Pençe-Kilit Operasyonu nedeniyle Bağdat ve Ankara arasında diplomatik kriz çıktı

Kürt medyasında Duhok’un kuzeyindeki bir Türk askeri üssüne saldırı gerçekleştiğini ifade eden haberler yer aldı.

Pençe-Kilit Operasyonu'ndna bir kare (AA)
Pençe-Kilit Operasyonu'ndna bir kare (AA)
TT

Pençe-Kilit Operasyonu nedeniyle Bağdat ve Ankara arasında diplomatik kriz çıktı

Pençe-Kilit Operasyonu'ndna bir kare (AA)
Pençe-Kilit Operasyonu'ndna bir kare (AA)

Türkiye’nin Kuzey Irak’taki PKK mevzilerine karşı başlattığı askeri operasyon Ankara ve Bağdat arasında diplomatik krize yol açtı. İki ülke karşılıklı olarak diplomatik temsilcileri dışişlerine çağırdı. Türkiye, Pazartesi sabaha karşı başlatılan Pençe-Kilit Operasyonu hakkında Bağdat’tan yapılan açıklamalar üzerine Irak’ın Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarı’nı Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı ve nota verdi. Kürt medyası ise Duhok kentinin kuzeyinde bulunan bir Türk askeri üssüne roket saldırısı düzenlendiğini bildirdi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Irak resmi makamlarından Pençe-Kilit Operasyonu’yla ilgili yapılan açıklamalar üzerine Irak’ın Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Nazdar İhsan Şirzad’a protesto notası verdi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tanju Bilgiç, Irak'ın Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarı’nın perşembeyi cumaya bağlayan gece bakanlığa çağırıldığını ve Türkiye’nin, Iraklı makamların Pençe-Kilit harekatıyla ilgili ‘Ankara’yı rahatsız eden’ açıklamalarını protesto ettiğini bildirdiğini duyurdu.
Irak Dışişleri Bakanlığı da Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Irak'ın Türkiye'ye ikili düzeyde ve çok taraflı yanıt vermede tüm güç kaynaklarından yardım alma hakkına sahip olduğu belirtilerek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın operasyonun Bağdat hükümeti ile koordinasyon içinde gerçekleştirildiği açıklamasını yalanladı.
Irak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmed el-Sahaf, Bakanlığın Irak topraklarındaki askeri operasyonların güven içindeki Iraklılarda yol açtığı korku ve sıkıntı dolayısıyla Irak'ın egemenliğinin açık ihlali ve toprak bütünlüğüne yönelik tehdit olarak değerlendirdiğini kaydetti. Bakanlığın, Türkiye’nin Bağdat Büyükelçisi’ni çağırdığını ve protesto notası verdiğini söyleyen Sahaf, notada ‘bu tek taraflı başlatılan düşmanca operasyonu sert bir dille reddettiklerini ve Irak egemenliğinin temini için Türk güçlerinin tamamının Irak’tan çekilmesi yönündeki bağlayıcı nitelikteki talebi yinelediklerini’ ifade etti.
Türk tarafı ile PKK arasında ‘PKK savaşçılarının çoğunun Irak topraklarına çekilmesini’ öngören bir anlaşma yapıldığını ve Türkiye’nin PKK gerekçesiyle Irak topraklarındaki operasyonlarını sürdürdüğünü belirten Sahaf, “Türk tarafı, operasyona dayanak olarak Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin meşru müdafaayı kapsayan 51. maddesini gösteriyor. Ancak bu madde dayanak olamaz çünkü bağımsız ülkelerin egemenliğinin ihlal edilmesine izin vermiyor” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Çarşamba günü partisinin grup toplantısında, Türkiye’nin ‘Irak'taki terörle mücadelesine destek verdikleri için’ Irak merkezi hükümeti ile IKBY hükümetine teşekkür etti.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tanju Bilgiç, Irak tarafının dile getirdiği iddiaların ‘temelden yoksun’ olduğunu belirterek, Bakanlığın Irak Ankara Büyükelçiliği Maslahatgüzarına görüşlerini içeren bir nota verildiğini söyledi.
Bilgiç, PKK'nın 40 yıldan bu yana Irak'ın kuzeyinde konuşlandığı kamplardan Türkiye'yi hedef alan saldırılar düzenlediğine işaret ederek, bunun üzerine Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) Kuzey Irak’taki ‘terör hedeflerine’ yönelik Pençe-Kilit Operasyonu başlattığını söyledi.
Bilgiç, ülkesinin, Irak'ın egemenliği ve istikrarı açısından da tehdit oluşturan Irak topraklarındaki PKK’nın varlığına son verilmesi yönündeki ısrarlı taleplerine rağmen Irak makamlarından arzu ettiği karşılığı bulamamasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi.
PKK’nın birçok ülke ve uluslararası kuruluşun terör örgütü listesinde yer aldığına dikkati çeken Bilgiç, PKK'nın Irak topraklarındaki varlığının yine bu ülke makamlarınca bertaraf edilmesinin Türkiye’nin öncelikli tercihi olduğunu ve bu yolda Irak'la yakın işbirliğine daima hazır olduğunu ifade etti.
Bilgiç, Irak tarafından somut adımlar atılmadığı ve PKK'nın Türkiye'ye yönelik tehdidi sürdüğü müddetçe Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinden kaynaklanan meşru müdafaa hakkı temelinde gerekli adımları atacağını da vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan dün (Cuma) yaptığı açıklamada, operasyon kapsamında 45 PKK’lı teröristin öldürüldüğüne ve operasyonun başlamasından bu yana 3 askerin hayatını kaybettiğini işaret ederek, “(Pençe-Kilit Operasyonu) Şu anda terör örgütünün can çekişmesi anlamına gelen bir harekat” ifadesini kullandı.
Öte yandan Kürt medyası, Duhok kentinin kuzeyindeki El-İmadiye (Amediye) ilçesinde bulunan Türkiye’ye ait Sire Askeri Üssü’ne güdümlü iki roket fırlatıldığını bildirdi.



ABD, deniz yoluyla petrol transferlerine kısıtlama getirerek İran ablukasını sıkılaştırıyor

İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
TT

ABD, deniz yoluyla petrol transferlerine kısıtlama getirerek İran ablukasını sıkılaştırıyor

İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)
İran'ın Bender Abbas kenti açıklarında, Hürmüz Boğazı'nda sis tabakası arasından görülen konteyner gemileri, 14 Kasım 2026 (Amirhosein Khorgooi/ISNA, AP aracılığıyla)

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından çarşamba günü yayımlanan bilgilendirmeye göre, ABD ordusu, İran'daki limanlardan yükleme yapan gemilerden denizde yük alan gemileri, İran limanlarına yönelik ablukayı aşmaya çalışan gemiler olarak değerlendirecek ve bu gemilere karşı müdahalede bulunabilecek.

ABD'nin İran bağlantılı petrol ihracatına yönelik deniz ablukası ilk olarak 13 Nisan'da uygulanmaya başlandı. Washington ile Tahran arasında bir taslak mutabakata varılmasının ardından haziran ayında kaldırılan abluka, anlaşmanın çökmesi üzerine 14 Temmuz'da yeniden yürürlüğe konuldu.

CENTCOM, yayımladığı güncellemede, abluka kapsamındaki bir gemiyle denizde gemiden gemiye yük transferi gerçekleştiren ve İran'daki bir limandan veya kıyı şeridinden yüklenmiş malları teslim alan gemilerin, İran limanlarına ya da kıyılarına hiç uğramamış olsalar bile ablukayı delmeye çalışıyor sayılabileceğini bildirdi.

Açıklamada, söz konusu gemilerin durdurulabileceği, gemiye çıkılarak aranabileceği, rotalarının değiştirilebileceği, el konulabileceği veya yükün çıkış noktası olan İran limanına dönmelerinin istenebileceği belirtildi.

CENTCOM, abluka ya da gemiye çıkma görevini yürüten güçlerin hukuka uygun emirlerine derhal uymayan gemilerin, yürürlükteki hukuk çerçevesinde güç kullanımı da dahil olmak üzere yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Reuters'a ekim ayında konuşan deniz taşımacılığı istihbaratı ve güvenlik kaynaklarına göre İran, ABD'nin deniz ablukasına rağmen temmuz ayından bu yana bir miktar sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve jet yakıtı ihraç etmeyi başardı.

Buna karşılık deniz taşımacılığı kaynakları, İran'ın ham petrol ihracatının aylardır neredeyse tamamen durma noktasında olduğunu belirtiyor.


Japonya afetlerde dezenformasyonla nasıl mücadele ediyor?

Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
TT

Japonya afetlerde dezenformasyonla nasıl mücadele ediyor?

Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)
Araştırmaya göre doğal afetlerin ardından sosyal medyada yayılan paylaşımlar, yanıltıcı haberler için elverişli bir ortam oluşturuyor (Reuters)

Sosyal medya platformları başta olmak üzere dijital mecralarda yanıltıcı ve sahte bilgilerin hızla yayılması, dünya genelinde toplumlar ve hükümetler açısından giderek büyüyen sorunlara yol açıyor. Bu alanda Japonya'nın izlediği yöntemler ise dikkat çekiyor. Ülke, dezenformasyonun yayılmasını önlemek ve toplumun doğru bilgiyle yanlış bilgiyi ayırt etme becerisini geliştirmek amacıyla teknolojik çözümler ile toplumsal bilinçlendirme çalışmalarını bir arada yürütüyor.

Tokyo Üniversitesi Çok Disiplinli Bilgi Çalışmaları Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Yuno Şibuya, bu konuda yalnızca sahte haberler yayıldıktan sonra yanlış bilgilerin düzeltilmesinin yeterli olmadığını belirterek, "Asıl mesele, insanların yanıltıcı içerikleri ayırt edebilmelerini ve bunların hangi amaçlarla yayıldığını anlayabilmelerini sağlamak" değerlendirmesinde bulundu.

Mücadele için ortak çaba gerekiyor

Şibuya, dezenformasyonla mücadelenin yalnızca hükümetlerin sorumluluğunda olmadığını, araştırmacıların, dijital platformların ve kullanıcıların da sürece katkıda bulunması gerektiğini vurguladı. Toplumsal farkındalığın artırılması ve dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinin önemine işaret etti.

Şarku’l Avsat'a konuşan Şibuya, yanıltıcı haberlerin yayılmasını önlemeye yönelik teknolojik araçların geliştirilip geliştirilmediğine ilişkin soruya, araştırmacıların ve şirketlerin kullanıcıların içeriklerin kaynağını tespit etmesine yardımcı olacak araçlar üzerinde çalıştığını söyledi. Ayrıca dolaşımdaki iddiaların asılsızlığını ortaya koyacak şekilde doğru bilgilerin nasıl sunulabileceğine ilişkin araştırmalar yürütüldüğünü kaydetti.

Ancak Şibuya, doğru bilginin tek başına yayımlanmasının yeterli olmadığını, bunun yanıltıcı içeriklerin fark edilmesini sağlayacak bir yöntemle sunulması gerektiğini vurguladı.

Şibuya, bu yaklaşımı "bilişsel koruma" olarak tanımlıyor. Buna göre bireylerin, özellikle dolandırıcılık girişimlerinde kullanılan "Hemen ödeme yap" gibi aciliyet içeren ifadelerin yarattığı baskı altında düşünmeden hareket etmelerinin önüne geçilmesi gerekiyor.

Bilişsel korumanın beş temel unsurdan oluştuğunu belirten Şibuya, bunları kişinin kendisini sorgulaması, sağlıklı şüphecilik, özdenetim, bilgi karşısında alçakgönüllülük ve bağımsız karar verebilme yeteneği olarak sıraladı.

Noto depremi, dezenformasyonun tekrarlanan örüntülerini ortaya çıkardı

Şibuya'nın aktardığı araştırmalarda incelenen örneklerden biri, 2024 yılında Japonya'nın batısındaki Noto Yarımadası'nda meydana gelen şiddetli depremin ardından, özellikle X platformunda yayılan paylaşımlar oldu.

cdvfgbhyj
Tokyo Üniversitesi Çok Disiplinli Bilgi Çalışmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yuno Şibuya

Şibuya, araştırmanın zamanlamasının X'in gelir elde etme mekanizmasında yaptığı değişiklikle bağlantılı olduğunu belirterek, araştırmacıların bu düzenlemenin paylaşımların niteliğini etkileyip etkilemediğini incelemek istediklerini söyledi.

Araştırmada, yardım çağrısı içeren çok sayıda paylaşım tespit edildi. Bunlardan birinde, bir kadının eşiyle birlikte enkaz altında mahsur kaldığı, eşinin nefes almakta zorlandığı, ayağının sıkıştığı ve dışarı çıkamadığı, acil yardım ekipleriyle de iletişim kuramadıkları öne sürülüyordu.

Araştırmacılar, aynı mesajın farklı hesaplar üzerinden tekrar tekrar paylaşıldığını belirledi. Kopyalanarak yayımlanan içeriklerde 45 farklı paylaşım kalıbı tespit edilirken, bu kalıpların toplamda 7 bin 230'dan fazla paylaşımda kullanıldığı ortaya çıktı.

Şibuya, bu mesajları yayımlayan hesapların kimliklerinin kesin olarak belirlenemediğini, ancak bunların önemli bir bölümünün Japoncayı ana dili olarak kullanmayan kişiler tarafından yönetildiğinin tahmin edildiğini belirti. Söz konusu hesapların, izlenme sayılarını artırmak amacıyla bu metinleri yeniden paylaştığı değerlendirildi. Araştırmada incelenen örneklemin yüzde 85'ini bu tür paylaşımların oluşturduğu tahmin edildi.

Şibuya, söz konusu içeriklerin yayılmasını X'in gelir paylaşımı mekanizmasında yaptığı değişiklik sonrasında bazı kullanıcıların kazançlarını artırma arayışına girmiş olabileceği ihtimaliyle ilişkilendirdi. Ancak bunun bütün paylaşımcıların motivasyonunu açıklayan kesinleşmiş bir bulgu değil, güçlü bir olasılık olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Araştırmada ayrıca gerçek depremlerin ardından "yapay depremler" meydana getirildiğine ilişkin iddiaların yayıldığı ve bazı hesapların kendilerini resmî medya kuruluşları gibi tanıttığı belirlendi.

Bu kapsamda, Japonya Radyo ve Televizyon Kurumu NHK'nın logosunun kullanılarak asılsız iddiaların dolaşıma sokulduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bu tür içeriklerin kamuoyunun resmî medyaya duyduğu güveni zedeleyebileceği uyarısında bulundu.

Yapay zekâ etiketleri, doğruyla yanlışı ayırt etmeyi sağlamıyor

Şibuya'nın aktardığı bir başka araştırmada ise ABD, Japonya, Almanya, Endonezya ve Fransa'dan katılımcılara çeşitli videolar izletilerek içeriklerin doğruluğunu değerlendirmeleri istendi.

Araştırmacılar, üzerinde yapay zekâ tarafından üretildiğine ilişkin ibare bulunan videolarla böyle bir bilgilendirme içermeyen videoları karşılaştırdı. Deney sonucunda, yapay zekâ etiketi kullanılmasının katılımcıların doğru ve yanlış iddiaları ayırt etme becerisinde genel bir iyileşme sağlamadığı görüldü.

Bununla birlikte katılımcıların tepkileri ülkeden ülkeye farklılık gösterdi. Japon katılımcılar arasında en sık verilen yanıtın "Bilmiyorum" olduğu belirlendi.

Araştırma daha sonra Japonya'daki seçim kampanyaları sırasında YouTube'da yayımlanan videoları da kapsayacak şekilde genişletildi.

Şibuya'nın aktardığı verilere göre incelenen içerikleri yayımlayanlar arasında geleneksel medya kuruluşlarının payı yalnızca yüzde 3'te kaldı. Buna karşılık resmî bir medya kuruluşuna bağlı olmayan bireysel içerik üreticilerinin oranı yüzde 65'e ulaştı. Bu kişilerin videoları, toplam izlenmelerin yüzde 77'sinden fazlasını elde etti.

Araştırmada incelenen içeriklerin yüzde 72'sinin yeniden üretilmiş, başka bir ifadeyle daha önce yayımlanmış materyallerin düzenlenmesi veya montajlanmasıyla hazırlanmış videolardan oluştuğu belirlendi.

Şibuya, mevcut görüntülerin yeniden kullanılmasının tek başına dezenformasyon anlamına gelmediğini belirtti. Ancak gerçek bir görüntünün farklı bölümlerinin bir araya getirilmesi veya değiştirilmesiyle bağlamının çarpıtılabileceği uyarısında bulundu.

Şibuya'ya göre yapay zekâ teknolojileri, gerçek görüntülerin bağlamından koparılarak yeniden düzenlenmesini ve yanıltıcı içeriklere dönüştürülmesini de giderek kolaylaştırıyor.


Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
TT

Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)

Türk haber ajanslarının bildirdiğine göre Rusya’ya ait bir yolcu uçağı, bugün Türkiye’nin güneyine doğru seyir halindeyken bomba ihbarı aldı. AFP’nin haberine göre uçak güvenli şekilde iniş yapmasının ardından bütün yolcu ve mürettebat tahliye edildi.

Rusya’nın Azimuth Airlines şirketine ait Sukhoi Superjet 100 tipi uçak, ülkenin güneyindeki Mineralnye Vody kentinden, BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’e ev sahipliği yapan Antalya’ya gitmek üzere havalandı.

Bomba ihbarının alınmasının ardından Antalya Havalimanı’na iniş yapan uçak, güvenlik amacıyla özel bir alana çekildi. Uçaktaki 65 yolcu ve 4 mürettebat tahliye edildi. Yapılan kontrollerde şüpheli herhangi bir unsura rastlanmadı.

Bu ayın başlarında Avrupa genelinde çok sayıda ticari uçuşu hedef alan bir dizi asılsız bomba ihbarı da çeşitli ülkelerin soruşturma başlatmasına neden oldu. İrlanda, henüz herhangi bir şüphelinin kimliği belirlenememiş olsa da olayların “koordine edilmiş bir sabotaj kampanyasının” parçası olabileceğinden şüphelendiklerini açıkladı.