Taliban, rehin alma ve Afganların ülkeyi terk etmesini engelleme politikasına geri dönüyor

Fotoğraf: Reuters

Taliban Hareketi’nin Afganistan'da iktidara gelmesinden yaklaşık 5 ay sonra karşı karşıya kaldığı baskılarla yüzleşmek için kuşatmayı kaldırma ve mali kaynak sağlama çabaları konusu yeniden gündeme geldi. Ancak Taliban’ın çabaları normal bir biçim de ilerlemiyor. Çünkü hareketin liderleri finansal tavizler elde etmek amacıyla takas anlaşmalarını uygulamak için ABD’lileri rehin tutma mekanizmasını harekete geçirerek ABD üzerindeki baskı politikasına geri döndü.
Foreign Policy dergisine konuşan ABD’li diplomatik kaynaklara göre, Taliban liderleri, önceki yıllarda hareketi finanse etmeye yardımcı olan Afgan uyuşturucu baronlarının serbest bırakılması noktasında mahkum takas anlaşması için baskı yapıyor.
Kaynaklar, Taliban’ın, ABD ile mühendis Mark Frerichs'in geri verilmesi karşılığında uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla tutuklanan ve ABD’de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan Beşir Noorzai’nin serbest bırakılmasını istediklerini kaydetti. ABD Donanması'nda eski bir asker olan Frerichs,  2020 yılında Afganistan'daki kalkınma projeleri üzerinde çalıştığı sırada hareket tarafından kaçırıldı. Ancak Taliban, Washington'un serbest bırakılmasını talep ettiği mühendisi gözaltında tutmaya devam etmekle kalmadı, aynı zamanda ABD vatandaşlığı veya yeşil karta sahip olan binlerce Afgan'ın sınır dışı edilmesini ve tahliye edilmesini durdurmakla da tehdit etti. Taliban resmi ve güvenlik işlemlerinin tamamlanmasıyla, uyuşturucu baronunun serbest bırakılmasını bekliyor. Noorzai, Taliban ile işbirliği içerisinde yaptığı yasadışı ticaret yoluyla, hareketi eroin kaçakçılığından elde edilen gelirlerle finanse edip silahlandırdı. 2005 yılında uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla New York’ta tutuklanan Noorzai, 2009 yılında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Noorzai’nin o dönemde tutuklanması, serbest bırakılması için çabalayan harekete ağır bir mali darbe indirdi. Dergiye göre, kısa süre önce Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu'nda  (UNAMA) özel danışman olarak görev yapan Steve Brooking, Taliban’ın taleplerinin şantaj olduğunu söyledi. Brooking, Taliban'ın Washington'a, Noorzai serbest bırakmaması halinde Frerich'i elinde tutmaya devam edeceğini ve ABD'ye yeniden yerleştirilmeye uygun Afganların ülkeyi terk etmesini engelleyeceğini söyledi.
Ancak bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi bu haberi yalanladı ve dergiye bu bilgilerin yanlış olduğunu söyleyerek, ayrıntı vermedi. Yetkili, “Taliban uluslararası meşruiyet elde etmek, üzerindeki mali, siyasi ve diplomatik kuşatmayı kaldırmak istiyorsa, ABD’li mühendisi serbest bırakılması kaçınılmaz” dedi.
Dergi, Afgan uyuşturucu baronunun serbest bırakılmasının geçtiğimiz yaz ABD güçlerinin Afganistan'dan çekilmesine eşlik eden siyasi aksiliklerin ardından Kongre'de muhalefetle karşılaşan ABD Başkanı Joe Biden'dan özel bir af gerektirdiğini ve bunun da rehinelerin serbest bırakılması karşılığında taviz vermeme veya fidye ödememe politikasıyla çeliştiğini aktardı. Rehin alma yönteminin eski bir Taliban taktiği olduğuna değinen dergi, hareketin, otoritelerini sürdürmek için tanınırlık, diplomatik ve finansal destek kazanmak istediğini aktardı. Afganistan’daki ABD güçlerinin geri çekilmesinin ardından Afgan hükümeti ve güvenlik güçlerinin çökmesiyle Taliban Hareketi, geçtiğimiz Ağustos ayı sonunda ülkenin yönetimini ele geçirdi. BM ve uluslararası raporlara göre, ülke boğucu bir ekonomik krizle karşı karşıya.