Yemen’de 'Mutlu Yemen'in Özgürlüğü Operasyonu' memnuniyet yarattı

Husi karşıtı güçler, milislerin Bayhan’daki yenilgisinin ardından ilerleyişine devam ediyor. (AFP)
Husi karşıtı güçler, milislerin Bayhan’daki yenilgisinin ardından ilerleyişine devam ediyor. (AFP)
TT

Yemen’de 'Mutlu Yemen'in Özgürlüğü Operasyonu' memnuniyet yarattı

Husi karşıtı güçler, milislerin Bayhan’daki yenilgisinin ardından ilerleyişine devam ediyor. (AFP)
Husi karşıtı güçler, milislerin Bayhan’daki yenilgisinin ardından ilerleyişine devam ediyor. (AFP)

Amalika Tugayları, Yemen'in Ma'rib vilayetine bağlı Harib bölgesini Husi milislerinin elinden kurtarmak için harekete geçti. Saha kaynaklarının Şarku'l Avsat'a aktardığına göre tugaylar, Marib'in güneyinde, Harib ve Cuba'ya doğru ilerleyen Ulusal Ordu güçleriyle birleşti. Yemen Dışişleri Bakanı Ahmed Avad bin Mübarek'in BM Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg ile yaptığı görüşmedeki açıklamalarına göre söz konusu gelişme Yemen hükümetinin, Husi milislerin barış çabalarına ve sivillere karşı şiddete devam etmekle suçladığı bir zamanda geldi.
Mutlu Yemen'in Özgürlüğü Operasyonu kapsamında tüm Yemen birlikleri tarafından katılım gösterilen çatışmalara dün Arap Koalisyonu uçaklarının yoğun hava saldırıları eşlik etti. Koalisyon tarafından gerçekleştirilen operasyonlarda 330 Husi milisi öldü, onlarca askeri araç imha edildi.
Suudi Arabistan resmi haber ajansı SPA tarafından Twitter’dan paylaşılan bilgilere göre Koalisyon, Marib'de 24 saat içinde milislere yönelik 36 operasyon gerçekleştirdi. Söz konusu operasyonlarda 250'den fazla terörist öldürülürken 22 askeri araç da imha edildi.
Arap Koalisyonu El-Beyda vilayetinde de24 saat içinde 12 operasyon düzenledi. 80’den fazla teröristin öldürüldüğü operasyonlarda 7 askeri aracın imha edildiği bilgisi verildi.
Yapılan açıklamalarda Amalika Tugayları’nın el-Bayda'nın doğu eteklerine ulaştığı kaydedildi.
Koalisyon Marib'de milislere yönelik 31 operasyon düzenlediğini bildirdiği açıklamasında 220’nin üzerinde teröristin öldürüldüğünü, 18 askeri aracın da imha edildiğini duyurdu. Komşu el-Bayda vilayetinde de aynı gün gerçekleştirilen 22 operasyonda 120'den fazla terörist milisin öldürüldüğü, 13 askeri aracın da imha edildiği kaydedildi.
Amalika Tugayları Cuma günü Harib'de Husi milislerinin üç liderinin öldürüldüğünü duyurdu. Söz konusu liderlerin isimlerinin Abdulfettah el-Bahri, Ahmed Salim el-Heddar ve Talib Muhsin eş-Şerif olduğu bilgisi paylaşıldı.

Avad-Grundberg görüşmesi
Resmi kaynakların aktardığına göre Yemen Dışişleri Bakanı Ahmed Avad bin Mübarek, BM Yemen Özel Elçisi Hans Grundberg ile cuma günü yaptığı telefon görüşmesinde Yemen sahasındaki son gelişmeleri tartıştı.
Saba haber ajansının bildirdiğine göre Yemen Dışişleri Bakanı, yerinden edilmiş 2 milyonun üzerinde insan da dahil olmak üzere Husi milislerin iki yıldan daha uzun süre boyunca sürekli devam ettiği barbarca saldırılarla karşı karşıya kalan Marib kentindeki insani durum hakkında Grundberg’e bilgi verdi.
Bakan ayrıca isyancı milislerin elinden kurtarılan Şebve vilayetinin ilçelerindeki durumu normalleştirme çabalarına da değindi. Ajansın aktardığına göre Avad bin Mübarek şu ifadeleri kullandı:
“Husi milisleri çok ileri gitti ve halen tüm barış çağrılarını reddediyorlar. Savaşı sona erdirmeyi ve barış yoluna geri dönmeyi amaçlayan tüm uluslararası ve bölgesel girişimleri engelliyorlar.”
Yemenli Bakan, Yemen hükümetinin barış çabalarını destekleme, savaşı sona erdirme ve Yemenlilerin acılarına son verme konusundaki isteğini ve adımların onaylanmış üç referans doğrultusunda atıldığını yineledi.
Yemenli kaynakların aktardığına göre Grundberg de açıkamasında “Diyaloga dayalı siyasi çözüm adil ve sürdürülebilir bir barışın inşasının garantisi ve bu çabaların başarısında tüm tarafların iş birliği önemli” diye konuştu.
Yemenli taraflar, Husi milislerine karşı ardı ardına elde edilen zaferler ve bunun sonucunda resmi ve halk düzeyinde oluşan memnuniyetin yanı sıra Suudi Arabistan ve BAE liderliğindeki meşruiyeti destekleyen Arap Koalisyonu'nun oynadığı role övgüde bulundular.
Meşruiyet şemsiyesine bağlı taraflar, Mutlu Yemen'in Özgürlüğü Operasyonu’nu memnuniyetle karşıladılar ve bölgedeki İran yayılmacı projesine karşı büyük Arap savaşında birlik olmanın önemini vurguladılar. Taraflar ayrıca devleti yeniden inşa etme ve darbeyi sona erdirmek konularındaki ulusal hedefte oluşan birliğe dikkat çektiler.
Meşruiyet şemsiyesine bağlı taraflar, Yemen Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi'ye, meşru hükümete ve sorumlu makamlara ‘savaşın başarısı için orduya tüm lojistik gereksinimlerini sağlama, kazanılan zaferlerin akabinde, özellikle başta ordu ve güvenlik kurumları olmak üzere çeşitli merkezi ve yerel kurumlarda derin ve kapsamlı reformlar gerçekleştirme’ çağrısı yaptılar. Ayrıca ‘sorunları ortadan kaldırılma, eksiklikleri giderme, ortak çalışma ve mutabakatı yeniden sağlama, içerinin güvenini ve dışarının saygısını kazanacak şekilde meşruiyeti yeniden tesis etme’ yönündeki taleplerini aktardılar.
Meşru yönetime bağlı tarafların açıklamasında ‘parti farklılıklarını ve rekabetlerini bir kenara bırakma ve küçük bölgesel ve mezhepçi projelerden vazgeçme’ çağrısı da yinelendi.



Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.


İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
TT

İran ile ABD arasında tırmanan gerilimde Irak nerede duruyor?

Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)
Bağdat’ta Yeşil Bölge dışında, 28 Ocak Çarşamba akşamı Nuri el-Maliki destekçileri, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarını protesto etti (AFP)

Irak sahnesinde derin bir siyasi kriz, ülkenin iç işlerine yönelik açık bir ABD müdahalesi ve komşu İran’da olası bir savaş riski bulunuyor. Bu tablo karşısında, Irak’ın geçmişte yaşadığı ve ancak kısmen toparlanabildiği yeni bir istikrarsızlık sürecine yeniden sürüklenip sürüklenmeyeceği sorusu gündeme geliyor.

Yıllar boyunca ülkeyi yıkım ve kaosa sürükleyen çatışmaların ardından Irak son dönemde görece bir istikrar yaşamaya başladı. Ancak siyasi alandaki derin görüş ayrılıkları ve İran ile ABD arasındaki ilişkilerde denge kurmanın zorluğu, bu kırılgan istikrarı tehdit etmeyi sürdürüyor.

Bağdat’ta hükümet kurma süreci, çoğu zaman Tahran ve Washington’un çıkarları ile siyasi nüfuzundan etkilenen karmaşık bir süreç olarak öne çıkıyor. ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, eski Başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelmesi hâlinde Washington’un Bağdat’a yönelik tüm desteğini keseceğini dile getirdi. ABD yönetiminden bazı temsilcilerin de kulislerde Iraklı siyasetçiler üzerinde aynı yönde baskı kurduğu belirtiliyor.

erregt
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

Siyaset analisti İhsan eş-Şemmeri’ye göre“Başkan Trump’ın yönetimi İran ile Irak arasında bir ayrım yapmıyor; iki ülkeyi tek bir dosya olarak ele alıyor ve aralarında net bir çizgi çekmiyor.”

Kasım ayında yapılan parlamento seçimlerinin ardından yaşanan uzun siyasi çekişmeler sonrasında, Tahran’a yakın Şii partileri bünyesinde barındıran ve parlamentodaki en büyük blok konumundaki Koordinasyon Çerçevesi, cumartesi günü Nuri el-Maliki’yi yeni hükümetin başbakanlığına aday gösterdiğini duyurdu.

75 yaşındaki Maliki, 2006-2014 yılları arasında iki dönem başbakanlık yapmış; bu süreçte ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi, mezhep temelli şiddetin tırmanması ve DEAŞ’ın ülkenin geniş kesimlerini ele geçirmesi gibi kritik gelişmeler yaşanmıştı. İkinci döneminde Washington ile ilişkileri soğurken, İran ile bağları güçlenmişti.

Trump, salı günü Truth Social platformundan yaptığı paylaşımda Maliki’yi “son derece kötü bir seçenek” olarak nitelendirerek, “çılgın politikaları ve ideolojisi” nedeniyle seçilmesi hâlinde ABD’nin Irak’a gelecekte hiçbir yardım sağlamayacağını söyledi.

dwfrgty6
Nuri el-Maliki (Reuters)

AFP’nin Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın bir kaynağa dayandırdığı habere göre Trump’ın açıklamalarının ardından ittifak içinde önümüzdeki döneme ilişkin yoğun görüşmeler yürütülüyor. Siyasi kaynaklar, ittifak içinde bir bölünme yaşandığını; bazı liderlerin Irak’ı Trump’ın tehditlerinden korumak için Maliki’ye geri çekilme çağrısı yaptığını, bazılarının ise ABD müdahalesini reddederek tutumlarını sürdürmekte ısrar ettiğini aktarıyor.

Maliki’ye yakın bir Iraklı yetkili ise, Maliki’nin ABD yönetimiyle “çatışma arayışında olmadığını”, ekibinin Washington ile “uzlaşı yolları bulmaya çalıştığını” söyledi. Yetkili, “Durum zor ama imkânsız değil; bunun için zamana ihtiyaç var” dedi.

ABD’nin nüfuzu

ABD, Irak üzerinde önemli bir nüfuza sahip. Özellikle Irak’ın petrol ihracatından elde edilen gelirlerin, 2003’te Saddam Hüseyin rejimini deviren ABD işgalinin ardından yapılan bir düzenleme uyarınca New York’taki ABD Merkez Bankası’nda tutulması bu etkinin başlıca unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Son yıllarda birçok ABD’li şirket Irak’ta büyük ölçekli yatırımlara imza atarken, Washington ile iyi ilişkilere sahip olan Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümeti de özellikle ülke gelirlerinin yaklaşık yüzde 90’ını sağlayan petrol sektöründe yeni yatırımlar çağrısı yapıyor.

fgt
Muhammed Şiya es-Sudani (DPA)

Koordinasyon Çerçevesi’ne yakın kaynak, Maliki’nin yeniden başbakan olması hâlinde Trump’ın Irak’a yönelik yaptırımlar uygulamasından ciddi endişe duyulduğunu belirtti. Ekonomik büyümede zorluklar yaşayan Irak için, daha önce İran’a yaptırımları delmeye yardımcı olmakla suçlanan Iraklı kuruluşlara yaptırım uygulayan ABD’nin yeni cezai adımlar atması büyük bir risk olarak görülüyor.

Şemmeri, Irak’ın bir sonraki hükümette “İran merkezli bir çizgide ilerlemesi” durumunda ülkenin “büyük bir kırılma noktasına” sürükleneceğini, bunun da Trump’ın uyguladığı “azami baskı politikası” kapsamında ekonomik ve mali alanları kapsayan bir izolasyona yol açabileceğini ifade ediyor.

İran’da savaş ihtimali

Irak için komşu İran’ı denklemin dışında tutmak zor görünüyor. Özellikle Tahran’ın, son yirmi yılda bölgesel nüfuzunu genişletmede kilit rol oynayan Irak’taki kazanımlarını koruma çabası ve Gazze savaşı sonrası bölgedeki müttefiklerinin ağır kayıplar vermesi bu durumu daha da karmaşık hâle getiriyor.

Tahran, yıllardır Irak’ta; başbakanların belirlenmesinde etkili olan Şii partiler veya direniş ekseninin bir parçası olan ve ABD ile İsrail karşıtı silahlı gruplar aracılığıyla belirleyici bir etkiye sahip. Bu gruplar, İran’ı savunmak için müdahalede bulunacaklarını sık sık dile getirmiş olsa da, örneğin haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran çatışmasında fiilen devreye girmediler.

Trump’ın İran’a yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesi ve Tahran’ın “ezici bir karşılık” sözü vermesi üzerine, bu hafta Irak’taki iki önde gelen silahlı grup olan “Hizbullah Tugayları” ve “Nüceba Hareketi”, İran’a destek amacıyla “kapsamlı savaşa” hazır olduklarını açıkladı ve “düşmanlara” karşı “intihar operasyonları” için gönüllü başvuru merkezleri kurduklarını duyurdu.

Şemmeri, ABD’nin İran’a yönelik olası bir savaşının Irak’ı “bir savaş alanına, bir misilleme platformuna ya da askeri baskı sahasına” dönüştürebileceği uyarısında bulunuyor. Washington’un “İran rejimini devirmek, dini lider Ali Hamaney’i hedef almak ve askeri saldırı düzenlemek” yönündeki tehditlerinin Irak iç siyasetinde her düzeyde güçlü yankılar uyandıracağını belirtiyor.

Şemmeri’ye göre İran’da rejimin çökmesi hâlinde Irak’taki müttefik güçler askeri ve siyasi düzeyde “varoluşsal bir mücadeleye” girmek zorunda kalacak. Bu durumun ise Irak’ta siyasi sistemin yeniden şekillendiği yeni bir senaryonun önünü açabileceği ifade ediliyor.