Sudan dünyadan kopmuş durumda: Gösterilerde bugüne kadar 34 kişi öldü

Sudan Meslek Odaları Birliği: "Sokaklarda yaşananlar, taammüden cinayet de dahil olmak üzere, insanlığa karşı işlenmiş iğrenç suçlardır."

Hartum’un sokaklarından birinde polisle karşı karşıya gelen protestocular (AP)

Sudan, Orgeneral Abdulfettah el-Burhan'ın yaptığı darbeden beri en kanlı günlerinden birini yaşadı. Askeri yönetime karşı çıkan protestoculardan onlarcası hayatını kaybetti ve yaralandı. Sudanlılar, telefon ve internet hizmetlerinin tamamen kesilmesi sonucu dünya ile iletişimlerini kaybettiler.
Sivil yönetimi destekleyen Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi duruma ilişkin yaptığı açıklamada, Bahri'de (Kuzey Hartum; başkent Hartum'un üç şehrinden biri), Hartum'un kalbinde ve Omdurman'da 10 protestocunun öldürüldüğünü ve "hepsinin kafasına, göğsüne veya karnına gerçek mermilerin isabet etmesi sonucu" hayatını kaybettiğini kaydetti. Böylece ordu komutanı Abdulfettah el-Burhan'ın 25 Ekim'de yönetimdeki sivil ortaklarına karşı yaptığı darbeden beri güvenlik güçlerinin protestoculara uyguladığı baskı sonucunda hayatını kaybedenlerin sayısı 34'e çıkmış oldu. Durum göz önüne alındığında bu sayı daha da artabilir.
Aylarca süren protestolardan beş ay sonra 11 Nisan 2019 tarihinde Ömer el-Beşir rejimini düşüren devrimin başlatılmasında kilit bir rol oynayan Meslek Odaları Birliği, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bugün Sudan sokaklarında ve şehirlerinde yaşananlar, taammüden cinayet de dahil olmak üzere insanlığa karşı işlenmiş iğrenç suçlardır. Saldırı ve evlere silah zoru ile girilerek onurun çiğnenmesi de cabası. İşlenen onlarca suçu gizlemek ve üstünü kapamak için iletişim araçları kasıtlı olarak kesildi. Darbeci yönetimin güvenlik güçleri acımasız bir şekilde evlere saldırıyor ve göstericileri dağıtmak için gerçek mermi kullanıyor " ifadelerini kullandı.
Sudan askeri makamları, ülke çapında 'iletişim hizmetlerini' kesti ve başkent Hartum'un üç şehrini birbirine bağlayan köprüleri kapattı. Ancak onlarca kişinin ölmesine ve yaralanmasına yol açacak derecede aşırı güç kullanımı ile karşı karşıya kalan askeri darbe karşıtlarının toplanmasını engellemeyi başaramadı.
Protestolar, orduyu, yaklaşık bir aydır katı ev hapsinde tutulan Başbakan Abdullah Hamduk liderliğinde sivil otoriteyi yönetime geri almaya zorlamayı amaçlıyor.
Askeri güçler, başkent Hartum ve diğer bazı Sudan şehirlerinin farklı farklı yerlerinde toplanan yüz binlerce kişiye karşı dikkat çekici bir yoğunlukta göz yaşartıcı gaz, gerçek ve plastik mermi kullandılar.
Yetkililer telefon hizmetlerini tamamen kestiler. Geçtiğimiz süre zarfında kısmi internet kesintisine rağmen çalışan elektronik altyapı hizmetleri zarar gördüğü için ofislerde ve kurumlarda internet kullanımına izin verilmişti. Ancak şimdi internet de tamamen kesildi. Böylece Hartum üç şehri ile birbirlerinden haber alınamayan izole bir adaya dönüşmüş oldu.
Yetkililer her yoldan göstericilerin toplanmasını engellemeye çalıştılar ancak başarısız oldular. Göstericiler yerleşim bölgelerinin içlerine kadar devam eden geniş çaplı vur-kaç mücadelelerinden sonra toplanmayı başarabildiler. Ayrıca göstericileri göz yaşartıcı gaz bombası ve kurşunlarla dağıtmaya çalışan polis ile yaşanan kovalamacaların ardından on binlerce gösterici Es-Sittin Caddesi, es-Sahafa'daki 7 İstasyonu, Berri bölgesi, Hartum'un çeşitli yerleri ve Omdurman'daki el-Erbain ve Ardah caddeleri gibi önemli noktalarda toplanmayı başardılar.
Ordu karargâhı yakınlarındaki Berri bölgesi kalabalık yürüyüşlere sahne oldu. 2019'un Nisan ayında Ömer el-Beşir rejimini deviren devrimden beri kendilerini "çöl aslanları" olarak tanıtan bölgedeki devrimciler Hartum'un merkezini doğusuna bağlayan ana caddelerden biri olan el-Marid Caddesi'nde bir günlük oturma eylemi düzenliyorlar.
Silahlı güvenlik güçleri, Arkavit, et-Taif ve el-Mamurah'ın iç mahallelerinde ve ara sokaklarında protestocuları takip etmeye devam ettiler, yaşlıların ve çocukların bulunduğu evlere rastgele göz yaşartıcı gaz bombaları attılar.
Askeri yetkililer ülkedeki yönetimi ele geçirerek olağanüstü hâl (OHAL) ilan edip, anayasal belgeyi askı alarak Başbakan Abdullah Hamduk da dahil olmak üzere geçiş yönetimi liderleri ve bakanlarını göz altına aldıklarından beri ülke, devrimcilerin deyimiyle 'Burhan'ın darbesine' karşı durmak bilmeyen protestolara ve kaosa sahne oluyor. Siyasi düzeyde 25 Ekim kararlarından öncesine dönülmesi çağrısı yapılıyor. Öte yandan devrimciler ve sokaktaki siyasi gruplar ülkedeki iktidarı ele geçiren askerlerle herhangi bir müzakere, pazarlık veya diyaloğa girmeyi reddediyorlar. Ayrıca askerlerin halka karşı işlediği suçlardan ötürü sorguya çekilmesi ve yargılanmasını istiyorlar.
Her zamanki gibi devrimciler, ordu komutanı Burhan'ın kararlarını reddettiklerini göstermek için bilindik sloganlarını atarak "Müzakere yok! Ortaklık yok! Meşruiyet yok! Askeri darbe yok! Pilavdan dönenin kaşığı kırılsın!", "Düş düş askeri yönetim! Bu ülke bizim hakkımız. Yönetimimiz sivildir. Düş düş ya Burhan!" vb. şekilde bağırdılar.
Ordu yönetimi devraldığından beri eski döneme dönmeye yönelik bütün çabalar başarısız olurken, ordu komutanı Burhan gerilimi tırmandırmaya devam ediyor. Nitekim yeni bir Egemenlik Konseyi kurdu ve kendisini başkan, Hızlı Destek Kuvvetleri Komutanı Muhammed Hamdan Daklu'yu (Hamideti) ise yardımcısı olarak atadı. Gözlemciler bu adımı ülkenin bir aydan beri yaşadığı siyasi krizi körükleyen kışkırtıcı bir adım olarak değerlendirdiler.
İletişim hizmetlerinin kesilmesi nedeniyle basın, Beşir rejimini deviren devrimden bu yana protestolarının büyüklüğü ve gücüyle ünlü bir bölge olan Doğu Nil eyaleti başta olmak üzere, Hartum bölgelerindeki durumu öğrenemezken, ülkenin başka şehirleri ile de iletişim kurulamıyor.
Fransız haber ajansına (AFP) konuşan 42 yaşındaki protestocu Suha, "Bugün şiddet çok yoğun. Güvenlik güçlerinin konuşlanmasından ötürü toplanamadık. Sürekli göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları vardı. Aynı şekilde çok sayıda gözaltı oldu” dedi.