Tevfik Ali
Yemenli kadınların zayıf omuzlarında taşıdığı tuzun ağırlığı ne kadar fazla olsa da savaş onlar için daha ağır bir yük konumunda. Ülkedeki savaş kadınları denize yakın havzalarda gömülü tuzları çıkarmak için çalışmaya yönlendiriyor. Kadınlar tuzu bulmak için sert toprağı kazıyor, ardından pazarlara taşıyor. Bu iş yine de ülkeyi tüketen savaşın gölgesinde hayatta kalmaları için büyük fırsatlar sunuyor.
Ülkedeki 7 yıllık savaş ardında, dünyanın en kötü insani krizlerinden birini bıraktı. Savaş ayrıca evine ekmek götüren on binlerce erkeğin ölümüne neden olurken birçok kadının da ailelerine ve sevdiklerine bakmak için erkeklerin yerine çalışmaya başlamasına yol açtı.
Yaşamak için son fırsat
Onlarca insanın düşük de olsa gelir elde edebilmek için kalan fırsatlar arasında Hadramut kıyılarında (Yemen’in doğusunda) denizin toprak havzalarından tuz çıkarma mesleği yer alıyor.
Fotoğraf (AFP)
Bu, atalardan miras kalan eski bir meslek olmasına rağmen, geçtiğimiz yıllarda erkeklerin yokluğunda, ailelerini geçindirmek için yaşadıkları büyük zorluklar nedeniyle kadınların katılımının artmasına tanık oldu. Öyle ki Arap Denizi’ne kıyısı olan Burum’daki (Hadramut Valiliği'nin idari merkezi el-Mukelle şehrinin 65 kilometre batısında) Meyfa bölgesindeki El-Hassi kıyılarına yayılmış deniz havzalarından tuz çıkarmak için her sabah yüzlerce kişi çalışıyor.
Yaşam giderlerini karşılamak kat edilen uzun mesafeler
Şarku’l Avat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre tuz toplama süreci, yeterli miktarda deniz suyunun kanallar yoluyla komşu kıyılara pompalanmasıyla başlıyor.
İki vardiyaya ayrılan yaklaşık bin kadın işçi, tuz çıkaracakları yere varmak için yaklaşık 5 kilometre yürüyor.
Yerel adı “el-Mumelah” olan, geniş bölge boyunca dağılmış havzalarda 500 kadın çalışıyor. Tuzun çökme süreci, haftalarca güneş altında bırakılmasının ardından tamamlanıyor. Ardından kadınlar gruplara ayrılarak görev paylaşımı yapıyorlar. Görevleri, toprağı kazmak ve ilkel yöntemler kullanarak iki veya üç metre derinlikte kare oluklar kazmak ve ham deniz tuzu çıkarmak.
Bu süreci, tuz yere serilen büyük plastik torbaların üzerine yayılıp, güneşe bırakarak kuruma işlemi takip diyor. Ardından kuruyan tuz kir ve topraktan ayrılması için filtreleme tesislerine aktarılıyor. Sonrasında da geleneksel yöntemlerle öğütülüyor ve pazarlarda satılmak üzere torbalara dolduruluyor.
Düşük maaşa kıyasla büyük miktarda üretim yapılıyor
Yemenli kadınlar her üç ayda tahminen 20-30 ton arasında tuz üretiyorlar. Kış aylarında bu miktar azalırken yaz aylarında ise ikiye katlanıyor.
İlkel yöntemler kullanarak elde edilen büyük miktarlara rağmen, işçilere 60 bin Yemen riyalini (yaklaşık 100 dolar) geçmeyen düşük ücretler veriliyor. Bu para işçilerin tek geçim kaynağını oluşturuyor.
Fotoğraf (AFP)
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’na (UNFPA) göre Yemenli kadınlar, özellikle ülkedeki savaşa bağlı olarak ailelerin geçimini sağlayan erkekleri kaybetmeleri ve insani kriz yaşamaları nedeniyle ağır bedeller ödüyorlar.
UNFPA açıklamasında şu ifadeler yer aldı:
“Kadınlar veya kızlar kendilerini ailelerinin geçimini sağlamaktan sorumlu bulurken işgücü piyasasına girmelerini sağlayacak temel veya mesleki eğitimden yoksun kalmaları halinde üzerlerindeki baskı daha da artıyor.”
Dernekler
Söz konusu mesleğin faydasını genişletmeye yönelik sivil çabalar kapsamında geçtiğimiz yıllarda, deniz tuzu üretimi, taşınması, özel torbalarda paketlenmesi, dağıtılması ve pazarlanmasına yönelik derneklerin yanı sıra kadınların çalışmalarını ve ortak işlerini organize eden organizasyonlar kuruldu.
Birleşmiş Milletler’e göre, Yemen’de 2014’ten bu yana devam eden çatışmalar on binlerce insanın ölümüne neden olurken nüfusun yaklaşık yüzde 80’ini dünyanın en kötü insani krizinin ortasında, yardımlara güvenerek yaşamaya başladı. Savaş 3,3 milyon kişinin de göç etmesine yol açtı.
