Irak’ta cumhurbaşkanı seçiminde kritik sürece girildi: Barzani-Talabani görüşmesinin sonuçları bekleniyor

Zebari’nin cumhurbaşkanlığı yarışını kazanma fırsatı zayıflıyor.

Irak ve Kürt çevreler, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) Erbil kentinde dün (Perşembe) bir araya gelen Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani arasındaki görüşmenin ardından Erbil’den uzlaşı kararı çıkmasını bekliyor. Merhum Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin oğlu Bafel Talabani geçtiğimiz süreçte Barzani ile birçok kez görüşme gerçekleştirse de siyasi gözlemciler dünkü görüşmenin uzlaşma için ‘son fırsat’ olduğunu söyledi.
Gözlemciler ve IKBY’deki gelişmeleri takip edenler, bu görüşmeyi ‘son fırsat’ diye nitelemek için birden fazla gerekçe sunuyor. Makam paylaşımı hususunda Bağdat ve Erbil arasındaki kronik anlaşmazlıkların gölgesinde Irak’ta geçtiğimiz yıllarda yapılan tüm seçimlerde sonuçların açıklanmasının ardından Kürt partiler cumhurbaşkanlığı koltuğuyla ilgili ortak bir aday üzerinde uzlaşamadı. Kürt partiler 2018 seçiminden sonra bu mesele sert anlaşmazlıklar yaşadı. Nitekim seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından cumhurbaşkanlığı koltuğu için KYB mevcut Cumhurbaşkanı Berhem Salih’i aday gösterirken, KDP ise mevcut Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin’i aday gösterdi. Fakat galibiyet Salih ve KYB’nin oldu. 2021 seçimlerinde de aynı anlaşmazlık tekrarlandı ve iki taraf halen bir orta yol bulamadı. Nitekim KYB Berhem Salih’i ikinci kez aday gösterirken, KDP ise bu sefer Eski Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari’yi aday gösterdi.
Irak Meclisi geçen hafta düzenlediği oturumda gündem maddelerinden birini cumhurbaşkanı seçimine ayırdı. Ancak iki gün önce bu seçimin yapılacağı meclis oturumu çoğu siyasi parti tarafından boykot edildi. Bu durum oturum için üye yeter sayısının oluşmasını engelledi. Bazı milletvekilleri, 2016 yılında hakkındaki yolsuzluk iddiaları sebebiyle meclise verilen gensoru ile Maliye Bakanlığından düşürülen Hoşyar Zebari’nin cumhurbaşkanı adaylığı için Yüksek Federal Mahkeme’ye itirazda bulundu. Bunun üzerine Meclis Başkanlığı cumhurbaşkanı adaylık kapısını yeniden açtı. Iraklı hukuk uzmanları Meclis Başkanlığı’nın bu uygulamasını ‘Anayasa’ya aykırı’ olarak niteliyor. Federal Mahkeme’nin Pazar günü düzenleyeceği toplantıda Zebari’nin davasını inceleyecek ve hakkında karar verecek olmasını dikkate alan çevreler, bu toplantıdan Zebari’nin aleyhine bir karar çıkması ve rakibi Berhem Salih’in cumhurbaşkanı seçilmesi ihtimali karşısında Meclis Başkanlığı’nın adaylık kapısını yeniden açmasının, KDP’ye Zebari’nin yerine alternatif bir aday sunma imkânı verdiği görüşünde.
KDP ve KYB şu ana kadar ortak bir cumhurbaşkanı adayı üzerinde uzlaşı sağlayamadı. Talabani ve Barzani arasındaki görüşmeden yeni bir pozisyon çıkmaması durumunda iki taraf arasındaki uzlaşma şansı daha da azalacak. İsminin açıklanmaması kaydıyla Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan bir Kürt kaynak, “Anayasa’nın 140’ıncı maddesine göre Bağdat ve Erbil arasındaki tartışmalı bölge statüsünde bulunan ve KDP ile KYB’nin de üzerinde ihtilaf ettiği Kerkük vilayeti meselesi, iki ana Kürt parti liderinin arasında ilk kez gündeme geldi. Her iki partinin birbirini Bağdat’ın tarafında durmak ve ihanet etmekle suçladığı Kürt-Kürt anlaşmazlığının ardından Irak’ın eski Başbakanı Haydar el-İbadi’nin 2017’de yeniden Bağdat’ın kontrolüne aldığı Kerkük meselesine geçtiğimiz dönemlerde değinilmişti. KYB Kerkük’ü parti örgütlenmesi ve halk tabanı açısından en önemli merkezlerden biri olarak görüyor. Bu nedenle de Kerkük Valisi’nin KYB’den olmasını istiyor. KDP de valiliği kendisi almak istiyor. Bu meselenin, cumhurbaşkanlığı koltuğu bağlamında Barzani ve Talabani arasında pazarlık konusu olması muhtemel. Zira buna göre KYB’nin Kerkük valiliğinden vazgeçmesi ve cumhurbaşkanı koltuğunun kendisinde kalması, buna karşılık KDP’nin de Hoşyar Zebari’yi adaylıktan çekmesi mümkün olabilir” ifadelerini kullandı. Kaynak, pazarlığın aynı zamanda KYB’nin şu anki adayı Dr. Berhem Salih yerine alternatif bir aday sunmasını kapsayıp kapsamama ihtimaline ilişkin soruya, “Kerkük meselesi teklif edilmiş ve bir uzlaşma sağlanmışsa, KYB mevcut adayı Berhem Salih’ten geri adım atmak için hazırlık yapmaz” şeklinde cevap verdi.
Sadr Hareketi vekillerinin cumhurbaşkanlığa seçme konusunda tereddüt ettiği Zebari, Federal Mahkeme’nin kararıyla hakkındaki yolsuzluk suçlamalarından beraat etse bile seçilme ihtimali giderek zayıflıyor. Bu sebeple KDP Politbüro Sekreteri Fazıl Mirani, partisinin artık bir alternatif adayının olduğunu açıkladı. Mirani söz konusu adayın mevcut Dışişleri Bakanı Fuad olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanlığı koltuğunun partisi için çok büyük bir önem ifade etmediğini söyleyen Mirani, Meclis’in belirlediği süre içinde (en geç Pazar gününe kadar) adaylığını sunabileceğini ifade etti. Mirani, “Cumhurbaşkanlığı makamı Kürdistan için yararlı olmadı. KYB ile bu makam üzerinde kol bükme savaşına girmemize şaşırıyorum. Alternatif adayımız Fuad Hüseyin’dir” dedi.