Strateji, ‘hedefleri araçlarla ilişkilendiren eylem veya davranış’ olarak tanımlanır.
Bu denklemden kaçılamayacak koşullar var. İçinde hedefler dengelenmeli ve araçlar uygun olmalıdır. Terazi çok hassas olduğundan aksi bir durumda strateji ile yapıcısının akıbeti intihara dönüşecek ve birlikte düşeceklerdir.
Bazı uzmanlar stratejinin bir yanılsama olduğu görüşünde.. Bilinmeyen bir gelecekte hedeflere ulaşmak için tüm sosyal, ekonomik ve politik boyutlarıyla değişen bir şimdinin içine çekilir. Bu nedenle sürekli adaptasyon önemlidir.
Stratejik eylem, zaman ve mekânda durmadan devam etmez. Eylem her uygulama döneminden sonra değerlendirme, düzenleme ve gerekirse değişiklik, hatta iptal amacıyla durur.
Son olarak rakiplerin, düşmanların ve hatta dostların stratejileri arasında sürekli bir etkileşim vardır. Diğeri ise stratejiyi belirleyen durumdur. Strateji ne kadar değişirse o kadar çok uyum sağlamak zorunda kalınır. Yani strateji, büyüyen, olgunlaşan, tüketilen ve tamamen tükendikten sonra tarihin çöplüğüne atılan canlı bir organizmadır.
Ukrayna savaşındaki stratejiler
ABD için Ukrayna, Rusya'yı kontrol altına almayı amaçlayan jeopolitik bir konuyken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bunun ülkesi için bir ölüm kalım meselesi olduğunu söyledi. Putin'in Rus ordusunu yeniden yapılandırma ve modernize etme projesi, 2008 yılında Gürcistan'daki Güney Osetya savaşındaki feci performansın ardından başladı.
Modernleşme, ordunun çok sayıda ve hiyerarşik örgütlenme açısından yapılandırılması, modern komuta ve kontrolde olduğu gibi -Soğuk Savaş günlerinde beklenenden farklı bir savaşa hazırlanmak - orduya en modern silahları sağlamak için çalışmak gibi boyutlara odaklandı. Ardından yeni sistemin uygulama ve pratik test aşamasına geçildi. 2014 yılında tek bir kurşun dahi atılmaksızın Kırım'ı ilhak etti ve aynı yıl ayrılıkçı Donbass cephesi açıldı. Bazı uzmanlar, bu tür savaşa yönelik bu yaklaşımın doğrusal olmayan savaş, melez savaş veya jeopolitik etkiye sahip gerilla savaşı olarak tanımlanan mevcut Rus Genelkurmay Başkanı Valery Gerasimov'un doktrini kapsamına girdiğini düşünüyor. Ya da kısaca söyleyecek olursak; çok boyutlu bir savaştır.
Ancak yeni Rus silah sisteminin denemesi, 2015'ten başlayarak Suriye sahnesinde imtiyazlı bir konumdaydı. Bölgedeki seyir füzelerini, bombaları, modern uçakları, komuta ve kontrolü test ettiler. Ayrıca 60 binden fazla Rus askeri, deneyim kazanmak amacıyla periyodik olarak görevlendirildi.
Bunun yanı sıra Suriye şehirlerindeki savaşta önemli bir rol oynayan Rus ‘Wagner’ gibi özel güvenlik şirketlerinin kullanılması da öne çıkıyor.
Putin'in Ukrayna'daki savaşa yaklaşımı
Performans ve başarı puanı genellikle stratejik hesaplamaların doğruluğunu yansıtır. En iyi stratejiler tasarlanır ve sonunda başarısız olursa, bu, stratejilerin yanlış olduğu anlamına gelir. Prusyalı düşünür Clausewitz'in dediği gibi; savaş başka yollarla siyaset olduğundan, önemli olan ulaşılabilir hedefler belirlemek ve sonra sadece politik seviyeyi tatmin etmek için başarıyı ölçebilme yeteneğidir.
Umut bir strateji değildir çünkü başarısının unsurları başkalarıyla bağlantılıdır. Bu nedenle en iyi stratejiler, rakip için kaçamayacağı bir gerçeklik yaratan ve teslim olmasını sağlayacak stratejilerdir (Check Mate). Alman Komutan von Moltke, "En iyi askeri planlar dahi bir savaştaki ilk atıştan sonra tutmaz" der.
Ordusunun Ukrayna'ya savaşa girmesi için en iyi planı, en iyi stratejiyi ve en iyi hazırlığı hazırladığına inanan Putin'in başına gelen de buydu.
Neden yollarına güller serilmedi? Ukrayna ordusu nasıl ‘Rus ayısına’ karşı durabilirdi? Neden bölünmüş bir Batı, Rus İmparatorluğu'nun komşu ülkesi Ukrayna'yı savunsun? Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra NATO kimdir? Sanayisi Rus enerjisine bağlı olan Almanya neden Rusya'ya karşı dursun?
Bütün bunlara hepsi yanlış olan varsayımların benimsenmesiyle ‘iyimser strateji’ denir. Siyaset ve savaşta genellikle en kötü senaryo hazırlanır ve mükemmel senaryonun geleceği umulur. İlk kurşun atıldı ve Rusya'nın tüm yanlış varsayımlarını gösteren stratejinin yanlış olduğu anlaşıldı. Ukrayna ordusu, güçler arası dengesizlik nedeniyle doğrudan savaşmaktan kaçındı. Lojistik, düşük performans ve büyük savaşlarda deneyim eksikliğinin yanı sıra Rus ordusunun sorunlarını artırmak için şehirlerin kalbine çekildi. Asimetrik savaşlarda şu denklem sıklıkla tekrarlanır: Eğer kazanmazsa Ruslar kaybeder, yenilmezlerse Ukraynalılar kazanır.
*Bu analiz, bir askeri analist tarafından Şarku’l Avsat için yapıldı.
Ukrayna savaşındaki jeopolitik gerçekler
