Küresel piyasalar Fed'in kararlarına odaklandı

AA
AA
TT

Küresel piyasalar Fed'in kararlarına odaklandı

AA
AA

Küresel pay piyasalarında, şahinleşen merkez bankaları ve artan jeopolitik risklerle oynaklık artarken, gelecek hafta gözler ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikası kararlarına çevrildi.
Tahvil piyasaları artan enflasyon sonrası şahinleşen Fed'in yıl sonuna kadar en az dört faiz artışına gideceğini fiyatlarken, Rusya ile Ukrayna arasında artan tansiyon da risk iştahının önemli ölçüde düşmesinde etkili oldu.
Fed'in bu toplantıda faiz artışına gitmesi beklenmezken, tahvil piyasalarında 25 baz puan artış beklenen marttaki toplantıya ilişkin yönlendirmeleri ve varlık alımlarının azaltımına yönelik tutumu yatırımcıların odağına yerleşti.
Hafta içinde, Rusya'nın Ukrayna sınırına yakın bölgelere askeri yığınak yapmasının ardından Rus ordusunun Ukrayna'ya gireceği kaygıları artarken, bölgede hareketlilik etkinliğini koruyor.
ABD basınında yetkililere dayandırılan haberlerde, ABD yönetiminin, Letonya, Litvanya ve Estonya'ya, ellerindeki ABD menşeli silahları Ukrayna'ya destek amacıyla göndermelerine izni verdiği belirtildi.
ABD Başkanı Joe Biden da Rus askeri birliklerinin Ukrayna sınırından herhangi bir şekilde geçmesinin işgal anlamına geleceğini ve bu durumda Rusya'nın ağır bedel ödeyeceğini söyledi. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Ukrayna'ya saldırması halinde Rusya'ya çok ağır ekonomik ve mali yaptırımlar uygulayacaklarını bildirdi.
Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 1,90 ile son iki yılın en yükseğine çıkarken, artan jeopolitik riskler sonrası artan güvenli varlık talebiyle gerileyerek haftayı yüzde 1,77 seviyesinden tamamladı.
Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim sonrası güvenli liman varlıklardan altının ons fiyatı da yükseliş eğiliminde hareket ederken, geçen hafta yüzde 0,82 yükselişle 1.833 dolara çıktı.
Brent petrolün varil fiyatı da yükseliş eğilimini üst üste beşinci haftaya taşıyarak 88,8 dolarla Ekim 2014'ten bu yana en yüksek seviyesine çıkmasına karşın artan jeopolitik risklerle kazançlarını kısmen geri vererek haftayı yüzde 1,2 artışla 87 dolardan tamamladı.
Analistler, gelecek hafta veri gündeminin de yoğun olduğunu hatırlatarak, bununla birlikte dünya genelinde açıklanmaya başlayan 2021 4. çeyrek şirket finansal tablolarının hisse bazlı oynaklığı artırabileceğine dikkati çekti.

ABD'de gözler Fed'e çevrildi
ABD'de pay piyasalarındaki düşüş şahinleşen Fed'le birlikte üst üste üçüncü haftaya taşınarak derinleşirken, gelecek hafta çarşamba günü Fed'in faiz kararı ve devamında Fed Başkanı Jerome Powell'ın açıklamaları yatırımcıların odağına yerleşti.
Analistler, karar metninde ve Powell'ın açıklamalarında para politikasının geleceğine ilişkin ipuçlarının aranacağını kaydederek, faiz kararı sonrası piyasalarda oynaklığın artabileceğini ifade etti.
ABD'de bu hafta veri takviminin yoğun olduğuna dikkati çeken analistler, açıklanacak verilerdeki beklenti dışı olası enflasyonist göstergelerin fiyatlamaları etkileyebileceğini bildirdi.
ABD Hazine Bakanı Janet Yellen ise hafta içindeki açıklamalarında, yönetimin yorulmadan fiyat baskılarını hafifletmek için stratejiler aramaya devam ettiğini ve enflasyonun gelecek yıl önemli ölçüde yavaşlamasının beklendiğini bildirdi.
Hafta içinde bilançosunu açıklayan ABD'li Morgan Stanley'in net karı geçen yılın son çeyreğinde yüzde 9 artarak 3,7 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde Bank of America'nın net karı da yüzde 28 yükselerek 7 milyar dolara ulaştı.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de konut başlangıçları aylık yüzde 1,4, inşaat izinleri de aylık yüzde 9,1 artışla beklentileri geride bıraktı.
Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi haftalık bazda yüzde 4,92, Dow Jones endeksi yüzde 4,58 ve Nasdaq endeksi yüzde 7,55 değer kaybetti.
24 Ocak ile başlayan haftanın veri takviminde, Pazartesi imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), Salı Tüketici Güven Endeksi ve Richmond Fed sanayi endeksi, Çarşamba toptan stoklar ve yeni konut satışları, Perşembe 2021 4. çeyrek Gayrisafi Yurt içi Hasıla (GSYH) ve bekleyen konut satışları ile Cuma kişisel gelirler, kişisel harcamalar ve Michigan Tüketici Güven Endeksi verileri takip edilecek.

Avrupa'da gözler Rusya-Ukrayna sınırında
Avrupa borsalarında risk iştahı Fed'in şahinleşen duruşu ve Rusya ile Ukrayna arasında artan tansiyonla oldukça gerilerken, gelecek hafta yoğun veri gündemi takip edilecek.
Avrupa gündeminde Rusya ile ABD ve NATO arasında Ukrayna nedeniyle artan gerilim bu hafta gündemin odağında yer aldı.
Bununla birlikte, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, enflasyonun kontrolden çıkmasını beklemediklerini belirterek, enflasyona karşı doğru politika tepkisini belirlemenin "çok kritik" olacağını ifade etti.
Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgının ardından ekonomik toparlanmanın beklenenden güçlü olduğunu söyleyen Lagarde, "Ekonomideki toparlanma beklentilerimizi aştı. Bir yıl önce bu kadar hızlı ve güçlü bir şekilde toparlanacağımızı bilmiyorduk" dedi.
Lagarde, enflasyonun kontrolden çıkmasını beklemediklerini belirterek, "Enflasyona karşı doğru politika tepkisi belirlemek çok kritik olacak" diye konuştu.
Artan enflasyon nedeniyle eleştirilere muhatap olan Lagarde, Avro Bölgesi'nin ABD ile aynı enflasyonla karşı karşıya olmadığını savundu. Lagarde, "Avro Bölgesi’nde ABD'dekiyle aynı enflasyonla karşılaşmamız pek olası değil" ifadesini kullandı.
İngiltere ve Almanya'da açıklanan aralık ayı enflasyon verileri de son 30 yılın en yüksek seviyesine işaret etti.
Bu gelişme sonrası İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, yüksek doğal gaz fiyatlarının endişe kaynağı olduğunu ve enflasyon baskısının 2023 sonuna kadar sürebileceğini belirtirken, açıklama sonrası bankanın 3 Şubat'taki toplantısında 25 baz puanlık faiz artırımına gideceğine dair beklentiler güçlendi.
Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizi Mayıs 2019'dan bu yana ilk kez pozitif getiri bölgesine geçse de burada kalıcı olmazken, Avro, dolar karşısında haftayı yüzde 0,6 azalışla 1,1343'ten tamamladı.
Bu hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,65, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,76, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,04 ve İtalya'da MIB 30 endeksi ise yüzde 1,75 azaldı.
Gelecek hafta Avrupa'da, pazartesi bölge genelinde imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, salı Almanya'da IFO iş ortamı güven endeksi ve cuma Almanya'da 2021 4. çeyrek GSYH ile Avro Bölgesi'nde Tüketici Güven Endeksi verileri takip edilecek.

Asya'da merkez bankaları haftaya damga vurdu
Asya'da bu hafta Japonya Merkez Bankası (BoJ) karar metnindeki değişiklikle nispeten de olsa şahinleşirken, Çin Merkez Bankası (PBoC) 1 yıllık kredi referans faiz oranını (LPR) 10 baz puan indirerek yüzde 3,70'e çekti.
BoJ, faizlerde ve para politikasında değişikliğe gitmedi. Ekonomiye yönelik beklentilerini revize eden banka, Mart 2022'de bitecek 2021 mali yılına ilişkin enflasyon orta noktası tahminini yüzde 0 düzeyinde korudu, reel Gayrisafi Yurt içi Hasıla (GSHY) öngörüsünü yüzde 3,4'ten yüzde 2,8'e düşürdü. Banka, Mart 2023'te bitecek 2022 mali yılına ilişkin enflasyon beklentisini ise yüzde 0,9'dan yüzde 1,1'e, büyüme öngörüsünü yüzde 2,9'dan yüzde 3,8'e yükseltti.
BoJ, daha önce "aşağı yönlü" olarak belirttiği fiyatlara yönelik risk değerlendirmesini de 2014'ten bu yana ilk kez "dengeli" olarak değiştirdi.
BoJ Başkanı Haruhiko Kuroda, kararın ardından yaptığı açıklamada, gerektiğinde para politikasını gevşetmekten çekinmeyeceklerini ancak mevcutta para politikamızı değiştirmeye gerek olmadığını belirterek, "Faiz artırımını tartışmıyoruz" dedi.
PBoC, hafta içinde gerçekleştirilen para politikası kurulu toplantısında, 1 yıllık kredi referans faiz oranını yüzde 3,80'den yüzde 3,70'e, 5 yıllık kredi faiz oranını yüzde 4,65'ten yüzde 4,60'a indirdi.
Beklentiler doğrultusunda açıklanan karar ile PBoC, üst üste ikinci ayında da 1 yıllık LPR'de indirime gitmiş oldu. Mortgage fiyatlamasında etkili olan 5 yıllık LPR'deki indirim ise 10 baz puanlık piyasa beklentilerinin altında kalırken, analistler bu durumun halihazırda likidite zorlukları yaşanan emlak sektörüne yönelik sınırlı da olsa bir rahatlama getireceğini belirtti.
Asya'da açıklanan makroekonomik verilere göre, Japonya'da sanayi üretimi aylık bazda yüzde 7, yıllık bazda yüzde 5,1 arttı.
Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,14 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,97 değer kaybederken, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,04 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 2,39 değer kazandı.
24 Ocak ile başlayan haftanın veri takviminde, perşembe Çin'de sanayi karlılıkları ve cuma Tokyo Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri takip edilecek.

Yurt içinde Merkez Bankası politika faizini değiştirmedi
Yurt içinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 14'te sabit bırakırken, Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi küresel pay piyasalarıyla birlikte değer kaybetti.
Bu hafta, TCMB, AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistlerin beklentilerine paralel politika faizini değiştirmedi.
Öte yandan, Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkez bankaları arasında imzalanan 5 milyar dolarlık ikili para takası (swap) anlaşması ile TCMB'nin toplam swap anlaşmalarının büyüklüğü 28 milyar dolara ulaştı.
Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftayı yüzde 2,98 azalışla 2.011,16 puandan tamamlarken, Dolar/TL yüzde 1,33 gerileyerek haftayı 13,4612'den kapattı.
Analistler, BIST 100 endeksinde teknik açıdan 2.150 ve 2.250 puanın direnç, 2.000 ve 1.970 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.
Gelecek hafta yurt içinde, salı reel kesim güven endeksi, kapasite kullanımı ve sektörel güven endeksleri, perşembe TCMB enflasyon raporu ve TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) tutanakları ve cuma ekonomik güven endeksi verileri takip edilecek.



İran, iki yıldır alıkoyduğu bir Yunan petrol tankerini serbest bıraktı

Basra Körfezi'nde bir petrol tankerinin yakınında bulunan Devrim Muhafızları'na ait bot (Arşiv - AFP)
Basra Körfezi'nde bir petrol tankerinin yakınında bulunan Devrim Muhafızları'na ait bot (Arşiv - AFP)
TT

İran, iki yıldır alıkoyduğu bir Yunan petrol tankerini serbest bıraktı

Basra Körfezi'nde bir petrol tankerinin yakınında bulunan Devrim Muhafızları'na ait bot (Arşiv - AFP)
Basra Körfezi'nde bir petrol tankerinin yakınında bulunan Devrim Muhafızları'na ait bot (Arşiv - AFP)

Deniz tankerlerinin hareketlerini izleyen TankerTrackers dün yaptığı açıklamada, İran'ın Ocak 2024'te el koyduğu Yunanistan'a ait petrol tankeri St. Nicholas'ı serbest bıraktığını belirtti.

İran devlet medyası o dönemde, İran'ın 2023 yılında ABD'nin aynı gemiyi ve petrol yüküne el koymasına misilleme olarak, Türkiye'ye giden ve Irak petrolünü taşıyan tankere el koyduğunu bildirmişti.

ABD'nin "St. Nicholas" tankerine el koyması, yaptırımların uygulanması operasyonunun bir parçasıydı. O sırada gemi "Swiss Rajan" adıyla seyrediyordu.

İran, ABD'ye bu eyleminin “cevapsız kalmayacağı” uyarısında bulundu.

Reuters, geminin sahibi olan şirketle iletişime geçemedi ve şirketin yöneticisi yorum taleplerine yanıt vermedi.


Altın ilk kez 4 bin 600 Dolar sınırını aştı

Altın külçeleri, Sydney’deki bir rafineri fırınında (AFP)
Altın külçeleri, Sydney’deki bir rafineri fırınında (AFP)
TT

Altın ilk kez 4 bin 600 Dolar sınırını aştı

Altın külçeleri, Sydney’deki bir rafineri fırınında (AFP)
Altın külçeleri, Sydney’deki bir rafineri fırınında (AFP)

Spot altın fiyatı, GMT’ye göre 04:10 itibarıyla ons başına 4 bin 566,80 dolara çıkarak yüzde 1,3 artış gösterdi. Kıymetli metal ise güne rekor seviyesini 4 bin 600,33 dolara taşıdı.

ABD Şubat vadeli altın kontratları ise yüzde 1,8 yükselerek 4 bin 579,10 dolara ulaştı.

KCM Trade şirketinin kıdemli piyasa analisti Tim Wetherer, “İran’daki gelişmeler, ABD’nin olası müdahalesi ve Federal Rezerv Başkanı’nın ceza soruşturmasının odakta olması… Powell haberlerinin ardından ABD vadeli kontratlarının düşmesi, altının yükselişine yeşil ışık yaktı” dedi.

Bir insan hakları örgütü, İran’daki karışıklıklarda 500’den fazla kişinin öldüğünü bildirirken, Tahran, Başkan Donald Trump’ın protestocular adına ülkeye saldırı tehdidine karşı ABD askeri üslerini hedef almakla tehdit etti.

İran’daki karışıklıklar, Trump’ın Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu devirmesinin ardından ABD’nin uluslararası gücünü gözden geçirdiği ve Grönland’ın satın alınması veya zorla alınması seçeneklerini tartıştığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Powell, Pazar günü yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin Kongre’deki ifadeleri nedeniyle kendisine ceza davası açmakla tehdit ettiğini ve bunun “Banka üzerinde faizleri düşürmesi için ek baskı oluşturma bahanesi” olduğunu söyledi. Bu durum dolar ve ABD vadeli hisse senedi kontratlarının değer kaybetmesine yol açtı.

Yatırımcılar, Federal Rezerv’in bu yıl en az iki kez faizleri düşürmesini bekliyor.

Gelir getirmeyen varlıklar, düşük faiz ortamında ve jeopolitik veya ekonomik belirsizlik dönemlerinde genellikle iyi performans gösteriyor. Wetherer, “Merkez bankalarının altın ve gümüşe ilgisinin bu yıl artmaya devam edeceğini öngörüyorum; kıymetli metaller, dolar karşısında daha düşük riskli bir alternatif olarak görülüyor” dedi.

Spot gümüş fiyatı yüzde 4,1 artışla 83,20 dolara ulaşırken, gün içinde en yüksek seviyesini 83,96 dolar olarak kaydetti.

Spot platin fiyatı yüzde 3,4 yükselerek 2.349,59 dolara, 29 Aralık’ta rekor seviyesi 2.478,50 doları görmüştü. Palladyum fiyatı da yüzde 3,4 artışla 1.877,96 dolara çıktı.


Dünya Bankası: Dayanıklılığa rağmen, küresel ekonomi 2026'da gerileme eğilimi gösterecek

Almanya'da bir kadın kırmızı cüzdanının içindeki bozuk paraları sayarken (DPA)
Almanya'da bir kadın kırmızı cüzdanının içindeki bozuk paraları sayarken (DPA)
TT

Dünya Bankası: Dayanıklılığa rağmen, küresel ekonomi 2026'da gerileme eğilimi gösterecek

Almanya'da bir kadın kırmızı cüzdanının içindeki bozuk paraları sayarken (DPA)
Almanya'da bir kadın kırmızı cüzdanının içindeki bozuk paraları sayarken (DPA)

Dünya Bankası, devam eden ticaret gerilimleri ve politika belirsizliğine rağmen küresel ekonominin beklenenden daha dirençli olduğunu kanıtladığını açıklarken küresel büyümenin önümüzdeki iki yıl boyunca nispeten istikrarlı kalacağını, 2026 yılında yüzde 2,6'ya düşeceğini, ardından 2027'de yüzde 2,7'ye yükseleceğini belirtti. Dünya Bankası, böylece geçtiğimiz haziran ayındaki tahminlere göre yukarı yönlü bir revizyon yaptı.

Son Global Economic Prospects raporuna göre dayanıklılık, özellikle 2026 tahminindeki yukarı yönlü revizyonun yaklaşık üçte ikisini oluşturan ABD’de beklenenden daha iyi bir büyümeyi yansıtıyor. Bu tahminler gerçekleşirse, 2020'ler 1960'lardan bu yana küresel büyüme açısından en zayıf on yıl olacak.

frgt
Manhattan'da bir caddede yürüyen insanlar (AFP)

Büyümenin yavaşlamasının küresel olarak yaşam standartları arasındaki uçurumu genişlettiği vurgulanan rapora göre 2025 yılı sonuna kadar, çoğu gelişmiş ekonomide kişi başına gelir 2019 seviyelerini aşacak, ancak gelişmekte olan ekonomilerin yaklaşık dörtte biri daha düşük seviyelerde kalacak. 2025 yılında, küresel büyüme, politika değişikliklerinden önce yaşanan ticaret patlamasından ve küresel tedarik zincirlerinde hızlı yeniden düzenlemelerden faydalandı. Bu artışın etkisi, ticaret ve iç talebin azalmasıyla 2026 yılında azalması bekleniyor. Ancak rapora göre daha kolay küresel finansal koşullar ve bir dizi büyük ekonomide genişleyen mali alan, yavaşlamayı hafifletmeye yardımcı olması bekleniyor.

Enflasyon görünümü

Küresel enflasyonun, zayıf işgücü piyasaları ve düşük enerji fiyatlarının etkisiyle 2026 yılında yüzde 2,6'ya düşmesi, ticaret akışlarının düzelmesi ve politika belirsizliğinin azalmasıyla birlikte 2027 yılında büyümenin de iyileşmesi bekleniyor.

Bu konuda yorum yapan Dünya Bankası Grubu Baş Ekonomisti ve Kalkınma Ekonomisi Kıdemli Başkan Yardımcısı Indermit Gill şunları söyledi:

“Her geçen yıl, küresel ekonomi büyüme kapasitesini kaybetmekte ve politika belirsizliğine karşı daha dirençli hale geliyor. Ancak ekonomik dinamizm ile dayanıklılık arasındaki bu uyumsuzluk, kamu maliyesi ve kredi piyasalarında dengesizliklere yol açmadan uzun süre devam edemez. Küresel ekonominin, çalkantılı 1990'lı yıllara kıyasla önümüzdeki yıllarda daha yavaş bir hızda büyümesi beklenirken, kamu ve özel sektör borçları rekor seviyelere ulaşacak. Resesyon ve yüksek işsizliği önlemek için, gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerin hükümetleri özel yatırım ve ticareti serbestleştirmek, kamu tüketimini kontrol etmek ve modern teknolojilere ve eğitime yatırım yapmak için çok çalışması gerekiyor.”

Gelişmekte olan ekonomiler

Raporda, gelişmekte olan ekonomilerin 2025 yılındaki yüzde 4,2’lik büyüme oranına kıyasla 2026'da yüzde 4 oranıyla yavaşlayacağı öngörülüyor. Öte yandan ticaret gerilimleri azalırken, emtia fiyatları istikrar kazanırken, finansal koşullar iyileşirken ve yatırım akışları güçlenirken, 2027 yılında büyüme hafifçe artarak yüzde 4,1'e yükselecek. Düşük gelirli ülkelerdeki büyümenin de güçlü iç talep, ihracattaki toparlanma ve düşük enflasyonun desteğiyle 2026-2027'de ortalama yüzde 5,6'ya yükselmesi bekleniyor. Ancak Dünya Bankası'na göre bu, gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomiler arasındaki gelir farkını azaltmak için yeterli olmayacak, çünkü gelişmekte olan ekonomilerde kişi başına gelir artışının 2026 yılında yüzde 3'e ulaşması bekleniyor. Zira bu, 2019-2000 dönemindeki ortalamanın yaklaşık bir puan altında kalıyor. Bu oranla, gelişmekte olan ekonomilerdeki kişi başına gelir, gelişmiş ekonomilerdeki gelirlerin yalnızca yüzde 12'sine ulaşması bekleniyor.

İşler

Bu eğilimler, önümüzdeki on yıl içinde 1,2 milyar gencin çalışma yaşına ulaşacağı gelişmekte olan ekonomilerde istihdam imkanı yaratma sorununu daha da ağırlaştırabilir. Dünya Bankası'na göre bu zorluğun üstesinden gelmek için üç ana temele dayanan kapsamlı bir politika çabası gerekecek. Birincisi, üretkenliği artırmak ve istihdam fırsatlarını iyileştirmek için fiziksel, dijital ve beşeri sermayeyi güçlendirmek, ikincisi, politika güvenilirliğini artırarak ve düzenleyici istikrarı sağlayarak iş ortamını iyileştirmek ve şirketlerin büyümesini sağlamak, üçüncü temel unsur ise yatırımı desteklemek için büyük ölçekli özel sermayeyi çekmek. Bu önlemlerle birlikte, istihdam yaratma çabalarını resmi sektördeki daha üretken istihdam fırsatlarına yönlendirecek ve böylece gelir artışına ve yoksulluğun azaltılmasına katkıda bulunacak.

Kamu maliyesi

Tüm bunların yanında, gelişmekte olan ekonomiler, son yıllarda art arda gelen şoklar, artan kalkınma ihtiyaçları ve yükselen borç maliyetleri nedeniyle zayıflayan kamu maliyesinin sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi gerekiyor. Raporda, gelişmekte olan ekonomilerde kamu maliyesi kurallarının kullanımına ilişkin kapsamlı bir analize özel bir bölüm ayrıldı. Bu kurallar, hükümetin borçlanma ve harcamalarına açık sınırlar getirerek kamu maliyesi yönetiminin iyileştirilmesine katkıda bulunuyor. Bu kurallar genellikle daha güçlü ekonomik büyüme, artan özel yatırımlar, finansal sektörlerde daha fazla istikrar ve dış şoklara karşı daha fazla dayanıklılık ile ilişkili.

fyju
Manhattan'da ‘eleman aranıyor’ tabelası (AFP)

Dünya Bankası Kalkınma Beklentileri Grubu Direktörü Ayhan Köse, gelişmekte olan ve gelişen ekonomilerdeki kamu borcunun yarım asrı aşkın bir süredir en yüksek seviyesine ulaşmasıyla birlikte, mali güvenilirliğin yeniden tesis edilmesinin en önemli öncelik haline geldiğini söyledi.

Köse’ye göre katı mali kurallar, hükümetlerin borç seviyelerini istikrara kavuşturmasına, politika tamponlarını yeniden oluşturmasına ve şoklara karşı dayanıklılığını güçlendirmesine yardımcı olabilir. Ancak bu kuralların tek başına yeterli olmayacağını vurgulayan Köse, “Güvenilirlik, etkili uygulama ve siyasi taahhüt, mali kuralların istikrar ve büyümeyi sağlamada başarılı olup olmayacağını belirleyen nihai faktörlerdir” diye ekledi.

Rapora göre gelişmekte olan ekonomilerin yarısından fazlasında şu anda en az bir mali kural uygulanıyor. Bu kurallar, mali açıklar, kamu borcu, hükümet harcamaları veya gelir tahsilatı ile ilgili sınırlamaları içerebilir.

Raporda, mali kurallar benimseyen gelişmekte olan ekonomilerin, faiz ödemeleri ve konjonktürel dalgalanmalar hesaba katıldığında, beş yıl sonra bütçe dengelerinde gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) yaklaşık 1,4 puanlık bir iyileşme gördüğü belirtiliyor. Bu kuralların uygulanması, birkaç yıl içinde bütçe dengelerinin yaklaşık 9 puan iyileşme olasılığını da artırıyor. Raporda, mali kuralların orta ve uzun vadeli faydaları büyük ölçüde kurumların gücü, uygulandıkları ekonomik bağlam ve tasarımlarının kalitesine bağlı olduğu sonucuna varılıyor.

Bölgelere özel ekonomik görünüm

Doğu Asya ve Pasifik: Büyümenin 2026'da yüzde 4,4'e, 2027'de ise yüzde 4,3'e yavaşlaması bekleniyor.

Avrupa ve Orta Asya: Büyümenin 2026 yılında yüzde 2,4 ile sabit kalması ve 2027 yılında yüzde 2,7'ye yükselmesi tahmin ediliyor.

Latin Amerika ve Karayipler: Büyümenin 2026 yılında kademeli olarak yüzde 2,3'e yükselmesi, ardından 2027 yılında yüzde 2,6'ya çıkması bekleniyor.

Ortadoğu, Kuzey Afrika, Afganistan ve Pakistan: Büyümenin 2026 yılında yüzde 3,6'ya yükselmesi ve 2027 yılında yüzde 3,9'a çıkması tahmin ediliyor.

Güney Asya: Büyümenin 2026 yılında yüzde 6,2'ye yavaşlaması, ardından 2027 yılında yüzde 6,5'e yükselerek toparlanması bekleniyor.

Sahra Altı Afrika: Büyümenin 2026 yılında yüzde 4,3'e yükselmesi ve 2027 yılında yüzde 4,5'e çıkması bekleniyor.