ABD'nin Squid Game'i: Onlarca yıl önce düzenlenen ırkçı oyunların hikayesihttps://turkish.aawsat.com/home/article/3406306/abdnin-squid-gamei-onlarca-y%C4%B1l-%C3%B6nce-d%C3%BCzenlenen-%C4%B1rk%C3%A7%C4%B1-oyunlar%C4%B1n-hikayesi
ABD'nin Squid Game'i: Onlarca yıl önce düzenlenen ırkçı oyunların hikayesi
Netflix'in Squid Game'ine benzer biçimde ABD'de gerçekleştirilen dövüşlerde kazanan, beyaz izleyicilerin verdiği çok cüzi miktardaki para ödülünü alıyordu (Fotoğraflar: Netflix - Jim Crow Müzesi)
İstanbul/Şarkul Avsat
TT
TT
ABD'nin Squid Game'i: Onlarca yıl önce düzenlenen ırkçı oyunların hikayesi
Netflix'in Squid Game'ine benzer biçimde ABD'de gerçekleştirilen dövüşlerde kazanan, beyaz izleyicilerin verdiği çok cüzi miktardaki para ödülünü alıyordu (Fotoğraflar: Netflix - Jim Crow Müzesi)
Netflix'te yayımlanan Güney Kore dizisi Squid Game, para için ölümcül oyunlarda yer almayı kabul eden yüzlerce yoksulun hikayesini anlatmıştı. Her ne kadar sonunda açık biçimde ölüm olmasa da 19. ve 20. yüzyılda ABD'de de eğlence amacıyla ırkçı ve ve acımasız oyunlar düzenleniyordu.
ABD'nin Michigan eyaletindeki Ferris State Üniversitesi'nin Jim Crow Irkçı Hatıra Müzesi'nin yayımladığı belgeler "battle royals" (büyük kavga) adı verilen müsabakaları gözler önüne seriyor.
Bu oyunlarda genç siyahiler, beyaz izleyicilerin zevki için gözleri bağlanarak boks ringinde birbirleriyle dövüştürülüyordu. Son kişi ayakta kalana kadar dövüş devam etmek zorundaydı. Galip gelen para ödülü kazanıyordu. Yakın zamana dek Hollywood'un pek ilgi göstermediği bu "zenci dövüştürme eğlencesi", 2012'de Quentin Tarantino'nun yönetmenliğini yaptığı Zincirsiz'de (Django Unchained) ele alındı. Filmde, ünlü oyuncu Leonardo DiCaprio bu dövüşler için köle atıp satan bir çiftlik sahibini canlandırıyordu.
Bu oyunlar 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında 4 Temmuz Bağımsızlık Günü kutlamaları için düzenlenen eğlencelerde de yaygındı.
Jim Crow Müzesi'nin internet sitesinde o döneme ait birçok belge yer alıyor. Örneğin Teksas'ta yayın yapan Lubbock Evening Journal'ın 27 Eylül 1950'deki sayısı cumartesi gecesi eğlencesinin "siyahi battle royal" ile başladığını bildiriyor.
Müze bu etkinliklere genellikle askerlerin katıldığını ve gösterilerin çoğuna ABD ordusunun ev sahipliğini yaptığını dile getiriyor. Müzede gazete küpürleri ve görseller dahil bu dövüşleri gösteren birçok materyal bulunuyor (Jim Crow Müzesi)
Siyahi Amerikalı yazar Ralph Ellison'ın 1952 tarihli Görülmeyen Adam'ın (Invisible Man) girişinde de tüyler ürpertici ayrıntılarla bir "battle royal" anlatılıyor. Ellison eserinde şu ifadeleri kullanıyor:
"Herkes histerik bir şekilde dövüşüyordu. Tam bir anarşi hakimdi. Herkes herkesle savaşıyordu."
Müzede multimedya uzmanı olan Franklin Hughes, Görünmez Adam'ın bu açıdan hayati bir kayıt olduğunu düşündüğünü belirtiyor.
1911'de bu dövüşler yasaklansa da 1950'lere kadar birçok eyalette yasadışı olarak devam etti.
Hughes bu kavgaların genellikle arkadaşlarıyla karnavallara giden ve birbiriyle dövüşmek zorunda kalan siyahi çocukları hedef aldığını ifade etti.
Her ne kadar Squid Game kurgusal bir yapım olsa da ne yazık ki tarihte ve hatta günümüzde acımasız oyunların gerçek olduğu kimi örnekler mevcut. Independent Türkçe, Insider
Kim Kardashian 5 yıllık yalnızlığının nedenini ilk kez anlattıhttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/5325984-kim-kardashian-5-y%C4%B1ll%C4%B1k-yaln%C4%B1zl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1n-nedenini-ilk-kez-anlatt%C4%B1
Kim Kardashian 5 yıllık yalnızlığının nedenini ilk kez anlattı
Fotoğraf: Reuters
Kim Kardashian, romantik geçmişinin yaralarını sarmak için 5 yıl boyunca ilişkisiz yaşadığını açıkladı.
45 yaşındaki realite TV yıldızı, 2021'de komedyen Pete Davidson'la yaşadığı ilişkiden bu yana ilk kez kamuoyuna yansıyan bir birlikteliğe adım atarak Formula 1 pilotu Lewis Hamilton'la ilişki yaşamaya başladı.
Kardashian, The Times'a, "Bu harika bir histi. Çocuklarıma ve gerçekten içinde yer almak istediğim projelere odaklanabiliyordum. Hiçbir şey için acelem yoktu, kendimi hiç de boşlukta hissetmiyordum" dedi.
Kendi zamanıma ihtiyacım olduğunu hissediyordum. Tamamen iyileşmek ve sadece kendim üzerinde çalışmak istiyordum. Kendimi birine açmaya hazır değildim, açıkçası bunu düşünmüyordum bile.
Eski sevgilisi Nicole Scherzinger'den 2015'te ayrılan Hamilton da Kardashian'la ilişkisine uzun bir aradan sonra başladı.
Ancak ilişkilerinin giderek güçlendiği anlaşılan çift Super Bowl'da, Japonya seyahatinde ve Kaliforniya'daki Coachella Müzik ve Sanat Festivali'nde birlikte görüntülendi.
Kardashian ayrıca Kanye West'le yaşadığı "zorlu" boşanma sürecinin ardından hayatına yalnız devam etme konusunu, realite şovu The Kardashians'ın geçen kasımda yayımlanan bir bölümünde ele almıştı.
TV yıldızı şu itirafta bulunmuştu:
Yalnızlığa iyice alışıyorsunuz, yatağınızı veya izlediğiniz programları başka biriyle paylaşma fikri giderek daha az cazip gelmeye başlıyor çünkü kendi düzeninize alışıyorsunuz.
"Bir süreliğine kabuğuma çekilip hayatta istediklerime odaklanmamda bir sakınca yok" diye eklese de Kardashian, sözlerini "romantizmden hiç vazgeçmediğini" ve "doğru kişi karşısına çıktığında buna son derece hazır olacağını, her şeyin yoluna gireceğini" belirterek tamamlamıştı.
Kardashian'ın yorumları, bu hafta Davidson'ın Kardashian'la yaşadığı kısa süreli ilişki ve bir anda ilgi odağı olmanın getirdiği zorluklar hakkında samimi açıklamalarda bulunmasının ardından geldi.
Variety'ye konuşan Davidson, "Bak dostum, eğer buna hazırlıklı değilsen o ortam gerçekten çok zorlayıcı olabiliyor" dedi.
"Kim ve tüm o aileyle ilgili sevdiğim şeylerden biri de şu: 'Bizim işimiz bu' diyorlar. Bu tavrı çok çekici ve olgun bulmuştum" diye ekledi.
Ayrıca, parçası olmak istemediğim hiçbir şeye maruz bırakılmadım. O, bu konularda son derece saygılıydı ancak o yaşam tarzının getirdiği o çılgınlık, her yerde takip edilmek, korumalarla gezmek ve sürekli tetikte olmak, ruhsal sorunları olan ve o dönemde uyuşturucu problemleri yaşayan benim için biraz fazlaydı. Yine de aramız iyi, ona karşı büyük bir sevgim var ve işin içine girerken neyle karşılaşacağımı biliyordum.
Independent Türkçe
Alzheimer'a direnç gösteren maymun tedavinin anahtarı olabilirhttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/5325981-alzheimera-diren%C3%A7-g%C3%B6steren-maymun-tedavinin-anahtar%C4%B1-olabilir
Alzheimer'a direnç gösteren maymun tedavinin anahtarı olabilir
(Charles J. Sharp/Wikimedia Commons)
Bir çalışmada beyinlerinde Alzheimer benzeri değişiklikler tetiklenen Afrika yeşil maymunları, bir yıl sonra yapılan hafıza testinde hâlâ iyi performans gösterdi. Bu keşif, söz konusu nörolojik hastalık için yeni tedavilerin geliştirilmesine yol açabilir.
Kemirgenlere kıyasla insanlarla daha yakın evrimsel bağları nedeniyle bu maymun türü, Alzheimer hastalığını anlamaya yönelik araştırmalarda yaygın olarak kullanılıyor.
İnsanlara benzer şekilde Afrika yeşil maymunlarının beyninde de Alzheimer'la ilişkili karakteristik protein kümeleri (yani amiloid-beta [Aβ] plakları ve tau yumakları) oluşuyor.
Daha önceki araştırmalar da sentetik Aβ plakları enjekte edilen bu maymunların beyinlerinde Alzheimer hastalarınınkine benzer değişiklikler görüldüğünü göstermişti.
Bilim insanları Communications Biology adlı akademik dergide yayımlanan çalışmada, "Bu maymunlar sinir sistemi anatomisi, damar yapısı, inflamatuar tepkiler ve yaşam süresi dahil insanlarla temel fizyolojik ve biyokimyasal özellikleri paylaşıyor" ifadelerine yer verdi.
Afrika yeşil maymunuyla yakın akraba olan bir vervet maymunu, Güney Florida'daki Fort Lauderdale-Hollywood Uluslararası Havalimanı yakınlarındaki mangrov ormanında atıştırmalığını yiyor (Deborah "Missy" Williams / Eurekalert)
Şimdiyse yeni bir çalışma, bu değişikliklerin çok daha sonra, canlı bir hayvandan alınan beyin omurilik sıvısı örneğinde hâlâ tespit edilip edilemeyeceğini inceledi.
Araştırma kapsamında bilim insanları, 5 dişi maymuna sentetik amiloid-beta kümeleri enjekte ederken, üç maymuna kontrol çözeltisi uyguladı.
Her hayvana haftada üç kez olmak üzere, 4 hafta boyunca toplam 12 uygulama yapıldı.
Ardından maymunlar bir hafıza testine tabi tutuldu.
Maymunlara ekranda bir şekil gösterildi ve kısa bir aranın ardından bu şekli diğerleri arasından seçmeleri istendi.
Bilim insanlarını şaşırtacak şekilde, işlem uygulanan maymunlar takip eden bir yıl boyunca bu görevde herhangi bir hafıza gerilemesi belirtisi göstermedi.
Bununla birlikte son uygulamadan 12 ay sonra toplanan beyin omurilik sıvısı örnekleri, işlem gören maymunlarda C3 adı verilen bir bağışıklık sistemi proteininin seviyelerinin yükselmiş olduğunu ortaya koydu.
Ayrıca, işlem uygulanan maymunlarda kan damarları ve pıhtılaşmayla ilişkili proteinler açısından kontrol grubundakilere kıyasla önemli farklılıklar gözlemlendi.
Bulgular, belirgin Alzheimer benzeri semptomlar veya davranış değişiklikleri ortaya çıkmadan beyin ve sinir sisteminde değişiklikler meydana gelebileceğini açıkça gösteriyor.
Araştırmacılar, örneklerdeki daha fazla protein değişikliğinin daha ayrıntılı analizinin, hafıza testinin tespit edemediği vücut genelindeki değişiklikleri ortaya çıkarabileceğini umuyor.
Ancak maymunlardaki bu moleküler değişikliklerin insanlardaki Alzheimer hastalığının erken dönemlerini temsil etmeyebileceği uyarısında bulunuyorlar.
Bununla birlikte bilim insanları, çalışmada kullanılan yöntemlerin hastalarda erken dönemde değişen ve bu değişiklikleri kalıcı hâle gelen bazı önemli proteinlerin belirlenmesine yardımcı olabileceğini, bunların da gelecekteki tedavilere ışık tutabileceğini söylüyor.
"Afrika yeşil maymunlarında elde edilen bu bulgular, hastalık takibi ve erken teşhis için olası alternatifler öneriyor ve Alzheimer'da hastalık ilerlemesini sınırlayan koruyucu mekanizmalara işaret edebilir" diye yazdılar.
Araştırmacılar, "Bu çalışma, Afrika yeşil maymununun Alzheimer benzeri patolojileri ve muhtemelen diğer nörodejeneratif bozuklukları incelemek için deneysel açıdan elverişli ve fizyolojik olarak uygun bir model olduğunu ortaya koyuyor" sonucuna vardı.
Independent Türkçe
Canavar'ı izleyip daha iyisini arayanlara 5 suç dizisihttps://turkish.aawsat.com/ya%C5%9Fam/5325311-canavar%C4%B1-izleyip-daha-iyisini-arayanlara-5-su%C3%A7-dizisi
Canavar'ı izleyip daha iyisini arayanlara 5 suç dizisi
Canavar: Lizzie Borden'ın Hikayesi'nde başroldeki Ella Beatty'ye 42 yaşındaki ödüllü oyuncu Vicky Krieps eşlik ediyor (Netflix)
Ryan Murphy'nin her sezon başka bir gerçek suç hikayesini anlattığı Canavar (Monster), 2022'den beri izlenme listelerinde üst sıralarda. Ödül yarışlarında da adı sık geçiyor. Gelgelelim Jeffrey Dahmer'ı anlatan ilk sezonun ardından aynı etkiyi yarattığını söylemek zor.
4. sezonda sıra, 1892'de ABD'de babasıyla üvey annesini baltayla öldürmekle suçlanan Lizzie Borden'da. Ancak Canavar: Lizzie Borden'ın Hikayesi'ni (Monster: The Lizzie Borden Story) beğeneni bulmak, izleyeni bulmaktan biraz daha zor görünüyor. Eleştirmenlerden de seyircilerden de pek yüz bulamayan sezon, buna rağmen izlenme listelerinin zirvesine çıktı. Belli ki Borden ailesinin evinde yaşananları merak etmekle bunların ekrandaki tasvirini beğenmek ayrı meseleler.
Biz de bu ayrımdan yola çıkıp benzer hikayeleri daha iyi anlatan dizileri düşünmeye başladık. Ne de olsa insan bazen gördüklerinden memnun kalmasa da onun aklına düşürdüğü soruları başka bir yerde kurcalamak istiyor. Birine neden inanıyoruz, bir aile neleri saklayabilir, karşımızdaki kendinden emin konuşuyor diye anlattıklarına güvenilir mi?
The Serpent, Ruh Avcısı (The Alienist), Under the Banner of Heaven, Love & Death ve Alias Grace'i seçerken biraz da bu soruların peşinden gittik. Canavar'da aradığınızı bulamadıysanız, bu 5'lide sizi daha çok içine çeken bir hikaye çıkabilir.
The Serpent (2021)
Tatilde tanıştığınız hoşsohbet bir yabancıya ne kadar güvenirsiniz? Hele bir de işiniz düştüğünde yardımınıza koşuyorsa... The Serpent, 1970'lerin Bangkok'unda gezginleri ağına düşüren Charles Sobhraj'ı anlatırken insanın aklından bu soruyu çıkarmıyor.
Tahar Rahim'in canlandırdığı Sobhraj, kurbanlarını uyuşturup soyuyor, çaldığı kimliklerle ülkeden ülkeye geçiyor. Jenna Coleman'ın canlandırdığı Marie-Andrée Leclerc ise yanından ayrılmıyor. Onu izlerken insan, birine bağlı kalmak uğruna neleri görmezden gelebileceğini düşünüyor.
The Serpent'ta Fransız dolandırıcı ve katil Charles Sobhraj, kız arkadaşı Marie-Andrée Leclerc'le birlikte mücevher taciri gibi davranarak genç turistleri hedef alıyor (Netflix)
Derken Billy Howle'un canlandırdığı Hollandalı diplomat Herman Knippenberg kayıp turistlerin peşine düşüyor ve hikayeye iyice tutuluyoruz. Knippenberg dosyayı kapatıp önüne bakamıyor, biz de bir sonraki adımını görmeden bırakamıyoruz.
Canavar gibi gerçek bir suçun içindeki insanları irdeleyen The Serpent, Borden ailesinin kapalı dünyasından çıkıp bizi ülkeden ülkeye dolaştırıyor. O sırada Sobhraj bir yerde izini kaybettirip başka bir yerde kendine yeniden güven duyulmasını sağlıyor.
Dönemin kıyafetleri, müzikleri, güneşli manzaraları derken arada tatil planı yapacak gibi oluyorsunuz. Sonra Sobhraj yeniden söze giriyor, hevesiniz kaçıyor.
IMDb: 7,6
Nereden izlenir: Netflix
Ruh Avcısı (2018-2020)
Ruh Avcısı'nın 1896 New York'unda gece yürüyüşüne çıkmak mı? Biz olsak bir daha düşünürdük.
Tarihçi ve yazar Caleb Carr'ın romanından uyarlanan dizide polis komiseri Theodore Roosevelt, şehri sarsan cinayetleri çözmek için gizlice bir ekip kuruyor. İşin merkezinde Daniel Brühl'ün canlandırdığı suç psikoloğu Laszlo Kreizler var. Ona gazete çizeri John Moore, sekreter Sara Howard ve dedektif Isaacson kardeşler eşlik ediyor. Aynı cinayetlerin peşindeler ama herkes başka bir ayrıntıya takılıyor.
48 yaşındaki Daniel Brühl (en sağda), Eğitmenler (Die fetten Jahre sind vorbei), Zafere Hücum (Rush) ve Elveda Lenin!'le (Good Bye, Lenin!) de tanınıyor (TNT)
Katilin izini sürmek zaten yeterince zorken bir de kendi kirli çamaşırları ortaya dökülmesin diye ekibin önüne taş koyanlar var. Şehrin sokaklarında dolaştıkça kimin ne sakladığı, en az aradığımız kişinin kimliği kadar merak uyandırıyor.
Canavar: Lizzie Borden'ın Hikayesi gibi cinayetin ardındaki insanları anlamaya çalışan Ruh Avcısı, bizi aile evinden çıkarıp soruşturmanın içine sokuyor. Suçlu profili çıkarmanın henüz yeni geliştiği bir dönemde, katilin nasıl düşündüğünü ekiple birlikte çözmeye çalışıyoruz.
Kostümlere, loş odalara, eski New York'un karanlık sokaklarına dalıp gitmek mümkün elbette. Yalnız, siz yine de manzarayı seyrederken arkanızı kollamayı unutmayın.
IMDb: 7,1
Nereden izlenir: BeIN Türkiye
Under the Banner of Heaven (2022)
Bir cinayeti araştırırken yıllardır inandığınız şeylerden de şüphe etmeye başlarsanız ne yaparsınız? Amerikalı yazar ve dağcı Jon Krakauer'ın aynı adlı kitabından uyarlanan Under the Banner of Heaven'da, Brenda Lafferty ve bebeğinin öldürülmesini araştıran Mormon dedektif Jeb Pyre'ın başına gelen tam da bu.
İki kez Oscar'a aday gösterilen, 2010'ların Örümcek-Adam'ı Andrew Garfield'ın incelikle canlandırdığı Pyre, soruşturma ilerledikçe yalnızca başkalarının sakladıklarını değil, kendi doğrularının ne kadar sağlam olduğunu da kurcalamak zorunda kalıyor.
43 yaşındaki Andrew Garfield, Under the Banner of Heaven'da 1984'te Utah'ta işlenen vahşi bir cinayeti araştıran dindar bir dedektif rolünde (FX)
Aile sırları, dini fanatizm ve erkek egemenliği birbirine dolandıkça, ilk bakışta güven veren evlerin kapısını çalmak bile insanı tedirgin etmeye yetiyor.
Canavar'ın Lizzie Borden hikayesinde olduğu gibi burada da aile bağları ve baskı var ama bu kez olanlara dedektifin yanından bakıyoruz. Bize göre dizi, bu bağların insanı nasıl sıkıştırdığını anlatırken çok daha sahici bir yere ulaşıyor.
Katilin kim olduğunu öğrenmek elbette önemli ama burada insanın aklına takılan başka bir şey var: Bunca kötülüğün içinde herkes kendini nasıl bu kadar haklı görebiliyor?
IMDb: 7,5
Nereden izlenir: Disney+
Love & Death (2023)
Kilise korosunda yan yana şarkı söyleyen iki arkadaş, birbirinden ayrılmayan kızları, işleri yolunda giden eşleri...
Love & Death'in aile fotoğrafında herkes yerli yerinde, uzaktan bakınca imrenmek bile mümkün. Ama Candy Montgomery'nin hayatından duyduğu memnuniyetsizlik, arkadaşı Betty Gore'un eşi Allan'la ilişkiye başlamasıyla bambaşka bir yola sapıyor.
Betty baltayla öldürülüp Candy cinayetle suçlandığında, o samimi komşu sohbetlerini düşünmeden edemiyorsunuz: Bu insanlar birbirini gerçekten ne kadar tanıyordu?
1980'de Teksas'taki küçük bir kasabada geçen Love & Death, Candy Montgomery'nin kiliseden arkadaşı Allan Gore'la yaşadığı yasak aşkı ve bu ilişkinin ardındakileri konu alıyor (Netflix)
David E. Kelley imzalı gerçek suç dizisinde Elizabeth Olsen, Candy'nin neşeli ve girişken halinin altındaki huzursuzluğu öyle iyi taşıyor ki sıradan bir sohbeti izlerken bile söylenenlerden çok yutulan kelimelere kulak kabartıyorsunuz.
Canavar'ın Lizzie Borden hikayesi gibi Love & Death de evin içindeki sırları kurcalıyor. Ama burada kasvetli odaların yerini kilise buluşmaları, yardımsever komşular, nezaket gösterileri ve banliyö hayatının boğucu rahatlığı alıyor. Malum, perdelerin temiz, sofranın hazır olması o evde her şeyin yolunda gittiği anlamına gelmiyor.
IMDb: 7,5
Nereden izlenir: Netflix
Alias Grace (2017)
Grace Marks'ı dinlerken insan kendi kendine itiraz etmeye başlıyor: Az önce bu kadının masum olduğuna karar vermemiş miydik?
Margaret Atwood'un gerçek olaylardan esinlenen romanından uyarlanan Alias Grace, 1843'te Kanada'da işlenen iki cinayetten hüküm giymiş İrlandalı hizmetçi Grace Marks'ı anlatıyor. Grace cinayetleri hatırlamadığını söylüyor, onunla görüşmeye başlayan Dr. Simon Jordan da yıllar sonra bu hafızanın kapısını çalıyor.
Amerikan Sapığı'nın (American Psycho) yönetmeni Mary Harron, bu kez bizi Grace'in karşısına oturtuyor. Onu dinleyip kararımızı vereceğiz sanıyoruz. Sonra Grace'i canlandıran Sarah Gadon bir yerde duraksıyor, bakışı değişiyor, sakin anlatımına belli belirsiz bir öfke karışıyor ve az önce vardığımız sonuçtan emin olamıyoruz. Peki Grace'i gerçekten dinliyor muyuz, yoksa kafamızdaki kadına uyup uymadığına mı bakıyoruz?
39 yaşındaki Sarah Gadon, 19. yüzyıl Kanadası'nda gerçek bir cinayet davasına odaklanan Alias Grace'in başrolünde (Netflix)
Canavar'ın Lizzie Borden hikayesiyle akrabalık da burada: Cinayetle suçlanan bir kadını yalnızca anlattıklarıyla değil, nasıl konuştuğuyla, nasıl davrandığıyla da yargılıyoruz. Alias Grace bu meseleyi usul usul ilerleyen sohbetlerle açıyor, gerilmek için birinin sesini yükseltmesi gerekmiyor. Doktorun soruları hazır, bizim de öyle. Ama cevapları duyunca ne yapacağımızdan o kadar emin değiliz.
IMDb: 7,6
Nereden izlenir: Netflix
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
