulma vakaları ve sopalarla yaralanmalar ve yanık vakalarının rapor edildiğini aktardı. Komite tarafından yayınlanan rapora göre Omdurman kentinde 40'ı gerçek mermiyle olmak üzere 79 kişi, Bahri şehrinde 40'ı gerçek mermiyle olmak üzere 66 ve Hartum'da ise 32'si gerçek mermiyle olmak üzere 70 kişi yaralandı.  Raporda, bazı yaralıların durumlarının halen ciddiyetini koruduğu belirtildi.
Öte yandan başkent Hartum’daki üç hastanede ve ülkenin doğusundaki Kassala Hastanesi’nde doktorlar, her biri kendi hastanesinin önünde olmak üzere onlarca kişinin katıldığı askeri darbeyi, sağlık tesislerine ve sahadaki sağlık ekiplerine yönelik ihlalleri reddeden ve devrime destek veren protesto nöbetleri düzenlediler. Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi’nden dün yapılan açıklamada, Kassala'daki askeri yetkililerin, protesto düzenlenen hastaneye baskın yaptıkları, doktorların ve personelin hastaneye girmesini engelledikleri aktarıldı. Komite daha önceki açıklamalarında, aynı yetkililerin, geçtiğimiz Cumartesi günü, protestolar sırasında, Hartum'da iki hastaneye baskın düzenlediğini ve sağlık personeli ile protestocuları tutukladığını belirtmişti. Açıklamada, “Elimizdeki kan stoku azaldı. Durumları kritik vakalar şöyle dursun, normal hastaların ihtiyaçları dahi karşılanamıyor” ifadeleri kullanıldı.
Öte yandan askeri güçler tarafından gerçekleştirilen baskınlar, aramalar ve tutuklamalar ülke genelinde devam ederken, geçtiğimiz ayki darbeden bu yana nereye götürüldükleri bilinmeyen tutuklu ve kayıp sayısı yüzleri buldu. Darfur Barosu, ülkenin batısındaki Darfur bölgesinde tutuklanan ve kaybolanların sayısının 71’e yükseldiğini açıkladı. Baro, altı tutukluya gözaltında tutuldukları sırada yeni tip koronavirüs (Kovid-19) bulaştığını ve ‘Korgeneral Abdulfettah el-Burhan'ın darbesinden’ bu yana bölgedeki tutuklamaların devam ettiğini aktardı. Baro, Nyala kentindeki tutukluların havalandırması yetersiz bir odaya yerleştirildiğini ve bazılarının kronik hastalıkları bulunduğunu bildirirken tıbbi raporlar, ed-Daein Hapishanesi’nde toplam 13 tutukludan altısının Kovid-19 ile enfekte olduğunu doğruladı.
Genelkurmay Başkanı Korgenral Abdulfettah el-Burhan, 30 Haziran 1989 Rejimini Tasfiye ve Yetkilendirmeyi Kaldırma Komitesi aracılığıyla geri kazanılan fonları gözden geçirmek ve almak için bir komite oluşturma kararı almıştı. Kaynaklar dün, Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Dagalo’nun 30 Haziran 1989 Rejimini Tasfiye ve Yetkilendirmeyi Kaldırma Komitesi’nin çalışmalarını gözden geçirecek komiteye başkanlık yapmayı özür dileyerek kabul etmediğini aktardılar.
Korgeneral Burhan, geçtiğimiz ay, ordunun sivil hükümeti devirip Sudan'daki siyasi süreci kontrol altına almasının ardından aldığı ilk kararlardan biri olarak 1989 Rejimini Tasfiye ve Yetkilendirmeyi Kaldırma Komitesi’nin çalışmalarını askıya almıştı.