Pandeminin ilk yılında Los Angeles'taki evsiz ölümleri yüzde 50'den fazla arttı

Kovid'in yayılmasını kontrol altına almak için akıl sağlığı ve madde bağımlılığı tedavilerinin kesilmesinin ardından çoğu ölümün nedeni aşırı dozda uyuşturucu kullanımı oldu

Los Angeles County'deki bir evsiz kampı (AP)
Los Angeles County'deki bir evsiz kampı (AP)
TT

Pandeminin ilk yılında Los Angeles'taki evsiz ölümleri yüzde 50'den fazla arttı

Los Angeles County'deki bir evsiz kampı (AP)
Los Angeles County'deki bir evsiz kampı (AP)

Yetkililer, akıl sağlığı ve madde bağımlılığı tedavisi hizmetlerinin koranavirüsün yayılmasını engellemek için keskin bir şekilde azaltılmasının ardından pandeminin ilk yılında Los Angeles County'nin evsiz nüfusunda aşırı dozda uyuşturucu kullanımının arttığını bildiriyor.
LA County Halk Sağlığı Departmanı'nın raporu 1 Nisan 2020 ile 31 Mart 2021 arasında 1988 evsizin öldüğünü gösterirken, bu bir önceki yıla göre yüzde 56'lık artış anlamına geliyordu.
Pandeminin ilk yılında aşırı dozda uyuşturucu kullanımıyla yaşamını yitirenler yüzde 78 arttı. Pandemiden önceki yılda Halk Sağlığı Departmanı ölümle sonuçlanan 402 aşırı doz kullanımı bildirmişti. Rapordaysa salgından sonraki yılda bu sayının neredeyse iki katına çıkarak 715'e ulaştığı belirtildi.
Rapor, pandeminin ilk yılında koroner kalp hastalığının öne çıkan ikinci ölüm nedeni olduğunu, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 30'luk artışla 309 ölüme yol açtığını gösterdi.
Raporda pandeminin ilk yılında 179 evsizin Kovid-19'dan öldüğü de ortaya kondu.
Yetkililer, fentanilin yaygınlığı nedeniyle halihazırda büyüyen uyuşturucu ve aşırı doz sorununu pandeminin muhtemelen daha da kötüleştirdiğini söylüyor. Ölümlerin çoğunda, yani yüzde 75'inde metamfetamin rol oynarken, bu oran bir önceki yılla yaklaşık olarak aynıydı.
Ancak rapor, aşırı doz ölümlerinde fentanilin rolünün neredeyse iki katına çıkarak yüzde 45'e ulaştığını belirtti.
LA County Heyeti'nin Birinci Bölge Sorumlusu Hilda L. Solis, "Rapordaki bulgular gerçek bir olağanüstü hali yansıtıyor" dedi.
Solis, "Uygar bir toplumdaki hiç kimsenin bu yılki evsiz ölüm raporunda belgelenen şok edici gereksinimler karşısında derinden rahatsızlık duymaması kabul edilebilir değil" ifadelerini kullandı. 
The Independent'ta yer alan habere göre Los Angeles County, yoksulluk ve uyuşturucuyla kötü namını duyurmuş Skid Row mahallesine ev sahipliği yapıyor. Bir zamanlar Los Angeles'taki evsiz nüfusunu büyük ölçüde bu mahalleye kapatılıyordu. Şimdiyse sıra sıra çadırlar, kartondan yapılma sığınaklar, hurdaya dönen karavanlar ve derme çatma kontrplak yapılar ABD'nin en kalabalık ikinci şehrinin geneli için tanıdık manzaralar haline geldi.

Los Angeles şehir merkezindeki kötü şöhretli Skid Row evsizler kampı yaklaşık 8 bin kişiye ev sahipliği yapıyor (AFP)​​​​​
ABD İskan ve Kentsel Kalkınma Bakanlığı'nın mecbur kıldığı 2020 evsiz kişi sayımına göre Kaliforniya, tahminen 161 bin kişiyle ülkedeki en büyük evsiz nüfusuna sahip ve bu sayının yaklaşık 4'te biri ciddi akıl hastalıklarından mustarip.
Los Angeles Halk Sağlığı Departmanı'nın başı Barbara Ferrer, "Kovid-19 pandemisinin evsizlikten mustarip kişiler üzerindeki etkisi açıkça bu yeni ve ölümcül virüsün doğrudan etkilerinin ötesine uzanıyor. Pandemi, halihazırda bu savunmasız nüfusa sıkıntı veren stres unsurlarını daha da kötüleştirdi" dedi.
San Francisco'daki evsiz ölümleriyle ilgili geçen ay yayımlanan araştırma da benzer bulgular gösterdi: University of California San Francisco ve şehrin Halk Sağlığı Departmanı'nın yaptığı çalışmaya göre Mart 2020 ile Mart 2021 arasında San Francisco'da 331 evsiz ölümü kaydedildi. Bu sayı, önceki yıllarınkinden iki kat fazlaydı ve ölüm nedenlerinin başında aşırı doz uyuşturucu kullanımı geliyordu.



Yapay zeka bot saldırıları sadece bir yılda 10 kat arttı

2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
TT

Yapay zeka bot saldırıları sadece bir yılda 10 kat arttı

2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)

Yeni bir araştırmada, yapay zeka botları tarafından internette gerçekleştirilen siber saldırıların sayısının son bir yılda 10 kattan fazla arttığı bulundu.

Thales'in siber güvenlik araştırmacılarının hazırladığı 2026 Kötü Niyetli Bot Raporu'na göre, yapay zeka destekli botların günlük saldırı sayısı sadece bir yıl içinde 2 milyondan 25 milyona çıktı.

Raporda, "Yapay zeka destekli saldırılardaki bu artış önemli olsa da 2025'teki daha büyük değişim, internet altyapısında yapay zeka ve otomasyonun normalleşmesiydi" ifadelerine yer verildi.

Yapay zeka tabanlı saldırıların çok çeşitli sektörlerde ve coğrafyalarda gözlemlenmesi, yapay zeka destekli otomasyonun küresel ölçeğini ve erişimini vurguluyor.

Yapay zeka botlarının hedef aldığı sektörler, perakende ve iş dünyasından eğitim ve kamu sektörüne kadar uzanıyor.

Aynı raporda geçen yıl, 2024'teki tüm internet trafiğinin yarısından fazlasının botlardan oluştuğu ve bu eğilimin 2025'te de süreceği tespit edilmişti.

Botlar artık tüm internet trafiğinin yüzde 53'ünden fazlasını oluştururken, bu oran bir önceki yıl belirlenen yüzde 51'den daha yüksek.

İnternet trafiğinin yaklaşık yüzde 40'ı artık kötü niyetli bot denen yazılımlardan meydana geliyor. Bunlar, veri çalmak için tasarlanmış otomatik sistemlerden, internet sitelerini çökertmek amacıyla yoğun trafik gönderen botnetlere kadar uzanabiliyor.

2025'te bot saldırılarının en çok hedef aldığı ülke ABD olurken onu Avustralya, Birleşik Krallık ve Fransa izledi.

Kötü niyetli yapay zeka botlarının yükselişi, sürekli evrim geçiren bu tehdide karşı interneti korumakla görevli siber güvenlik uzmanları için yeni zorluklar yaratıyor.

Thales'in uygulama ve güvenlikten sorumlu genel müdürü Tim Chang, "Yapay zeka, otomasyonu kuruluşların engellemeye çalıştığı bir şeyden, aynı zamanda yönetmek zorunda oldukları bir şeye dönüştürüyor" diyor.

Artık işin zor kısmı botları tespit etmek değil. Botun, ajanın veya otomasyonun ne yaptığını, bunun iş amaçlarıyla uyumlu olup olmadığını ve kritik sistemlerle nasıl etkileşime girdiğini anlamak.

Independent Türkçe

 


Akreplerin ölümcül sırrı metallerde saklı çıktı

Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
TT

Akreplerin ölümcül sırrı metallerde saklı çıktı

Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)

Bilim insanları, akreplerin iğne ve kıskaçlarını çinko ve demir gibi metallerle güçlendirdiğini tespit etti.

8 bacaklı araknidler olan akrepler, böcekleri kıskaçlarıyla yakalayıp zehirli iğnelerini saplayarak avlanıyor.

Avlarını etkisiz hale getirmek için bazı türler büyük kıskaçlarına, diğerleriyse iğnelerine daha çok bel bağlıyor.

Bilim insanları bazı akrep türlerinin vücudunda metaller bulunduğunu biliyordu ancak bunların avlanma biçimlerini nasıl etkilediği belirsizliğini koruyordu. Farklı türlerin avlanırken farklı vücut bölümlerini öne çıkarması, bu tercihlerle metal dağılımı arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürüyordu.

Smithsonian Enstitüsü Ulusal Doğa Tarihi Müzesi'nden araştırmacılar, akreplerin "silah" gibi kullandığı uzuvlardaki metal içeriğinin avlanma biçimleriyle ilişkisini inceledi.

Ekip müzedeki koleksiyonlardan yararlanarak 18 akrep türünü X ışınları, elektron mikroskopları ve son derece ince lazerlerle analiz etti.

Bulguları hakemli dergi Journal of the Royal Society Interface'te bugün (29 Nisan) yayımlanan çalışmada çinko, manganez ve demir gibi metallerin belirli bölgelerde yoğunlaştığı görüldü.

Örneğin iğnelerin ucunda bir çinko tabakası, hemen arkasında ise manganez bulundu. Kıskaçların ise özellikle kesici kenarlarında çinko ve demir saptandı.

Araştırmacılar, eğer iğne veya kıskaçta yüksek oranda çinko varsa diğer uzuvda daha az çinko bulunduğunu tespit etti. Bu durum, bazı türlerin avlanırken iğneyi, bazılarınınsa kıskaçları daha çok kullanmasıyla örtüşüyor.

Bilim insanları ayrıca kıskaçları daha küçük ve zayıf olan türlerin bu vücut kısımlarında, diğerine göre daha fazla çinko ve demir olduğunu gözlemledi. Bu metaller, kıskaçları daha dayanıklı  hale getirmeye yarıyor olabilir. 

Araştırmacılar ince kıskaçların daha hızlı hareket ederek avı yakalamayı kolaylaştıracağını ancak kalın olanara kıyasla daha çabuk kırılacağını söylüyor. Bulgular, çinko ve demirin bu kırılganlığı azaltabileceğine işaret ediyor.

Yeni çalışma, bir türün avlanma davranışıyla kendine özgü metal bileşimi arasında açık bir evrimsel bağlantı olduğunu gösteriyor.

Bilim insanları çalışmadaki yöntemin, karıncalar, yaban arıları ve kırkayaklar gibi çeşitli vücut parçalarında metal bulunan türleri daha iyi anlamaya yaramasını umuyor.

Independent Türkçe, Interesting Engineering, Smithsonian Magazine, Journal of the Royal Society Interface


Şempanzeler hava durumunu öngörebiliyor mu?

Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
TT

Şempanzeler hava durumunu öngörebiliyor mu?

Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)

Şempanzelerin yaklaşan hava koşullarını sezerek yuvalarını buna göre hazırlıyor olabileceği tespit edildi.

Şempanzeler ormanda geçirdikleri her günün sonunda kendilerine bir yuva hazırlayıp burada uyuyor. Genellikle ağaçlara yaptıkları bu yuvalar rüzgar ve yağmurdan korunmalarını sağlıyor.

Bugüne kadar şempanzelerin yuva yapma davranışıyla ilgili çalışmalar büyük ölçüde sıcak ortamlara odaklanıyordu.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Hassan Al-Razi ve ekibi, bu davranışı daha soğuk ortamlarda incelemek için Ruanda'daki Nyungwe Ulusal Parkı'ndaki şempanzeleri bir yıl boyunca gözlemledi.

67 şempanzeyi takip eden araştırmacılar, bu primatların yuvalarını her zaman çevresel koşullara göre hazırladığını belirledi. Soğuk ve yağışlı havalarda yapılan sığınaklar daha kalın ve derindi; ayrıca daha iyi bir yalıtıma sahipti.

Bilim insanları daha sonra yuvaların özelliklerini, inşa edildikleri sıradaki ve sonraki gecenin hava durumuyla karşılaştırdı.

Bulguları hakemli dergi Current Biology'de dün (28 Nisan) yayımlanan çalışmaya göre yuvalar, yapıldıkları zamandaki hava koşullarından ziyade yaklaşan gecenin koşullarına daha çok uyumluydu.

Bu durum, şempanzelerin hava durumunu tahmin etme ve kararlarını yalnızca o anki koşullara göre değil, geleceğe dönük bir öngörüyle de verebiliyor olabileceğine işaret ediyor.

Çalışmanın yazarları örneğin kuşların barometrik basınç değişikliklerini algılayıp yaklaşan fırtınalardan kaçtığına değiniyor.

Şempanzeler de sıcaklık, nem veya atmosfer basıncındaki değişimler gibi çevresel ipuçlarını yakalıyor olabilir.

Araştırmacılar, şempanzelerin her gece yuva yapmaya sadece birkaç dakika ayırdığını ve neden her gün dayanaklı sığınaklar yapmadıklarını bilmediklerini söylüyor. Bunun basitçe enerji tasarrufundan kaynaklanması da mümkün.

Yeni çalışma şempanzelerin özel bir beceriye sahip olabileceğine işaret etse de bilim insanları, mevcut bulguların kesin bir yargıya varmak için yeterli olmadığını belirtiyor.

Al-Razi, Conversation için kaleme aldığı yazıda "Bu durum, şempanze davranışlarının, daha sonraki koşullarla ilişkili çevresel sinyallere tepki vermeyle tutarlı olduğunu gösteriyor" diyerek ekliyor: 

Her halükarda şempanzeler çevrelerine karşı olağanüstü bir duyarlılık sergiliyor ve içinde nasıl yaşayacaklarını iyi biliyorlar.

Independent Türkçe, IFLScience, Conversation, Current Biology