Başağa’nın Trablus'un batısına gittiği bildirildi

Fethi Başağa’nın yanında hükümetindeki bazı bakanların da olduğu kaydedildi.

Libya’da yeni kurulan İstikrar Hükümeti’nin Başbakanı Fethi Başağa. (Reuters)
Libya’da yeni kurulan İstikrar Hükümeti’nin Başbakanı Fethi Başağa. (Reuters)
TT

Başağa’nın Trablus'un batısına gittiği bildirildi

Libya’da yeni kurulan İstikrar Hükümeti’nin Başbakanı Fethi Başağa. (Reuters)
Libya’da yeni kurulan İstikrar Hükümeti’nin Başbakanı Fethi Başağa. (Reuters)

Libya’da Fethi Başağa’nın başbakanı olduğu yeni kurulan İstikrar Hükümeti, başkent Trablus'a gitmeye ve görevlerini yerine getirmeye hazır olduğunu bir kez daha yineledi. Buna karşın Abdulhamid Dibeybe’nin başbakanı olduğu geçici Ulusal Birlik Hükümeti (UBH), Ramazan Ayı süresince resmi çalışma saatlerinin yeniden düzenlendiğini duyurarak iktidarda kalmaya devam edeceğinin sinyallerini verdi. Diğer yandan Fethi Başağa'nın dün sabah saatlerinde, hükümetindeki bazı bakanlar ve Temsilciler Meclisi (TM) üyeleriyle birlikte ani bir şekilde başkent Trablus'un 50 kilometre batısındaki ez-Zaviye şehrine gittiğine dair çelişkili bilgiler aktarıldı.
Söz konusu bilginin doğrulanması halinde Başağa, geçtiğimiz ay yeni hükümetin başbakanı olarak göreve başlamasından bu yana Trablus sınırlarına ilk kez yaklaşmış olacak. Başağa’ya bağlı askeri güçlerden oluşan bir konvoy daha önce memleketi (ülkenin batısındaki) Misrata'dan çağrılmış ancak yerel ve uluslararası arabulucuların ülkede iktidar mücadelesi veren iki hükümete bağlı askeri güçler arasında silahlı çatışma çıkmasını önlemek amacıyla başlattıkları çabalar çerçevesinde konvoy kısa sürede kışlasına geri dönmüştü.
Başağa hükümetinin İçişleri Bakanı İsam Ebu Zureybe, Trablus'a ‘barış içinde ve kan dökülmeden’ girmeye hazırlandıkları söyledi. Ancak buna dair resmi bir tarih vermekten kaçındı.
Yeni hükümetin ülkenin doğusundaki Tobruk şehrinde bulunan TM’nin güvenoyunu almasının üzerinden yaklaşık beş hafta geçti.  Ancak henüz çalışmalara başlamadı. Kısa bir süre önce ülkenin güney ve doğusundaki hükümet kurumlarını kontrol etmesine rağmen Trablus'taki çalışmaya ilişkin adım atmadı.
Sorunun, hükümetinin Trablus’a girmesi değil ‘iktidarı devretme ve devralma süreci’ olduğunu belirten Ebu Zureybe şunları söyledi:
“Başağa’nın bunu barışçıl bir şekilde yapmayı istemesi nedeniyle Trablus'a girişi gecikti. Ülkenin üçte ikisinden fazlası şu an yetkisinin olmadığını ve ertelenen seçimleri yapamayacağını söyleyen Dibeybe’nin kontrolü dışında.”
Diğer yandan Başağa hükümetinin Kültür Bakanı Saliha ed-Deruki pazar günü TM Başkanı Akile Salih’in el-Kubba şehrindeki ofisinde anayasal yeminini ederek resmi olarak Bakanlar Kurulu’ndaki yerini aldı. Böylece Başağa hükümetinin Tobruk'taki ilk toplantısına katılamayıp TM Başkanı önünde anayasal yeminini ederek göreve başlayan bakanların sayısı 11'e yükseldi.
Dibeybe hükümeti, iktidarda olduğunu vurgulamayı amaçlayan bir adımla, pazar günü resmi bir açıklamada bulunarak Ramazan Ayı boyunca resmi çalışma saatlerinin yerel saatle sabah saat 10.00’dan öğleden sonra saat 15.00’a kadar olacak şekilde yeniden düzenlendiğini duyurdu.
UBH’nin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Vietnam Dışişleri Bakan Yardımcısı Pham Quang Hieu’nun Dibeybe hükümetinden bir heyet ile başkent Hanoi'de Vietnam’ın Trablus Büyükelçiliği’nin yeniden Trablus’taki çalışmalarına başlaması için gerekli düzenlemeleri ve Vietnamlı şirketler ile işçilerin Libya’ya geri dönüşü konularını görüştüğü toplantının ardından şu an kapalı olan Vietnam'ın Trablus Büyükelçiliği’nin yeniden açılmasıyla ilgili çalışmaların başlatıldığı belirtildi.
Bir diğer gelişmede de Libya Devlet Denetim Bürosu Başkanı Halid Şakşak, Türkiye’nin Trablus Büyükelçisi Kenan Yılmaz ile Türk şirketlerinin Libya'daki projelerini tamamlamalarının önündeki engelleri görüştüklerini açıkladı. Şakşak, Büyükelçi Yılmaz ile görüşmesinde Devlet Denetim Bürosu’nun Türk şirketleriyle imzalanan sözleşmelere ilişkin gözlemlerinin ve bu şirketlerin çalışmalarına devam etmelerini engelleyen sorunların çözüm yollarının ele alındığını söyledi.
Şakşak-Yılmaz görüşmesi, Anadolu Ajansı’nın 2019 yılında Türkiye ile Libya’nın eski hükümeti Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında imzalanan Askeri ve Güvenlik İş birliği Mutabakat Muhtırası kapsamında, 2020 yılından bu yana Libya'da görev yapan Türk askerlerinin cumartesi günü el-Hums kentindeki askeri komutanlıkta yaptıkları ilk sahurlarından görüntüleri aktarması ile aynı zamana denk geldi.
Bu arada Tıbbi Tedarik Sistemi Yönetimi Dairesi Başkanı Muhammed el-Habuli, Amerikan ilaç üreticileriyle ortak iş birliği konusunda Amerikan Ticaret Odası Müdürü Derry Hearst ile bir araya geldi.
Diğer yandan Libya’nın doğusundaki Bingazi kentinden emniyet yetkilileri, pazar akşamı çıkan bir tartışmadan sonra öldüğü belirtilen Libya Ulusal Ordusu’dan (LUO) bir subayın katilinin tutuklandığını duyurdular. Bingazi Emniyet Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, pazar günü akşam saatlerin şehrin sokaklarından birinde vurularak öldürülen Yüzbaşı Şuayb Nuri Ebu Medin’in katilinin tutuklandığı bildirildi.
Başağa hükümetinin İçişleri Bakanlığı Müsteşarı Ferec Kaim dün sabah yerel basına yaptığı açıklamada, failin suçunu itiraf ettiğini, sabıkası olduğunu ve ülkedeki herhangi bir gruba üye olmadığını söyledi. Kaim, failin işlemleri tamamlandıktan sonra savcılığa sevk edileceğini kaydetti.



Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
TT

Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)

Türkiye, geçen hafta Libya’nın doğusu ve batısındaki yönetimler arasında birliği sağlamak amacıyla görüşmelere ev sahipliği yaptı. Ancak görüşmelerden herhangi bir anlaşma çıkmadı.

xcdvfgbhj
Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe hükümetine bağlı güçler arasında yer alan silahlı kişiler (AP)

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üst düzey bir Türk yetkili, çarşamba günü AFP’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin henüz bir sonuç vermediğini belirtti.

Yetkili, “Görüşmeler şimdiye kadar ağırlıklı olarak iki tarafın askerî açıdan birleştirilmesine odaklandı. Siyasi birliğin sağlanması konusunun ise ilerleyen aşamada ele alınması bekleniyor” dedi.


Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
TT

Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)

Libya Temsilciler Meclisi, Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin dosyayı, ülkedeki siyasi ve kurumsal bölünmüşlüğün yanı sıra 2011’den bu yana devam eden geçiş süreci nedeniyle “incelemede” tutmaya devam etti. Bu durum, deniz anlaşmalarının sonuçlandırılmasını ertelerken dosyanın hukuki ve teknik boyutların ötesine geçen iç uzlaşılar ve bölgesel hesaplamalara bağlı kalmasına yol açıyor.

Deniz sınırlarının belirlenmesi konusu, Libya parlamentosunun Dışişleri Komisyonu üyelerinin geçen hafta sonu Atina’da Yunan parlamenterlerle yaptığı görüşmeler sırasında yeniden gündeme geldi. Libya tarafı, deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmaların Bingazi’deki Temsilciler Meclisi bünyesinde hâlâ incelendiğini ve sınırları ilgilendiren tüm ülkelerin çıkarlarının ilgili hukuki çerçeveler doğrultusunda dikkate alındığını vurguladı.

Bu tutum, Libya’nın içinde bulunduğu geçiş sürecinin yanı sıra komşu ve Akdeniz ülkeleriyle sınırların belirlenmesine ilişkin meselelerin karmaşıklığı karşısında deniz sınırları dosyasının kurumsal bir süreç içinde tutulmasına yönelik parlamenter yaklaşımı yansıtıyor.

Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkan Yardımcısı Hasan el-Bergusi, meclisin yayımladığı açıklamada bu yaklaşımı şöyle ifade etti: “Bu dosyaların ele alınması, ülkenin bunları sonuçlandırmaya imkân verecek daha istikrarlı bir aşamaya ulaşmasına kadar diyalog ve sükûnet gerektiriyor.”

Çıkarların kesişmesi

Konu, Libya’nın Türkiye, Yunanistan ve Mısır’la kesişen çıkarları nedeniyle özel bir hassasiyet taşıyor. Dosya aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki petrol ve doğal gaz rezervleri ile yatırım güzergâhlarıyla da bağlantılı.

Ülke içindeki bölünmüşlük, Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasını daha da zorlaştırıyor. Libya’da yetki, Trablus’ta Abdülhamid ed-Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti ile doğuda Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen Usame Hammad hükümeti arasında bölünmüş durumda.

Bu çerçevede Temsilciler Meclisi üyesi Abdüsselam Nasıye, deniz sınırları dosyasının sonuçlandırılması ve Libya’nın kaynaklarının korunmasının “öncelikle iç bölünmüşlüğün giderilmesi, devlet kurumlarının ve egemenlik kararının birleştirilmesiyle” başlayacağı görüşünü savunuyor.

rgty
Libya Temsilciler Meclisi’nin önceki oturumundan (Meclis Başkanı Akile Salih’in Basın Merkezi)

Nasıye, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Uzun süren geçiş döneminde siyasi, güvenlik ve ekonomik koşulların kırılganlığı, Libya’yı bölgesel güçlerin çıkarlarının kesiştiği bir sahaya dönüştürdü” dedi.

Nasıye, Libya’nın Doğu Akdeniz konusundaki tutumunun Türkiye veya Yunanistan safında yer almaktan ziyade “Libya’nın yüksek ulusal çıkarları” temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguladı.

Nasıye’ye göre devlet kurumlarının birleştirilmesi ve sınırları koruyup kaynakları yönetebilecek ulusal kapasitenin oluşturulması, Libya’nın denizcilik alanındaki çıkarlarını uluslararası hukuk çerçevesinde savunmasını ve bölgesel gelişmelerle kendi kararını verebilen bir devlet olarak ilgilenmesini sağlayacak.

Hukuki ve siyasi karmaşıklıklar

Anlaşmazlığın kökeni, Trablus’taki savaşın sürdüğü 2019 yılında Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat zaptına dayanıyor. Anlaşmaya o dönemde Libya’nın doğusundaki yönetim karşı çıkarken Yunanistan da özellikle Girit olmak üzere Yunan adalarının haklarını etkilediğini savunarak mutabakatı reddetti. Ankara ise anlaşmanın hukuki sonuçlarının geçerli olduğunu savunuyor.

Son iki yılda doğu Libya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin iyileşmesine paralel olarak deniz sınırlarının nasıl hesaplanacağı konusunda anlaşmazlıklar daha karmaşık bir boyut kazandı. Özellikle Sirte Körfezi ve adaların hukuki statüsünün deniz yetki alanlarına etkisi tartışmaların merkezinde yer aldı.

Bu durum, Yunanistan’ın Girit’in güneyinde arama sahaları ilan etmesinin ardından Haziran 2025’te gerilimin yükselmesiyle daha belirgin hale geldi. Bu gelişme üzerine Hammad hükümeti itiraz ederek diyalog çağrısında bulundu ve anlaşmaların gözden geçirilmesini talep etti.

Dibeybe hükümeti ise daha önce deniz sınırları dosyasındaki anlaşmazlık noktalarını çözmek amacıyla Yunanistan tarafıyla bir dizi görüşmeye katılmıştı. Libya ve Yunanistan medyasında yer alan haberlerde bu görüşmelerin, müzakerelerin hızlı ilerlemesini engelleyen hukuki ve siyasi karmaşıklıklarla karşı karşıya olduğu belirtilmişti.

Hukuki açıdan deniz sınırlarının belirlenmesi, Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile imzalanan anlaşmaya ilişkin nihai bir tutum almadan önce kapsamlı bir hukuki, teknik ve siyasi inceleme yapmasını gerektiren karmaşık dosyalardan biri olarak değerlendiriliyor. Diplomat ve uluslararası hukuk uzmanı Muhammed ez-Zübeydi de bu görüşü destekliyor.

Zübeydi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada bu karmaşıklıkların çözümünde temel adımın deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin uluslararası deniz hukuku kurallarıyla, özellikle de 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’yle uyumunun incelenmesi olduğunu söyledi.

Zübeydi ayrıca anlaşmada yer alan koordinatların ve sınır çizgilerinin gözden geçirilmesi ve uluslararası hukuk ile deniz hukuku alanlarında uzmanlardan yararlanılması gerektiğini belirtti.

Zübeydi, deniz anlaşmalarının parlamentodan geçirilmesi senaryosunun “ülkeyi deniz anlaşmazlıklarına sürükleyebileceği ve bir ülkenin zarar görmesi halinde bu anlaşmazlıkların özellikle Uluslararası Adalet Divanı olmak üzere uluslararası yargı veya tahkim mercilerine taşınabileceği” uyarısında bulundu.

Jeopolitik boyutlar

Meselenin yalnızca hukuki boyutla sınırlı olmadığı görülüyor. Zübeydi’ye göre konu, Libya’nın Akdeniz’in merkezindeki konumu ve denizcilik alanındaki çıkarlarının bölge ülkeleriyle iç içe geçmesi nedeniyle siyasi ve jeopolitik boyutlar da taşıyor.

Özellikle Mısır, Yunanistan, Malta ve Türkiye ile denizcilik alanındaki çıkarların kesiştiğine dikkat çeken Zübeydi, “Libya ile Türkiye arasında yapılacak herhangi bir deniz düzenlemesi, diğer ülkelerin çıkarları üzerinde de etkiler yaratabilir” dedi.

Zübeydi, Türkiye’nin Libya’nın batısındaki askeri nüfuzu nedeniyle deniz mutabakatının parlamentodan geçirilmesi yönünde sürekli baskı bulunduğunu belirtti. Ancak kararın ertelenmesinin dosyanın kapatılması anlamına gelmediğini, aksine Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasına imkân verecek daha istikrarlı siyasi koşullar oluşana kadar dosyanın inceleme ve değerlendirme aşamasında tutulması anlamına geldiğini ifade etti.

Zübeydi ve Libyalı diplomatların değerlendirmelerine göre Libya’nın çıkarları, meselenin “günübirlik siyasi hesaplara indirgenmemesini”, hukuki ve teknik unsurların Libya’nın komşu ve Akdeniz ülkeleriyle ilişkileriyle birlikte dengelenmesini gerektiriyor.


Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
TT

Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)

İstanbul'dan Libya'ya giden özel jet Misrata Havalimanı’nda iniş sırasında pistten çıkarak alev almıştı. Libya Başsavcılığı, kazadan yara almadan kurtulan pilot ve yardımcı pilotun olay sırasında alkollü olduğunu açıkladı. İki pilotun gözaltına alınmasına karar verildiğini duyuran başsavcılık olayda can kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Başsavcılık pilotların kimliklerini açıklamazken, özel Libya el-Ahrar televizyonu, uçağın kaptanının Alman, yardımcısının ise Türk olduğunu bildirdi.

Türkiye merkezli bir şirket tarafından işletilen özel uçağın, pazartesi günü Misrata Havalimanı’na iniş sırasında pistten çıktığı ve ardından alev aldığı bildirildi.

Televizyon kanalı, Türk vatandaşı bir kabin görevlisinin uçaktaki tek yolcu olduğunu aktardı.

Başsavcılık, soruşturmayı yürüten savcının iki pilotun uçağı “alkollü halde kullandıkları” yönündeki tespitiyle şüphelilerin tutuklu yargılanmasına karar verildiğini bildirdi.

gthyju
İtfaiye ekipleri, 14 Eylül 2026'da Misrata Uluslararası Havalimanı’nda düşen uçağın ardından çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. Görüntü sosyal medyadan alınmıştır (Reuters)

Başsavcılık, iki pilotun “kendi can güvenlikleri ve uçağın güvenliği açısından kesin bir tehlike, havalimanı ve kullanıcıları açısından potansiyel bir tehlike oluşturduğunu” ve ayrıca “uçağın geçtiği hava sahasının güvenliğini tehdit ettiğini” kaydetti.

Açıklamada, soruşturmayı yürüten savcının, olayla ilgili incelemeleri “ulusal ve uluslararası ilgili kurallar doğrultusunda” sürdürdüğü belirtildi.

İnternette yayılan görüntülerde, uçağın kokpit bölümü dışında tamamının alevler içinde kaldığı görüldü.