Libya'da genel seçimlerin zamanında yapabilmesi için temaslar sürüyor

Libya’da Cumhurbaşkanlığı adaylarının listesinin açıklanmasına karşı uyarılar yapıldı. Dibeybe, yetkilerini yardımcısına devretti.

Libya’daki seçimler (AFP-Arşiv)
Libya’daki seçimler (AFP-Arşiv)
TT

Libya'da genel seçimlerin zamanında yapabilmesi için temaslar sürüyor

Libya’daki seçimler (AFP-Arşiv)
Libya’daki seçimler (AFP-Arşiv)

Ülkenin doğusundaki Tobruk şehrinde bulunan Libya Temsilciler Meclisi (TM), yaklaşık 72 üyesinin ‘yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerini kurtarmak’ için acil toplantı düzenleme talebi karşısında sessizliğini korudu. Üyeler, Yüksek Seçim Komisyonu ve başkanı İmad es-Sayeh’i de toplantı düzenlenene kadar nihai aday listesini açıklamamaları konusunda uyardı.
Üyeler, geçen cumartesi akşamı yaptıkları açıklamada, ‘seçim sürecindeki olumsuz gelişmelere, Cumhurbaşkanlığı Seçim Yasası’nın uygulanmamasına ve Seçim Komisyonu’nun oyalanmasına’ dikkati çektiler.
Komisyonu, ‘korku yaymak için sahtecilik ve yargıyı etkileme şüpheleri’ üzerine sessiz kalmakla suçlarken, Sayeh ve güvenlik kurumlarının temsilcilerini de ‘hesap verebilirlik için bu oturuma katılmaya’ çağırdı.
Üyeler, ‘herhangi bir şüpheli dış baskıya boyun eğmeyeceklerini, oylara hile karıştıran, oy satın alan ve yargıya saygısızlık yapan bir tarafta yalancı tanık olmayacaklarını’ ifade etti.
Cumhurbaşkanlığı adaylarından biri olan Meclis Başkanı Akile Salih veya yardımcıları tarafından hemen resmi bir açıklama yapıldı. Ayrıca konseyin resmi sözcüsü Abdullah Bileyhik de yorum yapmaktan kaçındı.
Öte yandan Birleşik Krallık, Trablus Büyükelçisi Caroline Hurndall aracılığıyla, Libya’daki herhangi bir siyasi adayı desteklediği yönündeki iddiaları yalanladı. Hurndall, ülkesinin seçim sürecini ve onu organize eden kurumları desteklediğini söylerken, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne de destek verdiğini vurguladı.
Büyükelçi, 5 Aralık’ta yerel basına yaptığı açıklamada, “Mahkeme tarafından tutuklama emriyle karşı karşıya olan devrik lider Muammer Kaddafi’nin ikinci oğlu Seyfülislam Kaddafi, kendisine yöneltilen suçlamalarla yüzleşmeye hazırlanmalı” dedi.
Diğer yandan Seçim Komisyonu, yasama seçimleri için aday sayısının tüm seçim bölgelerinde önemli bir artışla yaklaşık 4 bin adaya yükseldiğini açıkladı. Adayların dosyalarının incelenmeye başladığını söyleyen Komisyon, “2 bin 869 dosya, sunulan verilerin geçerliliğini doğrulamak için yetkili makamlara sevk edildi” dedi.
Komisyon, açıkça ‘mali açıklama beyanının milletvekili adaylığı başvurusu için gerekli belgelerden biri olmadığını’ belirtmişti. Bu bağlamda Seçim Komisyonu, yaptığı bir açıklamada “Temsilciler Meclisi seçimine aday olmak isteyenlerin, mali açıklama beyannamesini doldurup adaylık belgelerine eklemesi gerketiği fark edildi” ifadelerini kullandı.
Komisyon, “Temsilciler Meclisi seçimine ilişkin kanun metni ve adayların kayıt listesi, mali açıklama beyanı sunma gerekliliğini içermemektedir” dedi.
Ulusal Birlik Hükümeti’ne yakın Fetva Kurumu (Daru’l İfta), ülkede yaklaşan seçimlere yönelik sert bir saldırı başlattı. Geçen cumartesi yaptığı açıklamada, ‘sahtecilik ve şeriat tarafından yasaklanmış’ olduğu için seçimlerin gerçekleşmesini engelleme çağrısı yaptı.
Şeriat Araştırma ve Çalışma Konseyi, eksik yasalar temelinde seçim yapmayı kabul etmenin daha fazla çıkmaza ve çatışmaya yol açacağını söylerken, anayasa referandumundan önce bu sözde seçimlerin yapılmasının ülkenin ve halkının kaderi için bir risk oluşturduğunu belirtti.
Konsey, Libyalıları da ‘hileli seçimlerin yapılmasına tüm meşru yollarla direnmeye ve seçimlerin yapılmasına izin vermemeye’ çağırırken, “Seçim sonuçları, ulusal sayı sistemindeki sahtecilik dolayısıyla doğru olmayacaktır” dedi.
Öte yandan Birlik Hükümeti Başkanı Abdulhamid Dibeybe, yetkilerini yardımcısı Ramazan Ebu Cannah’a devretme kararı aldı.
Cumhurbaşkanlığı seçim kanunu, yetkililerin aday olmak istemeleri halinde seçim tarihinden 3 ay önce resmi veya hükümet görevlerinden ayrılmaları gerektiğini öngörüyor. Ancak adaylık belgelerini sunan Dibyebe, resmi bir açıklama yapmaksızın yalnızca 2 gün önce görevinden geçici olarak vazgeçti.
Ebu Cannah, 5 Aralık’ta Sağlık Bakanlığı ve tıp sektörü yetkilileriyle yaptığı görüşmede, ‘gelen yolcular arasında şüpheli koronavirüs vakalarını tespit etmek için en fazla iki hafta içerisinde hızlı testler sağlanmasının yanı sıra, yıllardır ertelenen maaşların ödenmesi ve sektördeki çalışanların maaşlarına zam yapılması’ olasılıklarının ele alınması gerektiğini ifade etti.
Ramazan Ebu Cannah, geçen cumartesi akşamı Su Kaynakları, İskan ve İnşaat Bakanları ve Kamu Hizmetleri ile Su ve Sanitasyon Şirketlerinin yetkilileri eşliğinde, başkent Trablus’taki bir dizi sokakta yoğun yağış nedeniyle su birikintisine ve bazı yolların trafiğe kapanmasına çözüm yollarını görüştü.
Öte yandan Ulusal Petrol Şirketi’nin (NOC) Libya’daki medya ofisi, ‘cuma akşamından bu yana kötü hava koşulları nedeniyle Libya’daki 4 petrol limanının kapatıldığını’ duyurdu. Reuters’ın haberine göre medya ofisi, “Kapanışların üretim üzerinde herhangi bir etkisi olmadı. Hava koşullarına bağlı olarak gelecek çarşamba günü yeniden açılmaları bekleniyor” dedi. Ofis ayrıca, limanların Libya’nın doğusundaki Ras Lanuf ve Zuveytina ve batıda Mellita ve Zaviye olduğunu belirtti.



Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.


Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"
TT

Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"

İsrail dün Batı Şeria'daki saldırılarını artırarak, iki yıl boyunca kuzeye yoğunlaştırdığı saldırılarını Batı Şeria'nın orta ve güney kesimlerine de genişletti.

BM İnsan Hakları Ofisi dün, yerleşimcilerin, İsrail güvenlik güçlerinin desteği ve katılımıyla Filistinlilerin geniş bölgelerden zorla göç ettirilmesine yol açtığını ve bunun "savaş suçu teşkil ettiğini" belirterek uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi Direktörü Ajith Sunghay, “İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi bir savaş suçudur ve insanlığa karşı suç teşkil edebilir” dedi.

Bu arada, Hamas kaynakları Şarku’l Avsat'a, ABD de dahil olmak üzere arabulucular aracılığıyla Refah sınır kapısının bu hafta içinde açılacağına dair güvenceler aldıklarını ve bugünün (Perşembe) en muhtemel tarih olduğunu vurguladı.

Ancak İsrail'deki haberler açılış tarihi konusunda çelişkili; İsrail Yayın Kurumu bugün açılacağını doğrularken, Walla web sitesi açılışın önümüzdeki pazar günü gerçekleşeceğini belirtti.