Rusya’dan Suriye’nin kuzeybatısında yeni saldırıhttps://turkish.aawsat.com/home/article/3609846/rusya%E2%80%99dan-suriye%E2%80%99nin-kuzeybat%C4%B1s%C4%B1nda-yeni-sald%C4%B1r%C4%B1
Rusya, Suriyeli muhalif gruplara ait altı askeri noktayı hedef aldı
Rus savaş uçakları, Lazkiye kırsalının Cebel el-Ekrad bölgesinde yer alan el-Kinde köyünü bombaladı (Şarku’l Avsat)
İdlib / Firas Kerem
TT
TT
Rusya’dan Suriye’nin kuzeybatısında yeni saldırı
Rus savaş uçakları, Lazkiye kırsalının Cebel el-Ekrad bölgesinde yer alan el-Kinde köyünü bombaladı (Şarku’l Avsat)
Rusya, Suriye'nin kuzeybatısında yer alan Hama ve İdlib kırsallarındaki farklı bölgelere havadan havaya ve havadan karaya füzelerle yeni bombardımanlar düzenlerken, Suriye rejimi güçleri ve İran destekli rejim yanlısı milisler, Suriyeli muhalif gruplara ait, temas hattı yakınlarındaki askeri bölgeleri karadan bombaladılar. Öte yandan Türkiye’ye ait bir insansız hava aracı (İHA) Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) ait bir askeri noktayı hedef aldı. Halep'in kuzeyinde gerçekleşen bombardımanda ise SDG unsurlarından ölen ve yaralananların olduğu bildirildi.
İdlib’deki aktivistler, Rus savaş uçaklarının Cumayı Cumartesiye bağlayan gece, İdlib kırsalındaki el-Bera, Beyneyn, Mecdeliya, Ma’arat Misrin ve Termanin bölgelerini sekize yakın hava saldırısı ile hedef aldığını bildirdiler. Öte yandan Suriye'nin kuzeyindeki Halep kırsalında yer alan Daru’l-İzze ve Afrin’e de benzer hava saldırıları düzenlendi. Saldırılarda can kaybı bildirilmedi. Bu saldırıları, Rus savaş uçaklarının Lazkiye’ye bağlı Kebine, Berze ve el-Kinde köylerinin ve Hama'nın kuzeybatısında bulunan Gab Ovası'na bağlı el-Enkavi köyünün çevresine yüksek basınçlı vakum bombalarıyla düzenlediği hava saldırıları izledi. Aynı zamanda Suriyeli muhalif gruplara ait askeri noktalar da hedef alındı. Can kaybı ise bildirilmedi.
Suriye Sivil Savunma’dan (Beyaz Baretliler) yapılan açıklamada, Beyaz Baretliler ekiplerinin İdlib ve Halep kırsalında Rusya'nın hava saldırıları düzenlediği bölgeleri denetlediği, İdlib ve Halep kırsalını sarsan Rus hava saldırıları sonucunda siviller arasında büyük bir panik halinin ve terör ortamının hakim olduğunu gözlemledikleri ve bazı noktalarda füze kalıntılarına rastlandığı belirtildi.
Suriye'nin kuzeybatısındaki silahlı muhalif grupların kurduğu Fethu'l-Mubin Operasyon Odası'ndan askeri bir kaynak, İdlib ilinin bazı bölümleri ile Lazkiye, Hama ve Halep kırsalını kapsayan İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi’nin (İGAB) Rus savaş uçakları ve rejim güçleri tarafından havadan ve karardan yeni bir askeri saldırıya tanık olduğunu söyledi. Kaynak, son birkaç saat içinde, Lazkiye kırsalındaki Cebel el-Ekrad ve İdlib'in güneyindeki Cebel ez-Zaviye’de muhalif gruplara ait altı askeri noktanın hedef aldığını belirtti. İdlib’e bağlı Deyr Sunbul, el-Bera ve Cebel el-Erbain gibi sivil yerleşim bölgelerinin bombalandığını da ifade eden aynı kaynak, saldırıların muhalif grupları karşılık vermeye ittiğini ve İdlib kırsalındaki er-Ruveyha, Kefer Nebil, Harş Beyneyn, Hantutin ve Dadih çevresinde rejim güçlerine ait askeri bölgelerin bombalandığını bildirdi. Kaynağın açıklamalarına göre muhalif grupların karşı saldırılarında 4 rejim unsuru öldü.
Aktivistler, Türkiye’nin ‘güvenli’ bölgeler açıklamasında bulunduğu Suriye'nin kuzeyinde Zeytin Dalı Harekatı ve Fırat Kalkanı Harekatı bölgeleri olan, Ankara tarafından desteklenen Suriye Milli Ordusu’nun (SMO) kontrolündeki bölgelerde Rus savaş uçaklarının, rejim güçlerinin ve SDG'nin başlattığı bir askeri tırmanışa tanık olduğunu söylediler. Aktivistlerin aktardıkları bilgilere göre Azez şehri ve şehirdeki devlet hastanesinin çevresi ile Halep kırsalındaki Marea şehri, SDG tarafından obüslerle yoğun bir şekilde bombalandı. Bombardıman sonucunda bir Türk polisi şehit oldu, 6 kişi yaralandı. İki taraf arasında şiddetli çatışmalar yaşanırken SDG, muhalif gruplara ait askeri bölgelere sızma girişiminde bulundu. Bölgedeki Türk güçleri, SDG’ye ait askeri noktalara yönelik ağır bombardımana obüs ve tanklarla katıldılar. Türk güçleri ayrıca Halep'in kuzeyindeki Maranez bölgesinde SDG'nin bir askeri noktasını İHA ile hedef aldı. Bombardıman sonucunda Suriye rejimi güçlerinden ölen ve yaralananların olduğu bildirildi.
Halepli aktivist Ahmed Bekur, hafif ve orta menzilli silahlarla yaşanan yeni çatışmalar sırasında bir sivilin öldüğünü, bir sivilin de yaralandığını bildirdi. Bekur’un aktardığı bilgilere göre Halep'in kuzeyindeki Afrin kentinde muhalif gruplar arasında zaman zaman silahlı çatışmalar yaşanırken çok sayıda ana ve yan yol trafiğe kapatıldı.
Halep'in kuzey kırsalındaki bölgelerin Türk güçleri ve muhalif grupların kontrolü altında olduğunu belirten Bekur, son günlerde silahlı gruplar arasında hafif ve orta menzilli silahlarla beşten fazla çatışma patlak verdi. Bu çatışmalarda üç sivil ve bir muhalif unsur hayatını kaybetti. Bekur’a göre söz konusu bölgeler, kanunların tanınmadığı, silahların yayıldığı ve kimsenin kimseye hesap vermediği bir güvenlik kaosuna tanık oluyor.
Havacılıkta 7700, 7600 ve 7500 acil durum kodları ne anlama geliyor?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5324746-havac%C4%B1l%C4%B1kta-7700-7600-ve-7500-acil-durum-kodlar%C4%B1-ne-anlama-geliyor
Havacılıkta 7700, 7600 ve 7500 acil durum kodları ne anlama geliyor?
Fotoğraf: Wikipedia
Havacılık dünyasında uçuşlar büyük ölçüde önceden belirlenmiş senaryolar doğrultusunda yürütülüyor. Ancak kokpitlerin görünürdeki sakinliğinin ardında, gökyüzündeki dengeleri saniyeler içinde değiştirebilecek şifreli bir dijital iletişim dili bulunuyor.
Flydubai'nin son uçuşunda yaşanan ve 7700 ile ardından 7500 acil durum kodlarının kullanıldığı olay, hava trafik kontrol merkezlerinin karmaşık krizleri yönettiği katı ve büyük ölçüde görünmeyen protokollere dikkatleri çekti.
Teknik arıza alarmının yanıp sönmesinden, gerilim filmlerini andıran dramatik bir şekilde yasa dışı müdahale koduna geçişe kadar, yerdeki gölge askerler gökyüzü ile yeryüzü arasında kalan bir uçağın güvenli piste ulaşmasını sağlamak için krizi nasıl yönetiyor?
Kontrol merkezlerinde sessiz şifre ve tehlikenin coğrafyası
Hava trafik kontrol merkezleri uçuşları, uçaktaki alıcı-verici cihazın gönderdiği kesintisiz radyo sinyalleri üzerinden takip ediyor. Kokpit ekibi ciddi bir sorunla karşılaştığında kelimeler yük haline gelirken cihazdaki birkaç düğmeye basmak yardım çağrısının en hızlı yolu haline geliyor.
Bu yardım çağrıları, yerdeki radar ekranlarında kontrolörün dikkatini hemen çeken, belirgin renklerle yanıp sönen ışıklı kodlar şeklinde görülüyor. Bunlar, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından belirlenen ve uluslararası düzeyde acil durum kodları olarak bilinen sinyaller.
Kokpitlerin mühendislik yapısını gösteren görsel (Wikipedia)
7700 kodu, teknik ve operasyonel savunmanın ilk hattını oluşturuyor. Bu kod, ciddi yakıt eksikliği, motor arızası veya kritik tıbbi durumlar gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilecek genel bir acil durumu bildiriyor ve güvenli bir iniş için derhal harekete geçilmesini gerektiriyor.
Ancak kodun, yasa dışı müdahale ve uçak kaçırma anlamına gelen 7500'e dönüşmesiyle tehlikenin niteliği ve boyutu değişiyor. Bu korkutucu sinyal, yerdeki operasyon merkezlerine kokpitin dışarıdan bir kişinin kontrolüne geçmiş olabileceğini veya uçağın ve yolcularının silahlı tehdit ya da zor kullanma yoluyla ciddi bir tehlikeyle karşı karşıya olduğunu bildiriyor.
Radyo sessizliğinin bilmecesi: 7600 kodunun anlamı
Bu iki tehlike arasında, havacılıkta iyi bilinen üçüncü kod 7600 öne çıkıyor. Bu kod, uçağın radyo iletişim sistemlerinde tamamen arıza meydana geldiğini bildirmek için kullanılıyor.
Bu kod, kendine özgü bir sorun oluşturuyor. Uçak havada adeta sağır ve dilsiz hale geliyor; yerden gelen talimatları alamıyor ve kendi durumuyla ilgili bilgi gönderemiyor. Ancak radar ekranlarında görünür olmaya devam ediyor.
Hava trafik kontrol birimleri 7600 koduyla karşılaştığında belirli bir varsayımla hareket ediyor. Kontrol merkezi, pilotun uçuş planına mümkün olduğunca bağlı kalacağını varsayıyor ve kontrolörler uçağın öngörülen güzergâhına göre önündeki hava sahasını boşaltmaya başlıyor.
Uçağın kokpit yapısını gösteren görsel (Wikipedia)
Asıl tehlike ise bu kodlar arasındaki bağlantıda ortaya çıkıyor. 7600 kodu masum bir elektrik arızasından kaynaklanabileceği gibi bazı senaryolarda iletişim cihazlarını kapatarak uçağı izole etmek isteyen hava korsanlarının bilinçli bir hamlesi de olabilir. Bu durumda kontrol merkezleri, belirsizliği ortadan kaldırmak ve durumun 7500 koduna dönüşüp dönüşmediğini belirlemek için en üst düzeyde alarma geçiyor.
Hava sahasında hassas operasyon ve güvenli koridorların oluşturulması
Teknik acil durum kodu 7700 tespit edildiği anda hava trafik kontrol merkezleri, uçağın çevresindeki hava sahasında adeta hassas bir operasyon yürütmeye başlıyor.
Kontrolörler normal ticari hava trafiğinin yönetimini ikinci plana bırakarak tüm dikkatlerini acil durumdaki uçağın güvenli güzergâhını oluşturmaya yoğunlaştırıyor.
Yakındaki uçaklara irtifalarını değiştirmeleri ve söz konusu uçağın uçuş hattından uzaklaşmaları yönünde kesin talimatlar veriliyor. Böylece uçağın çevresindeki hava sahası olası bir çarpışmayı önleyecek şekilde boşaltılıyor.
Yerdeki yetkililer, acil durumdaki uçağa diğer tüm uçuşların önünde mutlak öncelik tanıyor. Uçağın standart hava seyrüsefer hızlarına ve irtifalarına uyma zorunluluğu da kaldırılıyor.
Birkaç dakika içinde kontrol kuleleri hedef havalimanındaki yer birimleriyle koordinasyon kuruyor. İtfaiye ve kurtarma araçları pist boyunca konuşlandırılarak mekanik veya teknik açıdan acil müdahale gerektirebilecek bir iniş için hazır bekletiliyor.
Örtülü iletişim protokolü ve güvenlik müdahalesinin yönetimi
Alarmın 7500, yani uçak kaçırma koduna dönüşmesi halinde operasyon merkezlerindeki tablo tamamen değişiyor.
Kriz artık sıradan bir havacılık olayı olmaktan çıkıp devletlerin egemenlik yetkileri kapsamında ele alınan bir ulusal güvenlik meselesine dönüşüyor.
Uluslararası kurallar uyarınca hava trafik kontrolörlerinin, açık radyo frekanslarında uçağın kaçırıldığını veya bir güvenlik tehdidi bulunduğunu doğrudan ifade etmesi yasak. Bunun amacı, kabinde bulunan saldırganların hava trafik iletişimini dinlemesi halinde paniğe kapılmalarını veya müdahalede bulunmalarını önlemek.
Bu durumda kontrolörler, rutin ve örtülü mesajlara başvuruyor ve pilottan kullandığı acil durum kodunu yeniden kontrol etmesini istiyor.
Pilotun 7500 kodunu yeniden doğrulaması veya sinyal devam ederken yanıt verememesi halinde en üst düzey güvenlik planları devreye sokuluyor. Krizin yönetimi sivil havacılık makamlarından hava savunma ve silahlı kuvvetler komutanlıklarına aktarılıyor.
Askeri kuşatma ve en ağır seçenekler
7500 güvenlik kodunun doğrulanmasının ardından savaş uçakları, hızlı müdahale kapsamında sivil uçağı havada çevrelemek üzere harekete geçirilebiliyor.
Askeri pilotlar, kokpiti görsel olarak takip etmelerine ve içerideki durum hakkında bilgi edinmelerine imkân verecek güvenli mesafeyi koruyor. Ayrıca 7600 kodunun kullanılması nedeniyle veya iletişim kesildiği için radyo sessizliği yaşanıyorsa uçağı kimin kullandığını belirlemeye çalışıyorlar.
Bu askeri refakat, son derece hassas bir güvenlik ve egemenlik tedbiri olarak değerlendiriliyor. Amaç, uçağın kritik tesislere veya nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu büyük kentlere yaklaşmasını engellemek.
Devletler en ağır senaryoları da hesaba katıyor. Uçağın stratejik bir tesisi yok etmeye yönlendirilmiş bir uçan bombaya dönüştüğüne ilişkin kesin kanıtların bulunması halinde, askeri olarak düşürme kararı ülkenin ulusal güvenliğini korumak amacıyla üst düzey makamların başvurabileceği son ve son derece ağır seçenek olarak kalıyor.
İzole park alanı ve yerde yetkinin devri
7500 koduyla güvenlik tehdidi altındaki uçak, havalimanının normal park alanlarına yönlendirilmiyor. Hava trafik kontrol birimleri uçağı, havalimanının uzak bir bölümünde bulunan ve izole park alanı olarak bilinen özel bir bölgeye götürüyor.
Uçağın kokpitlerinin mühendislik yapısını gösteren görsel (Wikipedia)
Bu alan, yolcu terminallerinden, kritik tesislerden ve büyük yakıt depolarından uzakta, pistlerin en uç noktalarında bulunuyor. Amaç, olası bir patlama veya sabotaj durumunda meydana gelebilecek kayıpları en aza indirmek.
Uçağın izole piste inmesi ve tamamen durmasıyla birlikte hava trafik kontrolörlerinin hukuki ve operasyonel yetkisi sona eriyor.
Kontrol kulesi teknik süreci kapatırken yerdeki yönetim kolluk kuvvetlerine, terörle mücadele birimlerine ve güvenlik müzakere ekiplerine geçiyor. Bu ekipler, yolcuların hayatını kurtarmak ve kabinin kontrolünü sağlamak amacıyla belirlenen taktik planlar doğrultusunda hava korsanlarıyla doğrudan mücadeleye başlıyor.
Kodların ardışıklığı: Gerçek tehlike mi, insan hatası mı?
Tek bir uçuş sırasında acil durum kodlarının art arda kullanılması ve birbirine dönüşmesi, havacılık uzmanları ve soruşturmacılar açısından alarm ve kapsamlı bir analiz sürecini beraberinde getiriyor.
Havacılık uygulamalarında bu tür bir kod dizisinin iki temel açıklaması bulunuyor.
İlk ihtimal, olayın gerçekten tırmanması. Buna göre süreç 7700 koduyla bildirilen mekanik bir arıza veya 7600 koduyla bildirilen iletişim kesintisiyle başlayabiliyor. Ardından bir tarafın ortaya çıkan karmaşadan veya uçağın acil iniş sürecinden yararlanarak kokpitin kontrolünü ele geçirmesi ve mürettebatı 7500 kodunu kullanmaya zorlaması mümkün.
İkinci ihtimal ise yüksek stres altında meydana gelen teknik bir insan hatası. Kumanda panelindeki rakamların birbirine yakın olması, pilotun yoğun korku ve stres altında genel acil durum veya iletişim arızası kodu yerine yanlışlıkla uçak kaçırma kodunu girmesine yol açabiliyor.
Ancak hata ihtimaline rağmen hava trafik kontrol protokolleri ve dünya genelindeki havacılık makamlarının uygulamaları, bu tür bir kod dizisini gerçek bir güvenlik tehdidi olarak ele almayı gerektiriyor. Askeri ve güvenlik alarmı, uçak güvenli şekilde yere indikten, tamamen arandıktan ve yolcular ile mürettebatın güvenliği doğrulandıktan sonra kaldırılıyor.
Washington-Tahran diplomatik süreci arabulucuların çabalarına rağmen tıkandıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5324730-washington-tahran-diplomatik-s%C3%BCreci-arabulucular%C4%B1n-%C3%A7abalar%C4%B1na-ra%C4%9Fmen-t%C4%B1kand%C4%B1
Washington-Tahran diplomatik süreci arabulucuların çabalarına rağmen tıkandı
ABD ile İran arasındaki diplomatik süreç, arabulucuların iki taraf arasında ilerleme sağlama çabalarının sonuçsuz kalması ve tarafların herhangi bir taviz vermeye yanaşmaması nedeniyle tıkandı.
«Axios» haber sitesinin aktardığına göre ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, aralarında Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin de bulunduğu İran heyetinden ABD’den ayrılmasını istedi. Site bu adımı, iki ülke arasındaki derin güvensizliği ortaya koyan alışılmadık bir diplomatik kınama olarak nitelendirdi.
Buna karşılık İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği, heyetin New York’tan Tahran’a hareketinin daha önce bildirilen takvim doğrultusunda gerçekleştiğini açıkladı.
Beyaz Saray, haftanın başında İran’la yürütülen müzakerelerde ilerleme kaydedilmesini bekliyordu. Ancak savaşın sona erdirilmesine yönelik çabalar sürerken görüşmelerin daha sonra çıkmaza girdiği ortaya çıktı.
ABD 23 yıl sonra Irak’tan ayrıldı: Askerleri şimdi nerelerde konuşlanıyor?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5324708-abd-23-y%C4%B1l%C2%A0sonra-irak%E2%80%99tan-ayr%C4%B1ld%C4%B1-askerleri-%C5%9Fimdi-nerelerde%C2%A0konu%C5%9Flan%C4%B1yor
ABD 23 yıl sonra Irak’tan ayrıldı: Askerleri şimdi nerelerde konuşlanıyor?
ABD Başkanı Donald Trump, 15 Mayıs 2025'te Katar'ın Doha kentindeki El-Udeyd Hava Üssü'nü ziyareti sırasında ABD askerlerine hitap ediyor. (Reuters)
Caroline Rose
ABD topraklarına yönelik 11 Eylül saldırılarının üzerinden çeyrek asırdan fazla zaman geçtikten sonra Washington, Irak ve Suriye'deki "DEAŞ'la mücadele" misyonundan çekilerek sembolik olarak bir dönemi kapatıyor. ABD askerlerinin iki ülkeden ayrılması, bölgenin güvenlik ortamının şekillenmesine ve aynı zamanda daha karmaşık hale gelmesine katkıda bulunan terörle mücadele operasyonları ve ileri askerî konuşlanma döneminin de sonunu getiriyor.
ABD güçleri, 30 Eylül olarak belirlenen son tarihten önce iki ülkeden çekilme işlemini tamamladı. Irak'ta ABD askerlerinin ayrılması, Bush yönetiminin 2003'te Irak'ı işgaliyle başlayan, 2011'e kadar süren çekilmenin ardından 2014'te DEAŞ'la mücadele amacıyla yeniden konuşlanmayla devam eden, toplamda yirmi yılı aşkın kesintili askerî varlığı sona erdiriyor.
Suriye'de ise ABD güçleri nisan ayına kadar tüm ana üslerden ayrıldı ve yeni Suriye hükümetine devir sürecini tamamladı. Böylece DEAŞ'la mücadele misyonu kapsamında yerel güçlerle yürütülen on yılı aşkın askerî varlık ve ortaklık da sona ermiş oldu.
ABD öncülüğündeki DEAŞ'la mücadele misyonunun sona ermesi, 11 Eylül sonrası dönemi şekillendiren ve yirmi yılı aşkın süren ABD'nin Ortadoğu'daki askerî müdahalesinin de bir aşamasını kapatıyor. Bu dönem; Irak'ın işgali ve işgal altında tutulması, ardından tamamen çekilme ve daha sonra DEAŞ'a karşı savaşa yeniden konuşlanma ile Suriye'de yıllarca devam eden terörle mücadele operasyonunu kapsıyordu.
30 Eylül, ABD’nin Ortadoğu’dan çıkış tarihi olarak değil, Amerikan müdahalesinin belirli bir modelinin sona ermesi olarak anlaşılmalı
Örgütün 2017'de Irak'ta yenilgiye uğratılmasıyla birlikte misyon temel amacına ulaşmış oldu ve bu durum ABD'nin çekilmesinin ve güvenlik sorumluluklarının devredilmesinin önünü açtı.
ABD'nin Irak ve Suriye'den çekilme tarihini Eylül 2026 olarak belirlemesi de tesadüfi değildi. Bu tarih, ABD'nin 11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümünü andığı ve Washington'un saldırıların ardından yürüttüğü "sonsuz savaşların" mirasını yeniden değerlendirdiği aya denk geliyor.
Ancak çekilme, önemli bir paradoksun ve çelişkinin yaşandığı döneme denk geliyor; zira İran'la savaş tırmanmaya devam ediyor. Bu nedenle ABD'nin Irak ve Suriye'deki askerî varlığının sona ermesi, Washington'un bölgedeki savunma amaçlı askerî konuşlanmasının da sona erdiği şeklinde yorumlanmamalı.
ABD terörle mücadele misyonları sayfasını kapatıyor olabilir; ancak Ortadoğu'daki askerî varlığına ilişkin kitabı henüz kapatmıyor.
İran savaşı ABD'nin güç coğrafyasını nasıl değiştirdi?
İlk Trump yönetimi, Ortadoğu'daki güvenlik yükümlülüklerinden çıkış yolu bulmak için yoğun çaba göstermiş ve Aralık 2018'de Suriye'nin kuzeydoğusundan erken bir çekilme kararı alarak geri çekilmeyi hızlandırmaya çalışmıştı.
Ancak Trump yönetiminin ikinci dönemindeki Ortadoğu stratejisi büyük ölçüde farklı ve ciddi çelişkiler içeriyor.
Şubat 2026'da ABD ve İsrail, rejim değişikliğini temel hedeflerinden biri olarak gördükleri İran'a karşı sürpriz bir savaş başlattı. Aylar geçtikten sonra çatışmalar, gidişatı sürekli değişen bir mücadeleye, hatta bir yıpratma savaşına dönüşmüş görünüyor. Aralıklı saldırılar, başarısız olup yeniden gündeme gelen ateşkes anlaşmaları ve mutabakatlar yaşanırken, hayati ticaret koridorlarındaki hareketlilik de sekteye uğradı. Savaşın sürdürülebilir bir anlaşmayla sona erip ermeyeceği konusundaki belirsizlik ise devam ediyor.
30 Eylül, ABD'nin Ortadoğu'dan çıkışı değil, müdahale modelinin değişmesidir
Bu denklem içerisinde Irak ve Suriye dışında bölgede konuşlanmış Amerikan askerlerinin kısa süre içinde eve dönmesi pek olası görünmüyor. Aksine, operasyonların ve konuşlanma döngülerinin yoğunlaştığına ilişkin işaretler bulunuyor.
Irak ve Suriye'de görev yapan birliklerin yerini ise çok daha geniş bir ağ içinde yeniden konuşlandırılan, güçlendirilen veya başka noktalara kaydırılan unsurlar aldı. Bu ağ; uçaklar, savaş gemileri, hava savunma sistemleri, bombardıman uçakları, havada yakıt ikmal uçakları ve kara birliklerinden oluşuyor ve Körfez'den Avrupa'ya, oradan Hint Okyanusu'na kadar uzanıyor.
Geçtiğimiz ağustos ayında ABD ordusu, İran'la süren çatışma nedeniyle 82. Hava İndirme Tümeni'ne bağlı bazı unsurların konuşlanma süresini 2027'ye kadar uzattı.
Savaş uçaklarının filoları da bölgede dönüşümlü olarak konuşlandırılıyor. Amaç, geleneksel olarak altı ay sürmesi beklenen konuşlanma süresinin çok üzerinde, olağanüstü uzun süre görev yapan birlikleri rahatlatmak.
Ortadoğu'da konuşlandırılan gemiler arasında yer alan USS Abraham Lincoln ve USS Gerald R. Ford da Vietnam Savaşı'ndan bu yana Amerikan donanmasında denizde geçirilen konuşlanma süreleri açısından rekor seviyelere ulaştı. Denizciler ancak ABD içindeki artan talepler ve Kongre'nin baskısının ardından görevlerinden geçici olarak muaf tutulabildi.
İran'la savaş, bölgedeki Amerikan gücünün coğrafyasını değiştirdi.
ABD'nin Ortadoğu'daki askerî ağı
ABD, onlarca yıl boyunca Körfez'de ve Ortadoğu'nun diğer bölgelerinde askerî tesislerden, ortaklıklardan ve lojistik düzenlemelerden oluşan bir ağ kurdu.
Bahreyn, ABD 5. Filosu'nun merkezine ev sahipliği yapıyor.
Katar'da Amerikan güçleri, ABD Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) başlıca komuta merkezlerinden biri olan El-Udeyd Hava Üssü'nde konuşlanıyor.
Kuveyt ise dünyanın en büyük dördüncü Amerikan askerî varlığına ev sahipliği yapıyor. Askerî personel ve teçhizat, Arifjan, Ali es-Salim ve Buehring gibi başlıca üslerde bulunuyor.
Ürdün, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de hava savunması, keşif-gözetleme ve dış operasyonlara yönelik konuşlanma görevlerinde çalışan Amerikan personeline ev sahipliği yapıyor.
16 Nisan 2026'da ABD güçlerinin çekilerek üssü Suriye hükümet güçlerine devretmesinin ardından, Haseke vilayetinin kuzeydoğu kırsalındaki ‘Kasrak’ üssünün havadan görünümü. (AFP)
ABD'nin Irak ve Suriye'de terörle mücadele görevleri kapsamında kullandığı ve işlettiği tesislerin aksine, bu üsler yalnızca 11 Eylül sonrası dönemin kalıntıları değil. Bunlar; Amerikan gücünün bölgeye aktarılmasını, ortakların savunulmasını, deniz ticaretinin ve seyrüsefer özgürlüğünün korunmasını ve bölgenin çeşitli yerlerindeki tehditlerin caydırılmasını veya bunlara karşılık verilmesini sağlayacak daha geniş bir güvenlik mimarisinin parçası.
İran'la savaş devam ederken bu tesisler, Trump yönetiminin Amerikan askerî gücünü kullanabilmesi açısından daha da önemli hale geldi. Bu durum yönetimi, ortakların daha fazla sorumluluk üstlenmesini ve ABD'nin Ortadoğu'daki varlığının hızlı biçimde azaltılmasını öngören önceki stratejisini tersine çevirmeye itiyor.
11 Eylül sonrası modelin sonu
Bu nedenle 30 Eylül, ABD'nin Ortadoğu'dan çıkış tarihi olarak değil, Amerikan müdahalesinin belirli bir modelinin sona ermesi olarak anlaşılmalı.
11 Eylül sonrası dönemin ardından şekillenen yeni model oldukça farklı. Bu model işgale, tek bir göreve veya isyan bastırma operasyonlarına daha az dayanıyor; bunun yerine askerî erişim imkânlarına, caydırıcılığa, istihbarata, hava ve füze savunmasına, deniz güvenliğine, özel operasyonlara ve bölge hükümetleriyle ortaklıklara daha fazla ağırlık veriyor.
Geçici olması planlanan askerî konuşlanmaların süresiz biçimde uzamasıyla, caydırıcılık, terörle mücadele ve jeopolitik rekabet arasındaki ayrımı yapmak giderek zorlaşıyor
İran savaşıyla şekillenen bu model, bölgesel bir askerî varlığı sürdürmek için Irak veya Suriye'de büyük ve kalıcı kara birlikleri bulundurmanın zorunlu olmadığını gösterdi. Bunun yerine Washington'un ihtiyaç duyduğu anda Amerikan gücünün operasyon bölgesine hızla aktarılmasını sağlayan üsler, erişim ve kullanım anlaşmaları ile lojistik merkezlerden oluşan bir ağ kullanılabiliyor.
Geçici konuşlanmalar kalıcı yükümlülüklere dönüşüyor
Ancak bu model de 11 Eylül sonrasındaki terörle mücadele modeli gibi sürdürülebilir olmayabilir.
Daha küçük, daha esnek ve dönüşümlü konuşlanmaya dayanan bir askerî varlık, Washington'un askerî yükümlülüklerinin mutlaka azalması anlamına gelmiyor.
ABD artık Irak ve Suriye'de terörle mücadele kampanyası için binlerce asker konuşlandırmıyor. Ancak İran savaşı, Washington'u on binlerce personeli bölgede tutmaya, Avrupa ve Ortadoğu'nun çeşitli noktalarındaki üslerden Amerikan uçaklarını işletmeye, operasyon bölgesi içinde hızlı müdahale birlikleri bulundurmaya, savaş gemilerini olağanüstü uzun süreler boyunca denizde tutmaya ve hava savunma birliklerinin konuşlanma sürelerini uzatmaya zorladı.
Bunun yanında, ortak ülkelere ait askerî tesislerden bombardıman uçaklarının görev yapmasını sağlayacak hassas düzenlemeler de yapıldı.
Daha küçük bir askerî varlığın stratejik yükü azaltabilmesi için Washington'un bölgenin genelindeki güvenlik yükümlülüklerini de azaltmaya devam etmesi gerekiyor.
Ortadoğu'da kalıcı olarak konuşlandırılan asker sayısı azalabilir; ancak ABD daha geniş bölgedeki üslerini, ortaklarını ve çıkarlarını savunma sorumluluğunu sürdürüyor.
Bu askerî varlık kaynak tüketiyor, Amerikan personelini bölgedeki düşman aktörlerin saldırı riskine maruz bırakıyor ve Washington'u bölgesel çatışmalara daha fazla dahil olabilecek askerî ve siyasi yükümlülüklerin içine çekiyor.
11 Eylül 2026'da Umman Denizi'nde bulunan ABD'ye ait USS George Washington uçak gemisinin güvertesinde bir savaş uçağı. (Reuters)
İran'la savaş, bu yükümlülüklerin ne kadar hızlı biçimde ek birliklere, daha fazla hava savunma sistemine, uçaklara ve deniz gücüne yönelik taleplere ve daha uzun konuşlanma sürelerine dönüşebileceğini gösterdi.
Amerikan askerî varlığının geleceği
Haberlere göre Pentagon da İran savaşının ardından Basra Körfezi'ndeki Amerikan askerî varlığının azaltılıp azaltılmaması gerektiğini incelemeye başladı.
Ağustos ayında yetkililer, Bakanlığın askerî konuşlanmasının büyüklüğünü gözden geçirdiğini kabul etti. Şarku’l Avsat’ın al Majalla'dan aktardığı analize göre bu inceleme, daha önce İran saldırılarına maruz kalmış ve saldırılara açık durumdaki üslerde bulunan asker sayısının azaltılması ihtimalini de kapsıyor.
Ancak karar ister mevcut Trump yönetimi ister başka bir yönetim tarafından alınsın, henüz kesinleşmiş değil.
Washington'un 30 Eylül'den sonra karşı karşıya kalacağı temel mesele de bu.
Ortadoğu'daki caydırıcılık, terörle mücadele ve jeopolitik rekabet arasındaki ayrımı yapmak, başlangıçta geçici olması planlanan konuşlanmaların süresiz biçimde uzamasıyla giderek zorlaşıyor. Özellikle de Amerikan güçlerinin, ne zaman sona ereceğine ilişkin net bir takvimin bulunmadığı İran'la açık çatışmanın içinde olduğu bir dönemde.
Eylül 2026'nın dersi şu: ABD, 11 Eylül sonrası dönemin bir sayfasını kapatıyor; ancak Ortadoğu'daki ileri askerî varlığına ilişkin kitabı henüz kapanmış değil.
Washington seçeneklerini değerlendirirken temel soru, bölgedeki angajmanını sürdürürken, büyük ve maliyetli bir gerilimi önlemek amacıyla zaman içinde biriktirdiği yükümlülükler ağına yeniden sıkışmadan bunu yapıp yapamayacağı.
*"Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir."
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
