Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘13 hayati sektöre odaklanmayı hedefliyoruz’

Hamid, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada Fon’un stratejisinin Suudi Arabistan'daki özel sektörün güçlendirilmesine katkıda bulunduğunu vurguladı.

Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid. (Şarku’l Avsat)
Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid. (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid, Şarku’l Avsat’a konuştu: ‘13 hayati sektöre odaklanmayı hedefliyoruz’

Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid. (Şarku’l Avsat)
Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı Yezid el-Hamid. (Şarku’l Avsat)

Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı ve Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki Yatırımlar Genel İdaresi Başkanı Yezid el-Hamid, Fon’un yatırım yönelimlerinin gelecekte sürdürülebilir gelir kaynakları bulmaya yönelik gerçekleştiğini, ayrıca bunun Suudi Arabistan'ın petrol dışındaki gelir kaynaklarını çeşitlendirmek için etkili bir yatırım aracı olduğunun altını çizdi. 
Hamid, Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda, Fon’un yatırım için 13 öncelikli sektörü seçtiğini belirtti. Bu seçimin sektörlerin pazar çekiciliğini ve boyutunu, beklenen büyümeyi ve mevcut fırsatları analiz etme açısından küresel ve yerel perspektiflere dayalı olarak değerlendirmeyi kapsayan belirli kriterler dahilinde yapıldığını söyledi. Suudi Arabistan'ın bölgesel ve küresel düzeyde motivasyon ve rekabet avantajı potansiyeline sahip olduğu sektörlerin ve bunun ekonomi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Hamid ayrıca sektörlerin Vizyon 2030 ve bunu gerçekleştirmeye yönelik programlar doğrultusunda önceliklendirildiğini vurguladı.
Kamu Yatırım Fonu Başkan Yardımcısı açıklamasının devamında, Fon’un gelecek vaat eden sektörleri hayata geçirdiği iddialı stratejisinin, özel sektörün güçlenmesine katkı sağlanmasına, ayrıca Fon’a yönelik harcamaların katkısının yanı sıra özel sektörün yatırımcı, ortak ve yan kuruluşlarının tedarikçisi olarak katılımı için birçok fırsat yaratılmasına katkı sağladığını bildirdi.  
Hamid ayrıca Fon’un sermaye geri dönüşüm programındaki stratejisinin, başta  sahibi olduğu şirketlerdeki hisselerin satışı ve ekonomik teşvik etkisi ile stratejik sektörlere yeniden yatırım yapılması olmak üzere altı fayda sağladığını vurguladı. Fon’un varlıklarını değerlendirmek, şirketler kurmak veya varlıkları satın alıp geliştirmek ve daha sonra sonuçlandırılmış yatırımlar olarak satmak için sürekli çalıştığını belirtti.
Şirketlerindeki hisselerin satışı da dahil olmak üzere Fon’un mali durumunu iyileştirmek için finansman seçeneklerinden yararlandıklarını ifade eden Hamid, sermaye rotasyonu sürecinin, Suudi finans sektörünün gelişmesi ve yeni yatırımcıların çekilmesi, finansal piyasanın geliştirilmesi, derinliği ve özel sektörün katılımının artırılmasında büyük rol oynadığına dikkat çekti. Hamid Şarku’l Avsat’a verdiği  Kamu YatırımFonuna ilişkin birçok konu hakkında ayrıntılı bilgi verd:

- 2022 yılı bütçesi göz önüne alındığında Kamu Yatırım Fonu'nun Suudi Arabistan'daki finansal sürdürülebilirlik çabalarını desteklemekte ana rolü nedir?
Kamu Yatırım Fonu, Suudi Arabistan'ın petrol dışındaki gelir kaynaklarını çeşitlendirme çabalarını geliştirmek için etkili bir araçtır. Gelecekte sürdürülebilir gelir kaynakları bulmaya katkıda bulunan uygulanabilir projelere yatırım yapmak için çalışır. Fon geçtiğimiz yıllarda yerel ekonomi üzerinde olumlu bir etki elde etmeyi ve sürdürülebilir getirileri en üst düzeye çıkarmayı başardı. Fon, yönetim altındaki varlıklarının büyüklüğünü ikiye katlayarak 1,8 trilyon riyalden (480 milyar dolar) fazla bir meblağ elde etti. 2017'den 2021'in ikinci çeyreğinin sonuna kadar 400 binden fazla doğrudan ve dolaylı iş yaratılmasıyla sonuçlanan 10 yeni sektörün açılmasına katkıda bulundu. Kamu Yatırım Fonu Başkanı, Suudi Arabistan’ın 2022 yılı bütçesinin açıklandığı forumda Fon’un ekonomik çeşitliliği sağlamadaki öncü rolüne ve finansal sürdürülebilirliği artırma girişimleri yoluyla vatandaşlar ve gelecek nesiller üzerinde olumlu etkisi olan bir gelişim değeri elde edilmesine katkıda bulunma taahhüdünü vurguladı.

- Fon’un yatırım yaptığı petrol dışı sektörler hangileri? Hayata geçirdiğiniz en önemli projeler neler?
Fon, Suudi şirketlerine yapılan yatırımlar ve Fon’un gelecek vaat eden sektörlerini ve yan kuruluşlarını geliştirme ve kalkındırmaya yönelik projeler yoluyla özel sektörü geliştirici, yeni sektörlere yatırım yaparak önemli bir katalizör ve bütünleştirici bir role sahiptir. Bu bağlamda Fon önümüzdeki beş yıl boyunca 13 hayati ve stratejik yerel sektöre odaklanmayı hedefliyor. Bu sektörler, havacılık ve savunma, finansal hizmetler, sağlık hizmetleri, gıda ve tarım, tüketim ve perakende malları, gayrimenkul, eğlence, turizm ve spor, ulaşım ve lojistik, iletişim, medya ve teknoloji, kamu hizmetleri ve yenilenebilir enerji, mineraller ve madencilik, araçlar, inşaat hizmetleri ve inşaat malzemeleri olarak belirlendi. Fon’un bu 13 sektörü öncelikli olarak seçimi, sektörlerin pazar çekiciliğini ve boyutunu, beklenen büyümeyi ve mevcut fırsatları analiz etme açısından küresel ve yerel perspektiflere dayalı olarak değerlendirmeyi de kapsayan belirli kriterlere dayanıyordu. Suudi Arabistan'ın bölgesel ve küresel düzeyde teşvik ve rekabet avantajı potansiyeline sahip olduğu sektörlerin ve bunun ekonomi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi de bu noktada önemli bir rol oynadı. Ayrıca sektörler, Vizyon 2030 ve bunu gerçekleştirecek programlar doğrultusunda önceliklendirildi. Fon son yıllarda Suudi ekonomisini desteklemeye ve halk için önemli iş fırsatları yaratmaya katkıda bulunan Suudi Güvenlik Muhafızları Şirketi (SAFE), Helikopter Şirketi, Suudi Gemi Şirketi ve Suudi Askeri Sanayi Şirketi gibi birçok önemli ulusal şirketin kurulması yoluyla çeşitli sektörler kurmaya çalıştı. Bunların en önemlileri arasında, en büyük güneş enerjilerinden biri olması beklenen ve tamamı Fon’a ait ACWA Power ve Badeel Company tarafından bu yıl hayata geçirilecek Sudair Güneş Enerjisi Projesi var. Bunun yanı sıra birçok hayati proje de hayata geçirildi. Bu, Fon’un 185 bin konutunenerji ihtiyacını karşılamak için yaklaşık 3,4 milyar riyal (906 milyon dolar) yatırım değerine sahip, bulunan, bin 500 megavat üretim kapasitesi ile 2030 yılına kadar ülkenin yenilenebilir enerji üretim kapasitesinin yüzde 70'ini geliştirme ve karbon salınımını yılda 2,9 milyon ton azaltma taahhüdü ile somutlaştırıyor. Air Products Şirketi’nin ACWA Power ve NEOM ile ortaklaşa, yenilenebilir enerjiyle çalışan dünya çapında 5 milyar dolarlık hidrojen bazlı amonyak tesisi inşa etmek için bir anlaşma imzaladığını duyurması gibi çeşitli açıklamalar da bu taahhüde bağlılığı destekliyor. Tamamı Kamu Yatırım Fonu'na ait olan Suudi Arabistan Askeri Endüstrileri Şirketi (SAMI), askeri havacılık sektöründe hizmet, bakım, onarım ve revizyon alanında bir ortak girişim geliştirmek için Airbus ile de bir anlaşma imzaladı. Şirket ayrıca hava yapısı bileşenlerinin üretimi için Suudi Arabistan'da yüksek hassasiyetli bir tesis kurmak için de adım attı. Fransız Figeac Aero Group ile Suudi Arabistan Endüstriyel Yatırımlar Şirketi (Dussur) arasında ‘Sami Figeac Aero Manufacturing’ şirketini kurmak için bir ortak girişim anlaşması imzalandığını açıkladı.

-Kamu Yatırım Fonu 47 yeni şirket kurdu. Fon'un yatırımlarının Suudi Arabistan'da özel sektörün güçlenmesine nasıl katkıda bulunuyor?
Fon, özel sektörün katılımını güçlendirmeye ve artırmaya katkıda bulunan hayati ve gelecek vaat eden sektörleri etkinleştirerek ve geliştirerek Suudi Arabistan’daki ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmaya oldukça önem veriyor. Fon, yatırım girişimlerinin özel sektör üzerindeki etkisini kapsamlı ve doğru bir şekilde değerlendiriyor. Yerel şirketlerin Fon projelerine katkıda bulunmalarının önünü açarak yerel tedarikçileri enerjilerini ve yeteneklerini geliştirmeleri için motive ediyor. İthal edilen malların ve hizmetlerin yerelleşmesini artırıp yerel tedarik zincirini iyileştirmesi için yatırım fırsatları oluşturarak özel sektörün katılımı için bir strateji geliştiriyor. Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman yaptığı açıklamalarda özel sektörü güçlendirmenin önemine olan inancını dile getiriyor. Kamu Yatırım Fonu, özel sektörün güçlendirilmesine katkıda bulunan hayati ve gelecek vaat eden sektörler açtığı iddialı bir strateji uyguluyor. Fon ve iştiraklerinde yerel içeriğe katkıyı yüzde 60'a çıkarmayı hedefliyor. Bu, yerel özel sektörün güçlendirilmesi ve istihdam yaratılması üzerinde doğrudan bir etkiye de katkı sağlıyor. Fon'a yönelik harcamaların, özel sektörün - Fon yatırımlarına yatırımcı, ortak ve şirketlerin tedarikçisi olarak - katılımı için birçok fırsat yaratması bekleniyor. Buna örnekler arasında ‘Nesma ve Partners Contracting Ltd.’ adlı iki şirketle yapılan Kızıldeniz Projesi’nin duyurusu, ihale için kamu binaları, hava seyrüsefer altyapısının geliştirilmesi, dünyanın en büyük ve en hızlı eğlence oyunları için devasa eğlence projesini içeren Suudi Qiddiya Yatırım Şirketi'nin Qiddiya'daki Six Flags eğlence parkının inşası için Fransız Bouygues-Batiment International Şirketi ile 3,75 milyar riyal (bir milyar dolar) değerinde bir sözleşme imzaladığını duyurması da yer alıyor. Bunun yanısıra Kamu Emeklilik Kurumu ve Saudi Real Estate Refinance Company, Suudi Arabistan’daki konut gayrimenkul refinansman piyasasındaki en büyük anlaşma niteliği taşıyan ve değeri 3 milyar riyalden (800 milyon dolar) fazla olan bir gayrimenkul finansman portföyünün haklarını satın almak için bir anlaşma imzalandığını duyurdu.

-Fon, yatırım yaptığı bazı şirketlerdeki hisselerini neden satıyor? Bunun beklenen finansal etkisi nedir?
Veliaht Prens ve Fon Yönetim Kurulu Başkanı Prens Muhammed bin Selman, 2021-2025 Kamu Yatırım Fonu'nun İddialı Büyüme Stratejisi’ni başlattı. Bu strateji, yerel ekonomide yeni ve gelecek vaat eden sektörler geliştirmek ve hedeflenen getirileri elde etmek için uzun vadede fonun yatırım stratejisini güçlendirmeye katkıda bulunan yeni yatırımları sağlamayı amaçlıyor. Fon’un stratejisi, sahip olduğu şirketlerdeki hisseleri satarak ve gelirleri ekonomik bir teşvik etkisi ile gelecek vaat eden stratejik sektörlere yeniden yatırarak bir sermaye geri dönüşüm programını kapsıyor. Fon, tüm finans kuruluşlarında olduğu gibi varlıklarını yerel ve küresel piyasalarda değerlendirmek için sürekli çalışıyor. Bunları geliştirmek ve daha sonra olgun yatırımlar olarak satmak amacıyla şirketler kuruyor veya varlıklar satın alırken söz konusu şirketlerin sürekli büyümesine katkıda bulunacak şekilde karar verme sürecine katkıda bulunma yeteneği sağlayan kontrol hissesi payını koruyor. Fon, mali durumunu iyileştirmek için kendisine sunulan finansman seçeneklerini optimal bir şekilde kullanmaya çalışıyor. Buna şirketlerindeki hisselerin satışı da dahildir. Bu satışlar ikincil teklifler yoluyla veya başka bir şekilde olabilir. Tıpkı Saudi Telecom Company (STC) hisselerinin yüzde 6'sının ikincil halka arzında veya ‘ACWA Power’ ve ‘Tadawul’ Holding Grubu’nun ilk halka arzlarında olduğu gibi. Burada sermaye rotasyonu sürecinin Suudi finans sektörünün geliştirilmesinde ve yeni yatırımcıların çekilmesinde önemli ve temel bir faktör olduğunu belirtmekte fayda var. Bu, Suudi finans piyasasının gelişmesinde ve yatırımcılar için cazip bir yatırım ortamı yaratarak özel sektörün katılımının artırılmasında büyük rol oynayan Kamu Yatırım Fonu'nun en önemli hedeflerinden biridir. Fon, özellikle iştiraklerini arza hazır hale getirdikten sonra listeleyerek Suudi finans piyasalarında aktif bir katılımcı olmayı, dolayısıyla borsada işlem gören şirket sayısını ve toplam pazar büyüklüğünü artırarak Suudi finans piyasasının derinliğini artırmaya ve yeni gelecek vaat eden sektörlerde şirketler sunarak yatırım seçeneklerini çeşitlendirmeye katkıda bulunmayı hedefliyor. Bu hedef, Suudi sermaye piyasalarında özel sektör, yerli ve yabancı yatırımcılardan yatırım çekmeye katkıda bulunuyor.

- Fon’un önümüzdeki dönemdeki planlarını gerçekleştirmesine yardımcı olan unsurlar neler?
Fon, birçok iddialı yatırımın gerçekleştirilmesinde ve Suudi Arabistan’ın ana yatırım kolu olma yolunda önemli adımlar attı. Eşsiz yatırımlara dahil olarak ve yatırımların yönetiminde saygın uluslararası kuruluşlarla iş birliği yaparak uygulanabilir finansal getiriler elde etmeyi amaçlıyor. Fon’un önümüzdeki yıllardaki stratejisi, Suudi Arabistan’ın Vizyon 2030 hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunan birkaç sektörde girişim başlatmaya odaklanacak. Fon’un yatırımlarının ekonomik etkisi, ekonomistler tarafından onaylanan bir ekonomik model ile ölçülmekte ve verimlilik, enflasyon, nüfus artışı, sektörel yapı ve sermaye oluşumu dahil olmak üzere çok sayıda kriter ve ekonomik veriyi dikkate alınıyor. Ayrıca herhangi bir yatırım kararı vermeden önce bir yatırım fırsatının ekonomik etkisi de analiz ediliyor. Ayrıca Fon’un Ulusal Kalkınma Departmanı, Fon yatırımlarının beklenen ekonomik etkisinde kaydedilen ilerlemenin boyutunu gösteren periyodik raporlar yayınlıyor, Fon’un ekonomik etkisini artırmaya yönelik girişimleri belirliyor. Örneğin Fon’un ülke ekonomisini desteklemeye ve ekonomik dönüşümü ilerletmeye katkı sağlaması için birçok sektörün güçlenmesine yardım ediyor. Çok sayıda şirket kurulması ve doğrudan ve dolaylı birçok iş fırsatı yaratılmasına katkıda bulunuyor.

- Fon’un yerel ve uluslararası yatırımlara dahil olmakta dikkat ettiği en önemli kriterler ve getiri oranları neler?
Fon, belirli yatırım portföylerinin yatırım hedefini netleştirirken en iyi uluslararası yatırım uygulamalarını benimser ve kapsamlı bir şekilde yatırım yapar. Uzun vadeli yatırım getirileri elde edebilecek fırsatlar için değer zinciri genelinde araştırma yapar, Suudi Arabistan’ın ekonomik dönüşümünü yönlendirmek için Kamu Yatırım Fonu'nun çabalarını destekleyen sektörlere odaklanarak teknik dönüşüm gerçekleştirebilecek ortakları belirler. Tabii bunlar Vizyon 2030 ve küresel ekonomi ile uyumlu olarak gerçekleştirilir. Bu nedenle, mevcut seçenekleri gözden geçirdiğimiz için değer zincirine katılma kararı dikkatli bir şekilde alınır. Fon, bu hedeflere ulaşılmasını sağlamak amacıyla herhangi bir yatırım anlaşmasını planlarken, kilit faktörlerin sağlanıp sağlanmadığını dikkate alır. Bunlar; finansal getiri elde etmek, ulusal ekonomi üzerinde olumlu etki, yerelleştirme, katma değer elde etmek ve özel sektör katılımıdır. Daha önce de belirttiğim gibi Fon, ulusal kalkınmayı desteklemek ve yatırımlarının yerel ekonomi üzerindeki etkisini artırmak için uzmanlaşmış bir departman kurdu. Yönetim şu an Fon’un yönetim kurulu tarafından, Fon ve iştiraklerinin yerel içeriğe katkısını 2025 yılı sonuna kadar yüzde 60'a çıkarmak hedefiyle onaylanan yerel içerik geliştirme programı aracılığıyla çalışıyor. Fon, yerel şirketlerin Fon projelerine katkıda bulunmalarının önünü açarak yerel tedarikçileri enerjilerini ve yeteneklerini geliştirmeleri için motive ediyor. İthal edilen malların ve hizmetlerin yerelleşmesini artırarak yerel tedarik zincirini iyileştirmesi için yatırım fırsatları oluşturuldu. Bu amaçla özel sektörün katılımı için bir strateji geliştirildi.



Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
TT

Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, ekim ayında yüzde 1,7'ye gerileyerek geçen yılın eylül ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında yüzde 1,9 olarak kaydedilen enflasyondaki gerileme, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki aksaklıkların yol açtığı zorluklara rağmen ülke ekonomisinin fiyat baskılarını kontrol altında tutma ve fiyat istikrarını koruma kapasitesini sürdürdüğüne işaret ediyor.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından pazar günü açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Endeksin ayrıntıları incelendiğinde, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatların ekim ayında yıllık bazda yüzde 3,5 arttığı görülüyor. Konutların fiilî kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedildi. Böylece bu grup, enflasyona en fazla katkıda bulunan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 yükselirken, bu artışta sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik yükseliş etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamaları ise tatil paketlerinin yüzde 4,6 pahalanmasının etkisiyle yüzde 2,7 arttı.

Gıda ve içecek fiyatları

Ulaştırma fiyatları, yolcu taşımacılığı hizmetlerindeki yüzde 9,5'lik artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış kaydedildi.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 artarken, bilgi ve iletişim grubundaki fiyat artışı yüzde 0,5 oldu.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve konutun rutin bakım giderleri yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetler grubunda da yüzde 0,6 düşüş yaşandı.

Aylık karşılaştırma

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatlar yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiilî kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu. Gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 yükseldi.

Veriler enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret etse de konut maliyetleri ve kiralar, hane halkı bütçeleri açısından en önemli sorun olmaya devam ediyor. Yaşam maliyetleri üzerindeki baskının sürmesi, enflasyondaki gerilemenin satın alma gücüne ve yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığı sorusunu gündeme getiriyor.

Küresel ticaretteki aksaklıklar

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyonun eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerilemesi, dünya ekonomilerinin jeopolitik gerilimler, ticaretteki aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.

Mali ve ekonomi danışmanı Hüseyin el-Attas'a göre enflasyondaki yavaşlama, fiyat istikrarını destekleyen bir dizi yerel faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu faktörlerin başında Suudi Arabistan riyalinin ABD dolarına sabitlenmesinin ithalat fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı sağladığı göreli koruma geliyor. Temel emtia fiyatlarının ılımlı seyretmesi, tedarik zincirlerinin etkinliği ve ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi de fiyat istikrarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

El-Attas, Şarku’l Avsat'a yaptığı özel açıklamada, para politikasındaki ve döviz kurundaki istikrarın yanı sıra hükümetin aldığı önlemler ve denetim mekanizmalarının, dış kaynaklı enflasyon baskılarının iç piyasaya yansımasını sınırladığını söyledi.

Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış hızının eylül ayındaki yüzde 1,4 seviyesinden ekimde yüzde 1,1'e gerilemesinin ve konut maliyetlerindeki artışın yüzde 3,5 ile sınırlı kalmasının genel enflasyonun yavaşlamasına katkıda bulunduğunu belirten el-Attas, buna rağmen konut kiralarının fiyatlar üzerindeki başlıca baskı unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

scdvf

Ekim ayı verileri enflasyonun ılımlı seviyelerde kontrol altında tutulduğunu gösterse de önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri iç talepteki gelişmelere, konut maliyetlerine ve ithal ürünlerin fiyatlarına bağlı olacak.

El-Attas, yıl sonuna kadar enflasyonun ılımlı seviyelerde kalmasını beklediğini, ancak ekonomik faaliyetlerin ve büyük ölçekli projelerin genişlemesinin yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası artışlar nedeniyle sınırlı dalgalanmalar yaşanabileceğini öngördü.

Satın alma gücü

Ekonomi uzmanı Ahmed eş-Şehri de Suudi Arabistan'da enflasyonun ekim ayında yüzde 1,7'ye gerilemesini, ekonomik istikrarın ve fiyat baskılarını kontrol altında tutma kapasitesinin göstergesi olarak olumlu değerlendirdi. Eş-Şehri, bu gelişmenin özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve piyasalarda yaşanan jeopolitik ve ticari sorunların sürdüğü bir dönemde önem taşıdığını belirtti.

Şarku’l Avsat'a konuşan eş-Şehri, «Ancak rakamın tek başına düşmesinden daha önemli olan, bu istikrarın vatandaşların ve ülkede yaşayan yabancıların günlük hayatına, satın alma güçlerine ve yaşam giderlerine nasıl yansıdığıdır» dedi.

Konut maliyetleri ve kiraların daha fazla önem verilmesi gereken başlıca sorun olduğunu belirten eş-Şehri, bu kalemlerdeki artışın devam etmesinin, genel enflasyon yavaşlasa bile geniş bir kesimden ailenin mali baskılarla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu ifade etti.

Tüketicilerin ekonomik durumu yalnızca göstergeler ve oranlar üzerinden değerlendirmediğini vurgulayan eş-Şehri, insanların konut, gıda, ulaşım ve temel hizmetler için her ay yaptıkları harcamalara baktığını söyledi. Bu nedenle yaşam maliyetlerinin kontrol altına alınmasının, fiyat istikrarının korunması kadar öncelikli olması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik istikrar

Eş-Şehri, önümüzdeki dönemde enflasyondaki göreli istikrarın satın alma gücünü artırmak için değerlendirilmesi, kira artışlarının temel nedenlerinin ele alınması, piyasaların ve tedarik zincirlerinin verimliliğinin yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik başarının yalnızca enflasyon oranındaki düşüşle ölçülemeyeceğini vurgulayan eş-Şehri, bu düşüşün insanların günlük yaşamlarında ne ölçüde hissedildiğinin de önemli olduğunu ifade etti.

Eş-Şehri, gerçek ekonomik istikrarın yaşam kalitesine yansıyan, ailelerin geleceğe daha fazla güven duymasını sağlayan, planlama ve tasarruf yapma imkânlarını güçlendiren istikrar olduğunu sözlerine ekledi.


Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
TT

Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)

Suudi Arabistan finans piyasasında işlem gören enerji sektörü şirketleri, 2026 yılının ilk dokuz ayında güçlü bir kâr büyümesi kaydetti. Buna göre, konsolide net kârları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 42,8 oranında artarak 396,15 milyar riyale (105,64 milyar dolar) yükseldi. Bu performans, küresel enerji piyasalarının jeopolitik gerginlikler, tedarik aksaklıkları ve artan navlun maliyetleri nedeniyle keskin dönüşümlere sahne olduğu bir dönemde gerçekleşti. Bahse konu bu etkenler, enerji sektörünün farklı halkalarında faaliyet gösteren şirketlerin sonuçlarına değişen oranlarda yansıdı.

Suudi Arabistan’daki sonuçlar, söz konusu değişkenlerin şirketler üzerindeki etkilerinde farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre kârların en büyük kısmını Saudi Aramco elde ederken, Bahri şirketinin kârında büyük bir sıçrama görüldü. Petro Rabigh yeniden kârlılığa geçerken, bazı sondaj şirketlerinin sonuçlarında ise düşüş kaydedildi. Büyüme eğilimi üçüncü çeyrekte de devam etti ve altı şirketin konsolide kârları yüzde 50,1 artışla 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı.

Uluslararası enerji şirketlerinin kârları

Kârlardaki iyileşme yalnızca Suudi şirketlerle sınırlı kalmadı; küresel ölçekteki büyük petrol şirketleri de tedarik aksaklıkları, artan enerji fiyatları ve genişleyen rafineri marjlarının etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde güçlü kazançlar elde etti. Bu dönemde ExxonMobil’in net kârı geçen yılın aynı dönemindeki 7,5 milyar dolardan 15,4 milyar dolara yükselirken, Shell’in düzeltilmiş kârı 5,43 milyar dolara kıyasla 10,81 milyar dolara çıktı. TotalEnergies’in düzeltilmiş kârı ise bir yıl önceki 4 milyar dolar seviyesinden 9,1 milyar dolara sıçradı.

xscd
ADIPEC Konferansı’ndaki Aramco standı (Arşiv – Reuters)

Şirketler, Ortadoğu’dan gelen tedarikteki aksaklıkların yanı sıra mevcut rafineri kapasitelerinin sınırlı olmasının ve stoklardaki düşüşün, rafineri marjlarını tarihi yüksek seviyelere taşıdığına dikkat çekti.

Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre, rafineri marjları Shell’de varil başına 42 dolara yaklaşırken, TotalEnergies’de yaklaşık 33,2 dolar seviyesinde gerçekleşti ve bu durum petrol ürünleri ile ticaret faaliyetlerinden elde edilen kârları destekledi.

Aramco kârda lider konumda

Saudi Aramco, hissedarlara ait kârının geçen yılın aynı dönemindeki 278,57 milyar riyalden (74,29 milyar dolar) yüzde 36,1 oranında artarak 379,02 milyar riyale (101,07 milyar dolar) yükselmesiyle, 2026 yılının ilk dokuz ayında net kâr bakımından enerji sektörü şirketleri arasında ilk sırada yer aldı.

Şirket bu sonuçla sektör şirketlerinin konsolide net kârının yaklaşık yüzde 95,7’sini tek başına elde etti. Bu tablo, Aramco’nun sonuçlarının genel performansın yönünü belirlemedeki büyük ağırlığını ortaya koyarken, diğer faaliyet alanlarındaki gelişmeleri anlamak adına sektördeki geri kalan şirketlerin bilançolarının bağımsız olarak değerlendirilmesinin önemini de gözler önüne seriyor.

scdfrgt

Şirketin gelirleri ve satışlarla ilgili diğer kazançları ise 2025 yılının aynı dönemindeki yaklaşık 1,25 trilyon riyal (333,33 milyar dolar) seviyesinden yüzde 20,8 artış göstererek yaklaşık 1,52 trilyon riyale (405,33 milyar dolar) ulaştı.

Bahri’nin kârında sıçrama

Suudi Arabistan ulusal denizcilik şirketi Bahri, geçen yılın ilk dokuz ayındaki yaklaşık 1,45 milyar riyal (386,7 milyon dolar) olan net kârını yüzde 586,7 oranında artırarak yaklaşık 9,98 milyar riyale (2,66 milyar dolar) çıkarmasıyla net kâr sıralamasında ikinci oldu.

Bu büyüme, şirketin gelirlerinin geçen yılın aynı dönemindeki 7,08 milyar riyal (1,89 milyar dolar) seviyesinden yüzde 268,4 artışla yaklaşık 26,1 milyar riyale (6,96 milyar dolar) yükselmesiyle eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Söz konusu performans, şirketin başta petrol taşımacılığı olmak üzere deniz taşımacılığı faaliyetlerindeki iyileşmeden ve navlun operasyonlarına bağlı artan getirilerden faydalandığını yansıtırken, borsada işlem gören enerji şirketlerinin konsolide kâr büyümesine sağladığı katkıyı da güçlendirdi.

Petro Rabigh yeniden kârlılığa döndü

Petro Rabigh, 2026 yılının ilk dokuz ayında yaklaşık 6,7 milyar riyal (1,79 milyar dolar) net kâr elde ederek finansal sonuçlarında dikkat çekici bir dönüşüme imza attı; şirket geçen yılın aynı döneminde 3,29 milyar riyal (877,3 milyon dolar) zarar kaydetmişti.

Şirketin gelirleri, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 24,36 milyar riyale (6,50 milyar dolar) kıyasla yüzde 113,6 oranında artarak yaklaşık 52,03 milyar riyale (13,88 milyar dolar) ulaştı.

dcfgt
Bahri’ye ait gemilerden biri (Şirketin internet sitesi)

Bu iyileşme; endüstriyel kompleksin artan operasyonel oranları, satış hacimlerindeki büyüme, rafine ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarındaki artış ve finansman maliyetlerindeki düşüşle desteklendi. Ayrıca, 2025 yılının aynı dönemindeki zayıf üretim ve satış rakamları, şirketin operasyonel tesislerinde gerçekleştirilen kapsamlı periyodik bakım çalışmalarından kaynaklanmıştı; bu durum, iki dönemin kıyaslanmasında etkili oldu.

Sondaj şirketleri üzerindeki baskı

Buna karşılık, enerji piyasalarındaki dönüşümler sektördeki tüm faaliyet alanlarına olumlu yansımadı. ADES Holding’in kârı, gelirlerinin yüzde 44 artışla yaklaşık 6,77 milyar riyale (1,81 milyar dolar) yükselmesine rağmen, 2025 yılının ilk dokuz ayındaki yaklaşık 597,3 milyon riyal (159,3 milyon dolar) seviyesinden yüzde 23 oranında gerileyerek yaklaşık 459,8 milyon riyale (122,6 milyon dolar) düştü.

Gelirlerdeki büyüme uluslararası operasyonlardaki genişleme ve yeni satın almaların katkısıyla desteklenirken; kârlılık ise düşen operasyonel marjlardan, bazı gider kalemlerindeki artıştan ve bir dizi bölgesel operasyonun geçici olarak askıya alınmasından olumsuz etkilendi.

Arabian Drilling şirketinin net kârı ise gelirlerinin yüzde 8,1 azalışla yaklaşık 2,4 milyar riyale (640 milyon dolar) gerilemesine paralel olarak, geçen yılın aynı dönemindeki 73,3 milyon riyalden (19,55 milyon dolar) yüzde 90,6 düşüşle yaklaşık 6,9 milyon riyale (1,84 milyon dolar) indi.

Aynı doğrultuda, SARCO’nun zararları da geçen yılın ilk dokuz ayında kaydedilen 22,1 milyon riyal (5,89 milyon dolar) zarara kıyasla yüzde 24,4 oranında artarak yaklaşık 27,5 milyon riyale (7,33 milyon dolar) yükseldi. Bu sonuçta, şirketin bazı yatırımlarındaki piyasa değeri düşüşünden kaynaklanan zararlar ile genel ve idari giderlerdeki artış etkili oldu.

Üçüncü çeyrek sonuçları

2026 yılının üçüncü çeyreği bazında borsada işlem gören enerji sektörü şirketlerinin konsolide net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 96,72 milyar riyale (25,79 milyar dolar) kıyasla yüzde 50,1 oranında artarak yaklaşık 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı ve ilk dokuz ayda kaydedilen büyümeyi sürdürdü.

Aramco, yıllık bazda yüzde 41,3 artışla hissedarlara ait yaklaşık 137,39 milyar riyal (36,64 milyar dolar) net kâr elde ederek çeyreklik sonuçlardaki liderliğini korudu.

Bahri ise dönem içindeki güçlü performansının bir yansıması olarak, 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 513,4 milyon riyal (136,9 milyon dolar) olan kârını yüzde 890,7 oranında artırarak yaklaşık 5,09 milyar riyale (1,36 milyar dolar) çıkardı ve ikinci sırada yer aldı.

xcdvf
El-Kasım 1 Enerji Üretim Projesi (ACWA)

Toparlanma sürecini sürdüren Petro Rabigh da iyileşen operasyonel oranlar, artan satışlar ve güçlenen ürün marjlarının desteğiyle, geçen yılın aynı dönemindeki 1,24 milyar riyal (330,7 milyon dolar) zararın ardından yaklaşık 2,58 milyar riyal (688 milyon dolar) kâr açıkladı.

Buna karşılık ADES Holding’in kârı, çeyreklik gelirlerindeki yüzde 34,8’lik artışa rağmen kâr marjları üzerindeki baskıların devam ettiğini yansıtacak şekilde yüzde 55,8 azalarak yaklaşık 94,9 milyon riyale (25,3 milyon dolar) geriledi.

Öte yandan Arabian Drilling, sondaj kulelerinin çalışma oranlarındaki iyileşme ve operasyonel verimlilikteki artıştan faydalanarak, geçen yılın aynı dönemindeki 9,4 milyon riyal (2,51 milyon dolar) zararın ardından üçüncü çeyrekte yaklaşık 31,4 milyon riyal (8,37 milyon dolar) kâr ile yeniden kârlılığa geçti.

SARCO ise 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 1,6 milyon riyal (427 bin dolar) kârın aksine, bu çeyrekte yaklaşık 22,5 milyon riyal (6 milyon dolar) zarar kaydetti.

Çeyreklik sonuçlar, sektör faaliyetlerinin performansındaki ayrışmanın sürdüğünü teyit ediyor. Aramco, Bahri ve Petro Rabigh kâr büyümesine öncülük ederken; bazı sondaj ve yatırım şirketleri ise iş modellerinin doğası, operasyonel seviyeler ve maliyetlerin faaliyet alanlarına göre farklılık göstermesini yansıtacak biçimde marjları ve bilançoları üzerinde baskılarla karşı karşıya kaldı.


Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
TT

Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerileyerek tüketici fiyatları üzerindeki baskının kontrol altında tutulmaya devam ettiğine işaret etti. Bu gerileme, jeopolitik gerilimler, ticarette yaşanan aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklerin arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Enflasyondaki gerileme, jeopolitik gerilimlerin ticaret akışı, nakliye maliyetleri ve tedarik süreçleri üzerindeki olası etkilerinin yanı sıra enerji piyasalarındaki dalgalanmalar nedeniyle küresel ölçekte fiyatların geleceğine ilişkin belirsizliğin arttığı bir dönemde kaydedildi. Bu açıdan Suudi Arabistan'ın enflasyon verileri, söz konusu gelişmelerin ülkedeki yaşam maliyetlerine ve tüketici harcamalarına ne ölçüde yansıdığını göstermesi bakımından önem taşıyor.

Enflasyon baskısında konut ve kiralar ilk sırada

Endeksin ayrıntıları, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıt fiyatlarının ekimde yıllık bazda yüzde 3,5 arttığını ortaya koydu. Konutların fiili kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedilirken, bu harcama grubu enflasyona en fazla katkı sağlayan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 artarken, bu yükselişte sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik artış etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamalarında ise tatil paketleri fiyatlarının yüzde 4,6 yükselmesinin etkisiyle yüzde 2,7'lik artış kaydedildi.

Ulaştırma fiyatları yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Bu artışta yolcu taşımacılığı hizmetlerinin yüzde 9,5 pahalanması belirleyici oldu. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış yaşandı.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 yükselirken, bilgi ve iletişim grubundaki artış yüzde 0,5 olarak gerçekleşti.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve rutin ev bakımına ilişkin fiyatlar yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ile diğer mal ve hizmetleri kapsayan grupta da yüzde 0,6 düşüş kaydedildi.

Aylık enflasyon yüzde 0,1 arttı

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların fiyatları yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiili kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu.

Aynı dönemde gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 arttı.

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Ekim 2026 tarihli Dünya Ekonomik Görünümü raporunda yer alan tahminlere göre, Suudi Arabistan'da ortalama enflasyonun bu yıl yüzde 1,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran, 2025'te kaydedilen yüzde 2'lik seviyenin altında bulunuyor. IMF, enflasyonun 2027'de ise yüzde 2,2'ye yükselmesini öngörüyor.

Ekim ayında yüzde 1,7 olarak gerçekleşen yıllık enflasyon, böylece IMF'nin Suudi Arabistan için 2026 yılının tamamına yönelik yüzde 1,9'luk ortalama enflasyon tahmininin altında kaldı.