Şam'ın önde gelen isimleri, yakıt krizi nedeniyle hükümete sert sözlerle yüklendiler

Bu ayın 20'sinde gece vakti Şam caddesi (AFP)
Bu ayın 20'sinde gece vakti Şam caddesi (AFP)
TT

Şam'ın önde gelen isimleri, yakıt krizi nedeniyle hükümete sert sözlerle yüklendiler

Bu ayın 20'sinde gece vakti Şam caddesi (AFP)
Bu ayın 20'sinde gece vakti Şam caddesi (AFP)

Şam'ın önde gelen isimleri, Suriye hükümetine "ısıtma sağlayamadığı" gerekçesiyle sert sözlerle yüklendi ve vatandaşları statükoya itiraz etmeye çağırdı. Söz konusu isimler hükümeti ulusun kararlılığını zayıflatmakla suçladı.
Suriye'nin tüm bölgelerini etkisi altına alan şiddetli bir soğuk dalgası ve ısıtma araçlarının yetersizliği ışığında, önde gelen Suriyeli aktör Firas İbrahim, Facebook hesabından bir paylaşımda bulundu. İbrahim paylaşımında şu ifadeleri kullandı: “Örneğin Rusya'da sıcaklık sıfırın altında 40 dereceye ulaşıyor ve kimse soğuktan şikayet etmiyor. Yani suçlanacak olan soğuk değil. Soğuk her zamanki gibi normal mevsimlik görevini yapıyor. Suçlu ben, sen ve biz, tüm ısıtma araçlarının yokluğunu kabul eden herkes. Masum ve samimi itirazlarımızla ne vicdanları ne de insafları olan insanlar rahatsız olmasın diye sessiz kalıyoruz.”
Ancak kısa süre sonra İbrahim, halkın acılarına değinen paylaşımını sildi. Bu paylaşımını, konuya ilişkin düşüncelerini dile getirdiği başka bir paylaşım takip etti: “Sorun benim yazdıklarımda değil; çünkü yazdıklarımız ve ifade ettiklerimiz çoğu aciz insanın sözcülüğüdür. Sorun yazılanların çarpıtılmasında ve bazı “dahilerin” kendilerine göre yorumlamasında saklı. Yazdığımız fikirleri tehlikeli yollara sürükleyip bu sözlerin ticaretini yapıyorlar. Ben ve benim gibiler, sizin kötü niyetli yorumlarınızdan beriyiz. Paylaşımlarım, yazdıklarımla alakasız başlıklar altında onlarca site tarafından yayınlandığı için bugünden itibaren herhangi bir kamusal konu hakkında yazmayı düşünmüyorum. Çünkü hiçbir zaman kahraman olmak için yazmadım eminim ki bu devirde kahramanlık susmak, tahammül etmek, yaraları ısırmak, konuşmak, ifşa etmek ve itiraz etmek değil. İnsanların her gün gözümün ve kulağımın önünde düşen nabzını tutmaya çalıştım.”
İbrahim'in ilk paylaşımından sonra taciz ve tehditlere maruz kaldığı tahmin ediliyor. Üçüncü bir paylaşımında, bir daha kamu meselelerini tartışmayacağıma söz verdiğim önceki paylaşımıma atfen biri bana “eğer durumu beğenmiyorsan seni (ülkeden ayrılmak üzere) Şam yakınlarındaki havaalanı yoluna yönlendirebilirim” diye yazdı.
İbrahim, paylaşımının altına yapılan yoruma şöyle cevap verdi: "Ben yolu iyi bilirim, ama bu ülkeyi terk ederek benden kurtulmayı düşünmek yerine, benimle birlikte yıkılanları onarmaya çalışırsınız diye umuyordum ki hepimiz burada kalalım... Böyle bir çağrı ve tavsiye uğursuzluktur ve dikkate almazsam kusura bakmayın!"
İbrahim geçen yıl hükümete ve yetkililere yönelik şu sözlerle yüklenmişti: "Bizi su, elektrik, yakıt, gaz, ekmek ve sağlık gibi hayatın en temel ihtiyaçlarından mahrum bırakıyorlar. Hedef, Suriyelilerin insan yaşamının en temel ihtiyaçlarını karşılamak için çalışmaktan başka bir şey düşünememeleri."
Hükümete yönelik sert eleştirileriyle tanınan eski Halk Meclisi (parlamento) üyesi Nebil Salih ise Facebook'ta şunları yazdı: “Soğuk ulusun kararlılığını zayıflatır... Elektrik ve yakıtın paylaştırılması ulusun bedenini zayıflatır. Elektronik mahkemeler ulusun sesini susturur. Ekmek, şeker ve pirinç kuyrukları milleti küçük düşürür. Bir günden fazla yetmeyen maaş, milletin çalışma kabiliyetini zayıflatır. Asker ailelerinin ihtiyaçlarının karşılanmaması ülke cephesini zayıflatır. Resmi makamların yaptıklarının çoğu ulusun ruhunu zayıflatmaya yardımcı olur. Bizimle onlar arasındaki anlaşmazlık, ulusun anlamının yorumlanması konusunda devam ediyor. Ulus halk mı yoksa kaderlerini belirleyen otoriteler mi? Her halükarda milletin kararlılığı, evlatlarının damarlarında yiğitlik aktığı müddetçe bitmez. Onlar, akrabaların ve düşmanların zararlarına karşı sebat ederler.”
Geçen yıl, yetenekli Suriyeli sanatçı Muna Wassef, hükümet kontrolündeki bölgelerde soğuktan ve yaşam standartlarındaki bozulmadan şikayet eden Suriyelilerin ve yoksulların geri kalanına katıldı. Ünlü aktör Beşar İsmail ise daha önce elektrik ve yakıt bulunabilirliğinde krizlerin şiddetlenmesi nedeniyle kışın soğuğun çilesinin arttığını ifade etmişti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.