Dinozorlar yok olduktan sonra memeliler hayatta kalabilmek için 'beyinlerini değil vücutlarını geliştirdi'

Bilim insanları büyük beyinlerin yeni ortamları istila etmek veya yok olma tehlikesinden kurtulmak için her zaman daha faydalı olmayabileceğini söylüyor

Yaklaşık 65 milyon yıl önce yaşamış toynaklı benzeri bir memeli olan Paleosen periptychid condylarth'ın canlandırması (Sarah Shelley)
Yaklaşık 65 milyon yıl önce yaşamış toynaklı benzeri bir memeli olan Paleosen periptychid condylarth'ın canlandırması (Sarah Shelley)
TT

Dinozorlar yok olduktan sonra memeliler hayatta kalabilmek için 'beyinlerini değil vücutlarını geliştirdi'

Yaklaşık 65 milyon yıl önce yaşamış toynaklı benzeri bir memeli olan Paleosen periptychid condylarth'ın canlandırması (Sarah Shelley)
Yaklaşık 65 milyon yıl önce yaşamış toynaklı benzeri bir memeli olan Paleosen periptychid condylarth'ın canlandırması (Sarah Shelley)

Yeni bir çalışma tarihöncesi memelilerin daha büyük beyinler geliştirmek yerine kütlelerini artırarak dinozorların neslinin tükenmesini takiben hayatta kalma şanslarını artırmış olabileceğini öne sürdü.
Science adlı akademik dergide perşembe günü yayımlanan araştırmada, dinozorların ölümünden sonraki ilk 10 milyon yıl boyunca memelilerin vücut boyutlarını artırdığı belirtildi. Bu, onların Dünya'daki hayvan krallığının yapısındaki radikal değişimlere uyum sağlamalarına yardımcı oldu.
Aralarında Birleşik Krallık'taki Edinburgh Üniversitesi'nden isimlerin de yer aldığı bilim insanları, 66 milyon yıl önce dinozorların egemenliğini sona erdiren yıkıcı asteroit çarpmasının ardından memelilerin beyin boyutunun vücut ağırlıklarına kıyasla azaldığını söyledi.
Şimdiye kadar araştırmacılar, tarihöncesi memelilerin kitlesel yok oluştan sonraki ilk birkaç milyon yılda nasıl geliştiğinin belirsiz olduğunu söylüyordu.
Bu gizeme ışık tutmak için, araştırmacılar yok oluştan sonraki 10 milyon yılı kapsayan Paleosen döneminden kalma, yeni keşfedilen fosiller üzerinde X-ışınıyla bilgisayarlı tomografi taramaları yaptı.
The Independent'ta yer alan habere göre bulgular, vücut boyutları çok daha hızlı büyüdüğü için, ilk başta memelilerin beyin boyutlarının göreceli olarak küçüldüğünü ortaya koydu.
Çalışmada tarihöncesi hayvanların büyük ölçüde koku alma duyularına bel bağladığı, görme ve diğer duyularının ise daha az geliştiği belirtildi. Bu da dinozor sonrası dönemde hayatta kalabilmek için başlangıçta büyüklüğün yüksek zekadan daha faydalı olabileceğini gösteriyor.

Ardından yaklaşık 10 milyon yıl sonra, modern memeli gruplarının primatlar gibi ilk üyeleri daha büyük beyinler, daha karmaşık duyular ve motor beceriler geliştirmeye başladı.
Bilim insanları kaynaklar için rekabetin çok daha fazla olduğu bir dönemde bu tür özelliklerin hayvanların hayatta kalma şansını artıracağını söyledi.
Bulgulara dayanarak büyük beyinlerin yeni ortamları istila etmek veya yok olma tehlikesinden kurtulmak için her zaman daha faydalı olmayabileceğini belirttiler.
Edinburgh Üniversitesi Yer Bilimleri Fakültesi'nden çalışmanın baş araştırmacısı Ornella Bertrand yaptığı açıklamada, "Büyük bir beyne sahip olmak maliyetlidir ve büyük beyinler kaynakları elde etmek için gerekli değilse, asteroit çarpmasından sonraki kaos ve kargaşada erken dönemdeki plasentalı memelilerinin hayatta kalma mücadelesi açısından muhtemelen zararlı olurdu" dedi.
Günümüz memelileri çok zeki olduklarından, büyük beyinlerin atalarımızın dinozorlardan daha uzun süre dayanıp yok oluştan kurtulmada etkili olduğunu varsaymak kolaydır.
Ama bu böyle olmayabilir.

Yine Edinburgh Üniversitesi'nde çalışan kıdemli yazar Steve Brusatte "Dinozorların yerine geçen memeliler hayli akılsızdı ve birçok memeli türü yalnızca milyonlarca yıl sonra yeni ekosistemler oluşturmak için birbirleriyle rekabet ederken daha büyük beyinler geliştirdi" dedi.
Araştırmacılara göre bulgular, bu tuhaf tarihöncesi hayvanların ve memeli beyninin evriminin daha iyi anlaşılmasına ön ayak olabilir. 



Elektrikli araç bataryalarında devrim: Hesaplı geri dönüşüm yöntemi bulundu

Uzmanlar lityum batarya geri dönüşümünde kullanılan mevcut yöntemlerin yüksek maliyetli olduğunu söylüyor (Reuters)
Uzmanlar lityum batarya geri dönüşümünde kullanılan mevcut yöntemlerin yüksek maliyetli olduğunu söylüyor (Reuters)
TT

Elektrikli araç bataryalarında devrim: Hesaplı geri dönüşüm yöntemi bulundu

Uzmanlar lityum batarya geri dönüşümünde kullanılan mevcut yöntemlerin yüksek maliyetli olduğunu söylüyor (Reuters)
Uzmanlar lityum batarya geri dönüşümünde kullanılan mevcut yöntemlerin yüksek maliyetli olduğunu söylüyor (Reuters)

Bilim insanları elektrikli araç bataryalarını hesaplı bir şekilde geri dönüştürmenin yolunu buldu. Yeni yöntemin muazzam miktarda çevresel atığın önüne geçmesi bekleniyor.

Elektrikli araçların hızla yaygınlaşmasıyla uzmanlar, bunlara güç veren bataryaların kullanım ömrü dolduğunda çöpe gitmemesi için çözüm arıyor.

Atıkların çevresel etkileri endişe yaratırken, içerdikleri lityum geri dönüştürülerek yeni bataryalarda kullanılma potansiyeli taşıyor.

Tesla ve BYD gibi büyük şirketlerin araçlarında kullandığı lityum demir fosfat (LFP) bataryalar, nikel ve kobalt bazlı olanlardan daha ucuz ve güvenli olmasıyla öne çıkıyor.

Ancak demir ve fosfat, nikel veya kobalt kadar değerli olmadığı için geri dönüşüm projeleri çoğunlukla LFP bataryaları göz ardı ediyor. Üstelik mevcut yöntemler yüksek enerji harcanmasına ve ciddi miktarda atık oluşmasına yol açıyor.

Öte yandan LFP bataryaların avantajları nedeniyle yaygınlaşması, atık sorununu daha da büyütüyor.

Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden Kyoung-Shin Choi, "Şu anda pazar bu bataryalara yönelse de kullanılmış LFP bataryalardan lityumu geri kazanmak için ekonomik açıdan uygun bir yöntem yok" diyor.

Choi ayrıca madenlerden ve tuzlu su yataklarından lityum elde etmek, geri dönüşümden daha ucuz olsa da birçok çevresel zararı olduğunu da söylüyor.

Bu nedenle Choi liderliğindeki bir ekip, hem daha hesaplı hem de çevreye daha az zararı olacak bir yöntem geliştirdi.

Elektrokimyasal bir süreç içeren bu teknikte ilk olarak bataryalardaki lityum iyonları, orta derecede asidik bir çözeltiyle süzülüyor. Ardından bir depolama elektrodu üzerine konan iyonlar ayrı bir çözelti içine bırakılıyor. Böylece yüksek saflıkta lityum bileşikleri elde ediliyor.

Oda sıcaklığında gerçekleştirilen bu işlemin düşük seviyede kimyasal gerektirmesi gibi avantajları var.

Bulguları hakemli dergi ACS Energy Letters'ta yayımlanan çalışmada ekip, yöntemi hem LFP bataryalarda hem de bataryaların parçalanmasıyla ortaya çıkan "kara kütle" üzerinde test ederek etkileyici sonuçlar elde etti.

Araştırmanın ardından patent başvurusu yapan ekip, yeni yöntemin sektörde yaygınlaşması için çalışmalar yürütüyor.

Choi, "Teknoloji işe yarıyor ancak en düşük maliyetli şekilde ölçeklendirilmesi önemli" diyor.

Independent Türkçe, ScienceBlog, Wisconsin-Madison Üniversitesi, ACS Energy Letters


Nvidia robot beynini tanıttı

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Nvidia robot beynini tanıttı

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Önde gelen yapay zeka çip üreticisi Nvidia, yeni nesil ultra güçlü insansı makineler için tasarlanmış bir "robot beyni" piyasaya sürdü.

Şirketin önceki nesline nazaran 7,5 kat daha hızlı Jetson AGX Thor çipi, Amazon ve Meta gibi şirketler tarafından inşa edilen üretime hazır robotlara takılabili

3 bin 499 dolara mal olan yeni çip, insanlarla etkileşim kurmak için ChatGPT gibi üretken yapay zeka modellerini çalıştırabilirken, aynı zamanda etraflarındaki dünyayı yorumlamak için görsel modelleri de destekliyor.

OpenAI'ın ChatGPT'sinin Kasım 2022'de piyasaya sürülmesinin ardından yaşanan yapay zeka patlaması, Nvidia'nın hisse fiyatını üç yıldan kısa sürede 10 kat artırdı.

Nvidia'nın patronu Jensen Huang, robot teknolojilerini ABD merkezli firmanın gelecek yıllardaki en iyi büyüme fırsatı olarak görüyor.

Huang, "Jetson Thor'u, fiziksel dünyayla etkileşime giren ve bu dünyayı giderek daha fazla şekillendiren robotik sistemler üzerinde çalışan milyonlarca geliştirici için tasarladık" dedi.

Eşsiz performans ve enerji verimliliğinin yanı sıra birden fazla üretken yapay zeka modeli en iyi şekilde çalıştırma becerisiyle Jetson Thor, fiziksel yapay zeka ve genel robotik çağını açacak nihai süper bilgisayar.

xscdfgr
Nvidia Jetson AGX Thor, üretken yapay zeka ve görsel modelleri çalıştıracak kadar güçlü (Nvidia)

Nvidia halihazırda önde gelen robot markaları Boston Dynamics, Figure ve Agility Robotics'e ürün satıyor ancak bu makinelere yönelik çipler şirketin gelirinin yalnızca yüzde 1'inden azını oluşturuyor.

İnsansı robotların ötesinde, Nvidia'nın Jetson çipleri için gelecekteki kullanım alanları arasında tam otonom sürücüsüz araçlar yer alabilir.

Yakın zamanda görülecek uygulamalar muhtemelen karmaşık ve yapılandırılmamış ortamlarda çalışabilen ev tipi ve endüstriyel robotlarda olacak.

Amazon Robotics'in baş teknoloji uzmanı Tye Brady, "Lojistikte robot teknolojisinin geleceği, giderek daha akıllı ve otonom sistemlerin kullanılabilmesine bağlı" dedi.

Dinamik gerçek dünya ortamlarında güvenle çalışabilen Nvidia Jetson Thor, malların küresel taşınması ve yönetimini dönüştürecek yeni nesil yapay zeka destekli robotları geliştirmek ve ölçeklendirmek için gereken hesaplama gücünü ve enerji verimliliğini sunuyor.

Independent Türkçe 


Microsoft'un İsrail ordusuyla iş birliği yapmasını protesto etmek amacıyla şirket başkanının ofisine baskın düzenleyen 7 kişi gözaltına alındı

TT

Microsoft'un İsrail ordusuyla iş birliği yapmasını protesto etmek amacıyla şirket başkanının ofisine baskın düzenleyen 7 kişi gözaltına alındı

Microsoft'un İsrail ordusuyla iş birliği yapmasını protesto etmek amacıyla şirket başkanının ofisine baskın düzenleyen 7 kişi gözaltına alındı

Eylem organizatörlerine göre polis, Gazze Şeridi'nde devam eden savaş sırasında şirketin İsrail ordusu ile olan ilişkisine yönelik protestoların bir parçası olarak Microsoft Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Şirket Başkanı Brad Smith'in ofisini basan 7 kişiyi gözaltına aldı.

Eylemi organize eden ‘No Azure for Apartheid’ adlı grup, gözaltına alınanlar arasında Microsoft'un mevcut ve eski çalışanlarının da bulunduğunu belirtti.

gthyj
ABD'nin Seattle kentinde düzenlenen Build 2025 etkinliğinde Microsoft CEO'su Satya Nadella'nın sunumunu kesintiye uğrattığı için bir kadın izleyici salondan çıkarıldı. (Arşiv – AFP)

Azure, şirketin ana bulut bilişim platformudur. Microsoft, İsrail'in Filistin hedeflerine saldırılar düzenlemek için bu platformu kullandığını belirten İngiliz gazetesi The Guardian'ın bu ay yayınladığı bir raporu incelediğini duyurdu.

ffdvgf
Microsoft'un Azure yapay zekâ hizmetleri ekibinde görev yapan Joe Lopez, ABD'nin Seattle kentinde düzenlenen Build 2025 etkinliğinde Microsoft CEO'su Satya Nadella'nın sunumunu kesintiye uğrattığı için salondan dışarı çıkarıldı. (Arşiv – AFP)

Twitch'te canlı yayınlanan görüntülerde, polis ofise baskın düzenleyip protestocuları gözaltına alırken, başka bir grubun da binanın dışında toplandığı görüldü.

Öğleden sonra düzenlenen basın toplantısında Brad Smith, gözaltına alınanlardan ikisinin Microsoft'ta çalıştığını doğruladı. Geçen hafta polis, şirketin genel merkezinde benzer bir protesto sırasında 18 kişiyi gözaltına almıştı.

cdfgth
Gazze Şeridi'ndeki askeri operasyonlar sırasında İsrail askerleri (İsrail ordusu)

No Azure for Apartheid adlı grup, birkaç aydır protestolar düzenliyor. Mayıs ayında şirket, CEO Satya Nadella'nın konuşmasını kesen bir çalışanı ve nisan ayında da 50. yıl kutlamalarını kesen iki çalışanı işten çıkardı.

Protestocular, şirketin İsrail ile ilişkilerini kesmesini ve Filistinlilere tazminat ödemesini talep ediyor.