ABD, Snapback mekanizmasını İran’ı caydırmak için bir araç olarak görüyor

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan (EPA)

Axios internet sitesi, konu hakkında bilgi sahibi 3 İsrailli yetkiliden alıntıladığı haberinde, ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan’ın son İsrail ziyareti sırasında İsrailli yetkililere, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) İran’a yaptırım mekanizması ‘Snapback’i’ dayatma tehdidinin, Tahran'ı nükleer silah yapmasına izin verecek derecede uranyumu zenginleştirmek fikrinden caydırabileceğini söylediği aktarıldı.
Snapback, 2015 İran nükleer anlaşmasında, anlaşmayı ihlal etmesi durumunda İran'ı cezalandırmak için uygulanan en güçlü yaptırım mekanizmasıydı. Haberde, Snapback üzerinden Birleşmiş Milletler'in tüm üyelerinin İran’a yaptırım uygulaması halinde İran ekonomisinin ağır bir darbe alabileceği vurgulandı.
İran, 2015 yılında dünya güçleri ile imzaladığı nükleer anlaşmayı kurtarmak için Viyana'da devam eden müzakerelere katılırken bir yandan da nükleer programını hızlandırıyor. İsrail, İran'ın uranyumu yüzde 90 saflıkta zenginleştirmeye hazırlanmak için teknik adımlar attığı konusunda Batılı müttefiklerini uyardı.
Sullivan, geçtiğimiz ay İsrailli yetkililerle yaptığı görüşmede, ‘İranlıların nükleer silah yapma olasılığına yaklaştıklarını hissetmelerinden’ endişe duyduğunu söyledi. Axios’a konuşan kaynaklar, Sulivan’ın, İran'a yönelik askeri tehdidin güvenilirliğini arttırmanın yanı sıra, Snapback mekanizmasının İran'ı yüzde 90 saflıkta uranyum zenginleştirmekten caydırmak için kullanılabileceğini söylediğini aktardı.
Öte yandan İsrail Dışişleri Bakanlığı yetkilileri Sullivan'a, ABD ve nükleer anlaşmaya imza atan üç Avrupa ülkesinin (Fransa, Almanya ve İngiltere) uranyum zenginleştirme seviyesi ne olursa olsun Viyana müzakerelerinin sonuçlanmaması halinde Snapback yaptırım mekanizmasını uygulamaya koymaları gerektiğine inandıklarını söyledi.
Görüşme sonunda İsrail Ulusal Güvenlik Danışmanı Eyal Hulata, Snapback’in İran’ı uranyum zenginleştirmesini %90'a kadar kullanmasına destek verdiğini ifade etti.
İsrail, uzun süredir diplomasinin İran'ın hızla ilerleyen nükleer programını engelleyememesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunuyor. İran ise nükleer programının hedeflerinin barışçıl olduğunu iddia ediyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price geçtiğimiz Salı günü, İran ile yapılan nükleer görüşmelerde sınırlı ilerleme kaydedildiğini belirtti.
Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen anlaşma, nükleer faaliyetlerine kısıtlamalar getirmesi karşılığında İran’a uygulanan yaptırımların kaldırılmasına olanak sağlıyor. Ancak eski ABD Başkanı Donald Trump, 2018 yılında tek taraflı olarak anlaşmadan çekildi.
İran, ABD’nin anlaşmadan çekilmesinin ardından anlaşmadaki yükümlülüklerinin çoğunu ihlal etmeye başladı.
İran ile ABD arasında Viyana'da yapılan dolaylı görüşmelerin son turunda Tahran bir kez daha yaptırımların kaldırılmasını istedi.
Bazı gelişmeler üzerinde ilerlemek istediklerini söyleyen Price,“Bu konuların arasında İran’ın nükleer çalışmalarının kontrolüyle ilgili işbirliği taahhütleri ve yaptırımların kaldırılması gibi başlıklar var. Şu anda Viyana görüşmelerinin merkezinde bu konular var” ifadelerini kullandı.