Omikron’dan sonra salgın biter mi, yoksa daha tehlikeli varyantlar mı beklemeliyiz?

Rusya’da bir koronavirüs hastası hastaneye naklediliyor (AFP)
Rusya’da bir koronavirüs hastası hastaneye naklediliyor (AFP)
TT

Omikron’dan sonra salgın biter mi, yoksa daha tehlikeli varyantlar mı beklemeliyiz?

Rusya’da bir koronavirüs hastası hastaneye naklediliyor (AFP)
Rusya’da bir koronavirüs hastası hastaneye naklediliyor (AFP)

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının patlak vermesinden yaklaşık iki yıl sonra mutasyona uğrayan Omikron varyantının ortaya çıkması, dünyanın dört bir yanındaki insanların salgının sona ermesi ve normal yaşama dönüş konusundaki umutlarını büyük ölçüde azalttı.
CNN’in haberine göre, bulaşıcı hastalık uzmanları 2022’de salgının ne duruma evrileceği hakkında çeşitli görüşlere sahipler.
Bazıları salgının sonunu gördüklerini söylerken, diğer bir kısım ise varyantların aniden ortaya çıkmasının gelecekte neler olacağını tahmin etmeyi zorlaştırdığına inanıyor.
Bazı uzmanlar, son zamanlarda Güney Afrika’da yaşananların, salgının sona ereceğine yönelik umutları körüklediğine dikkat çekiyor.
Güney Afrikalı bilim insanları, geçen Kasım ayında ilk kez Omikron varyantını keşfetti. Ülkedeki vakalar o dönemde zirve yaptı ve ardından hızla azaldı. Uzmanlar, dünyanın her yerinde böyle olacağına inanıyor.
Genellikle, bir hastalığa neden olan enfeksiyon sayısında aniden önemli bir artış meydana geldiğinde, bunu bir ‘sessiz dönem’ takip eder.
Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde bulaşıcı hastalık ve aşı uzmanı olan Dr. John Schwartzberg, “Durumda bir iyileşme görmeye başlamamız yaklaşık Şubat ayının ortasına kadar sürecek” dedi.
Dr. Schwartzberg, önümüzdeki Mart ayından itibaren dünyada vakalarda önemli bir düşüşe tanık olacağına inandığını söyleyerek, “Bu yıl bir iyimserlik duygusu olacak ve o zaman hayatımızda daha fazla şey yapabileceğiz” diye konuştu.
Schwartzberg’in iyimserliğinin bir kısmı, bu yıl daha fazla aşı ve takviye doz aşı ile bağışıklığın artacak olmasına dayanıyor.
Bilim insanı konuya dair açıklamasında ayrıca şu ifadeleri kullandı;
“Genel olarak, bir Omikron dalgasından sonra insanlarda bağışıklık seviyesi, önceki dalgalarda olduğundan çok daha yüksek olacak ve bu, herhangi bir yeni varyantla yüzleşmemize yardımcı olacak.”
Stanford Medicine’de epidemiyolog ve bulaşıcı hastalık uzmanı olan Dr. Yvonne Maldonado ise farklı bir görüş bildirerek, “Bu yıl tam olarak ne olabileceğini gerçekten bilmiyoruz. Ama virüsün başka bir varyantının ortaya çıkmasını bekliyorum. Gelecekte ne olacağı konusunda gerçekten emin değilim” yorumunda bulundu.
San Francisco Kaliforniya Üniversitesi’nde epidemiyolog olan Dr. George Rutherford, “Sırada neyin olduğu hiç belli değil. Alfa ve Beta varyantlarında olduğu gibi virüs kademeli olarak mutasyona uğrayabilir veya Delta ve Omikron’da olduğu gibi gerçekten büyük bir sıçrama yapabilir” şeklinde görüş bildirdi.
Bir sonraki varyant, Omikron kadar veya daha fazla bulaşıcı olabilir. İnsanlar daha şiddetli semptomlar yaşayabilir veya asemptomatik olabilir.
Tüm uzmanlar, ülkelerin virüsün ciddi semptomlarına maruz kalanları korumaya, aşıyı olmalarını sağlamaya ve aşı şirketlerini desteklemeye odaklanmak da dahil olmak üzere, virüsü ve varyantlarını daha iyi ele almak için önleyici tedbirler alma ihtiyacını vurguladı.



İlk kez "eceline susamış bir gezegen" keşfedildi

HIP 67522 b, manyetik alan çizgileri boyunca yıldızının yüzeyine doğru enerji dalgası göndererek patlamaları tetikliyor (Danielle Futselaar)
HIP 67522 b, manyetik alan çizgileri boyunca yıldızının yüzeyine doğru enerji dalgası göndererek patlamaları tetikliyor (Danielle Futselaar)
TT

İlk kez "eceline susamış bir gezegen" keşfedildi

HIP 67522 b, manyetik alan çizgileri boyunca yıldızının yüzeyine doğru enerji dalgası göndererek patlamaları tetikliyor (Danielle Futselaar)
HIP 67522 b, manyetik alan çizgileri boyunca yıldızının yüzeyine doğru enerji dalgası göndererek patlamaları tetikliyor (Danielle Futselaar)

Bilim insanları ilk kez "eceline susamış bir gezegen" keşfetti. İlk kez bir gezegenin, yıldızını bu şekilde etkilediği gözlemlendi. 

Dünya'dan yaklaşık 400 ışık yılı uzaktaki HIP 67522 adlı yıldız ve yörüngesindeki iki gezegen uzun zamandır takip ediliyor. Sadece 17 milyon yaşındaki yıldız, 4,5 milyar yaşındaki Güneş'e kıyasla daha büyük ancak daha soğuk. 

Yıldızın HIP 67522 b adlı gezegeni, şaşırtıcı derecede yakın bir yörüngede dönüyor. Ötegezegen yıldızın etrafındaki bir turunu sadece 7 günde tamamlıyor; yani gezegende bir yıl, Dünya zamanıyla sadece bir hafta sürüyor.

Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü'nden Ekaterina Ilin, "Daha önce HIP 67522 gibi bir sistem görmemiştik; gezegen bulunduğunda, yıldızının yörüngesinde 10 günden daha kısa bir sürede döndüğü bilinen en genç gezegendi" diyor.

Ilin ve ekip arkadaşları bu nedenle NASA'nın Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (Transiting Exoplanet Survey Satellite / TESS) ve Avrupa Uzay Ajansı'nın ötegezegen uydusu CHEOPS'u kullanarak sistemi daha yakından incelemeye karar verdi. 

Araştırmacılar HIP 67522 b'nin yıldızıyla  kurduğu sıkı etkileşim nedeniyle kendi sonunu hazırladığını tespit etti. 

Devasa plazma topları olan yıldızların yüklü parçacıkları, yüzeydeki hareketleriyle güçlü manyetik alanlar yaratıyor. Manyetik alan çizgileri birbirini kesemediğinden, bazen bunlar düğümlenip aniden koparak güneş patlamaları adı verilen radyasyon patlamalarına yol açıyor.

Bilim insanları, Dünya gibi pek çok gezegenin de manyetik alanı olduğu için yıldızına yakın gezegenlerin, yıldızlardaki manyetik alan patlamalarını tetikleyip tetiklemediğini merak ediyordu. 

HIP 67522 sistemini inceleyen ekip, yıldızdaki patlamaların gezegen onun önünden geçerken sıklaştığını saptadı. Araştırmacılar bu nedenle patlamaları gezegenin tetiklediği sonucuna vardı. 

Normalde yıldızların, yörüngelerindeki gezegenlerden etkilenmediği düşünülüyordu. Ancak araştırmacılar HIP 67522'nin yaşı nedeniyle ve güçlü bir manyetik alanı olması durumunda bunun mümkün olduğunu söylüyor.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (2 Temmuz) yayımlanan çalışmaya göre gezegen yakın yörünge dönüşü sırasında enerji biriktiriyor ve bunun bir kısmını, yıldızın manyetik alan çizgileri boyunca bir kırbaç misali, dalgalar halinde geri gönderiyor. Bu şok dalgası, manyetik alandan yıldızın yüzeyine geçtiğinde muazzam bir patlama yaşanıyor.

Ancak bu güçlü kozmik ışınların büyük bir kısmı uzaya savrulmak yerine gezegene geri dönüyor. Bilim insanları HIP 67522 b'nin bugüne kadar bulunan ilk "eceline susamış gezegen" olduğunu söylüyor. 

Ilin "Gezegen özellikle enerji yüklü patlamaları tetikliyor gibi görünüyor" diyerek ekliyor: 

Gezegenin, yıldızın manyetik alan çizgileri boyunca gönderdiği dalgalar belirli anlarda patlamaları başlatıyor. Ancak patlamaların enerjisi dalgaların enerjisinden çok daha yüksek. Dalgaların oluşmaya hazır patlamaları tetiklediğini düşünüyoruz.

Araştırmacılar halihazırda yaklaşık Jüpiter büyüklüğündeki HIP 67522 b'nin, 100 milyon yıl içinde Neptün'e yakın bir boyuta geleceğini tahmin ediyor.

Bilim insanları sistemi incelemeye devam ederek patlamalarda ne tür enerji salındığını anlamayı umuyor. Ayrıca bu türden benzer sistemlerin var olup olmadığını araştırmak için çalışmalarını genişletmeyi planlıyorlar.

Ilin, "Aklımda milyonlarca soru var çünkü bu tamamen yeni bir fenomen, dolayısıyla ayrıntılar hâlâ net değil" diyor.

Independent Türkçe, Popular Science, Live Science, NASA, Nature