1948 Arapları tarafından Nekbe’de terk edilen evlerin akıbeti

Filistinliler sık sık İsrail’in yerleşim projelerine karşı gösteriler düzenliyor. (Reuters)

Yafa’da patlak veren kanlı çatışmaların üzerinden birkaç ay geçti. Çatışmanın sebebi Arapların nüfusunun azınlığa indirildiği kadim Filistin şehirlerinde yaşanan tehcirdi. İsrail Başbakanı Naftali Bennett'ın ofisinden kaynaklar, koalisyon ortağı Birleşik Arap Listesi lideri Milletvekili Mansur Abbas ile konuya dair anlaşmaya varıldığını duyurdular. Anlaşmada, 1948 Arapları’ndan 4 bin 800 ailenin yaşadıkları evlere dair haklarının sabitlenmesi ve aleyhlerinde uygulanan kısıtlamaların kaldırılması öngörülüyor.
Anlaşma, 1948'de Filistinli sakinlerinin zorunlu tehcire tabi tutulduğu veya sahipleri o sırada onlarca Arap kasabasında işlenen Siyonist katliamlardan korkup kaçtığı evleri kapsıyor. Devlet Arazi Otoritesi söz konusu evlere el koymuş, bazılarını yıkmış, birçoğuna ise Yahudileri yerleştirmişti. İsrail; Hayfa, Aka, Yafa, Lod, Ramla ve Nasıra gibi şehirlerdeki evlerde bazı Arap ailelerin oturmasına izin vermişti.
Hükümet, son yıllarda evleri yıkıp yerlerine 1,5 milyon dolara ulaşan yüksek fiyatlarda 120 metrekarelik dairelerin bulunduğu yüksek binalar yapacak müteahhitlik şirketlerine satmaya çalışıyor. Ailelere tazminat olarak teklif edilen cüzi miktarlar ise bu binalarda bir oda dahi satın almaya yetmiyor. Bölge sakinleri, planın arkasında bir etnik temizlik olduğunun farkında.
İslami Hareket’ten bir kaynağın bildirdiğine göre Abbas, gelecek iki neslin bu evlere sahip olması için söz konusu ailelere öncelik verilmesi, yüzde 95’lere varan oranda indirim yapılması yönünde Bennet ile Arazi Otoritesi, Tel Aviv, Yafa ve diğerleri arasında bir anlaşmaya vardı. Abbas, “Sessizce ve derin bir şekilde çalışıyoruz. Hükümette bize kulak veren buluyoruz. Bu iyi bir şey. Fakat daha gidecek çok yolumuz var” dedi.
Yafa’da altı ay önce Arap ve Yahudi vatandaşlar arasında kanlı çatışmalar yaşanmıştı. İki Arap gencin Haham Eliyahu Mali'ye saldırdığı görüntülerin yayınlanması, cevap olarak Arap evlerine saldıran İsrail polisinin onlarca kişiyi tutuklaması ve Mali’nin destekçilerinin polis koruması altında sokaklarda Araplara şiddet uygulaması üzerine çatışmalar hız kazanmıştı. Hahamın destekçileri Arapların sırf dinleri dolayısıyla Yahudileri hedef alan saldırılar düzenlediğini iddia ederken Araplar ise karşı karşıya oldukları yeni ve sessiz bir Nekbe’ye, bu kapsamda şehrin Arap sahiplerinden arındırılmasının amaçlandığı bir yerleşim projesine dikkat çekmişti.
Abbas, Bennett ile vardığı anlaşmayla Yahudi yerleşimciliği projesine son vermeyi hedefliyor.