Libya’da iç savaş bitse de mayınlar sivilleri tehdit ediyor

Libya’da art arda gelen hükümetler, bu meseleyi ihmal etmekle suçlanıyor.

Trablus’un güneyindeki Hadba Tarım Projesi bölgesinde bulunan bir mayın (Trablus merkezli Öfke Fırtınası Operasyon Birimi)

Libya’da iç savaş bitmesinde rağmen saatli bomba niteliğindeki mayınlar, başkent Trablus’ta yaklaşık 14 ay boyunca askeri operasyona tanık olan ülkenin batısı başta olmak üzere vatandaşların canını yakmaya devam ediyor.
Libya’nın batısındaki güvenlik yetkilileri, geçen hafta başkentin güneybatısında bulunan Ayn Zara bölgesindeki evlerinin yakınında bir mayının infilak etmesi sonucu iki kardeşin hayatını kaybettiğini açıkladı.
Konuyla ilgili olarak Temsilciler Meclisi üyesi Caballah eş-Şeybani, “Birleşmiş Milletler’in (BM) ilgisine ve ülke genelindeki mayın ve savaş kalıntılarıyla kirlenmiş alanların temizlenmesi ve araştırılmasına yardım etmesine rağmen Libya’da yaşanan siyasi ve silahlı çatışmalar, çalkantılar ve krizler sonucunda 2011 yılından bu yana art arda gelen hükümetlerin birçoğu bu önemli dosyayı istemeden ihmal ettiler” değerlendirmesinde bulundu.
Şeybani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, çatışan güçlerin ilk etapta pozisyonlarını güvence altına almaya çalıştıklarını, ancak fonların mevcudiyetine rağmen Libyalıların mayınlar gibi mustarip oldukları herhangi bir hassas sorunu ele almadıklarını söyledi.
Gözlemciler, mayın sorununu İkinci Dünya Savaşı’na kadar uzanıyor olması nedeniyle ‘ağır bir miras’ olarak nitelendiriyor. Öyle ki Libya toprakları, askeri operasyonlar için önemli bir sahneydi ve BM, bu savaşın Libya’da bıraktığı mayın sayısını yaklaşık 3 milyon olarak tahmin ediyor.
Şeybani, mayın ve savaş kalıntılarının temizlenmesi konusunda yurtiçinde ve yurtdışında eğitim alan Libya’nın sivil ve askeri unsurlarının, Libya’nın yaşadığı kurumsal bölünme nedeniyle yeniden sınıflandırılması ve yeteneklerinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Şeybani, mayın kurbanlarına yardım etmekle ilgili derneklerin sınırlı kapasitelerinin desteklenmesi gerektiğini söylerken, “Bu meselenin, özellikle de zaman içerisinden birbirlerinden farklı vakitlerde yaşanan kazaların tehlikesi görmezden gelindiği için ciddi ve sürekli bir odaklanmaya ihtiyacı var” dedi.
Öte yandan Ulusal Komite, Bingazi, Sirte, Derne, Tavarga, Beni Velid ve Trablus’un güneybatısı gibi bazı şehir ve bölgelerde hala büyük düzeyde mayın bulunduğunu bildirdi. Komite, 2019’da savaşın başlamasıyla birlikte çatışmalar patlak verdiğinde vatandaşların yerlerinden edildikleri evlerine geri dönmelerinin önündeki en büyük engelin bu olduğunu belirtti.
Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Abdulmunim el-Arabi, başkent Trablus’un eteklerinin, son zamanlarda savaşın bir sonucu olarak mayın ve patlayıcıların yayılmasından en çok etkilenen bölgeler arasında olduğunu söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan Arabi, “Genellikle ellerine geçen şeyle oynayan çocukların kurban düşmesi, çoğu aileyi bu tehlikeden haberdar etti ve ailelerin çoğunluğu, bu durumla oldukça olumlu bir şekilde ilgilendi. Aileler, uzman ekiplere sahip ve en yeni ekipmanlarla donatılmış olması sayesinde bu konuyla ilgilenecek yetkili makam olduğu için Bakanlığın Suç Soruşturma Kurumu’na hızlı şekilde başvuruda bulundu” dedi.
Arabi, haritaların bulunmadığını, bu nedenle tespit etme görevinin vatandaşların raporlarına ve alanların taranması ve genel temizlik açısından cihazın periyodik faaliyetlerine bağlı olduğunu dile getirdi.
Bakanlığın son bir yıldaki verilerine göre 23 adet 155 milimetrelik mermi, 9 adet roketatar ve 13 adet ‘C’ roketinin yanı sıra 62 havan mermisi ve 35 savaş kalıntısı toplandı.
Bakanlığın, Ortak Askeri Komite üyeliği aracılığıyla başkente giden tüm yolları ve Hayşa bölgesi ile Bin Cevad kasabasının birbirine bağlayan 400 kilometrelik yolu taradığı belirtildi.
Ulusal Ordu liderleri, daha önce 2020 ortalarında geri çekilmeye başladığında Trablus’taki patlayıcı ve mayınlardan sorumlu oldukları yönünde askerlere yöneltilen suçlamaları yalanlamıştı. Ordu, o dönemde ortaya koyulan suçlamaların ‘kötü niyetli ve ordunun imajını bozmaya yönelik’ olduğunu savunmuştu.