Tunus Cumhurbaşkanı Said, yeni siyasi tedbir paketini duyurmaya hazırlanıyor

Cumhurbaşkanı Said, terör operasyonlarının kurbanlarının aileleriyle Kartaca Sarayı’nda düzenlenen iftar programına katıldı. (Tunus Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Said, terör operasyonlarının kurbanlarının aileleriyle Kartaca Sarayı’nda düzenlenen iftar programına katıldı. (Tunus Cumhurbaşkanlığı)
TT

Tunus Cumhurbaşkanı Said, yeni siyasi tedbir paketini duyurmaya hazırlanıyor

Cumhurbaşkanı Said, terör operasyonlarının kurbanlarının aileleriyle Kartaca Sarayı’nda düzenlenen iftar programına katıldı. (Tunus Cumhurbaşkanlığı)
Cumhurbaşkanı Said, terör operasyonlarının kurbanlarının aileleriyle Kartaca Sarayı’nda düzenlenen iftar programına katıldı. (Tunus Cumhurbaşkanlığı)

Tunus siyaset sahnesi, Cumhurbaşkanı Kays Said’in ‘yalnızca reform yolunun kökünü kazımayı amaçlamayan, aynı zamanda cumhurbaşkanlığının seçeneklerine karşı çıkan bir cephe oluşturmuş siyasi partilerin önünü kesecek’ bir adım atarak açıklayacağı yeni karar paketini bekliyor.
Tunus’ta birden fazla siyasi parti, Ramazan Bayramı döneminde Cumhurbaşkanı Said’in parlamentonun çalışmalarının dondurulması da dahil yaklaşık dokuz ay önce açıkladığı ‘olağanüstü hal tedbirlerine’  eşlik eden birçok belirsizliği çözmeye çalışmasını bekliyordu.
Tunus Cumhurbaşkanı, bayram mesajında alacağı bu yeni kararlara atıfta bulunarak şunları söyledi:
“Bayramınız mübarek olsun. Bayram hilali doğacak ve Tunus’ta tam dolunaya ulaşacak. Hilal için mükemmel bir gece, aynı zamanda halkımızın iradesine ve taleplerine dayanarak uğraştığımız birçok mesele için mükemmel bir gece. Bayram geçmişi sürükleyerek gelmeyecek, Allah’ın izniyle ciddiyet ve yenilenmenin olduğu bir düzen ile gelecektir.”
Bu çerçevede birçok gözlemci, Cumhurbaşkanı’nın 25 Temmuz’da yapılması planlanan referandumun yanı sıra, bu yılın sonunda yapılması planlanan parlamento seçimleri öncesinde kesin uygulamalar gerektiren bir dizi konuyu çözmesini bekliyor.
Tunuslu siyasi kaynaklar ise Kays Said’in seçim yasasını ihlal eden, siyasi partilerden hesap sorma sürecini ve yabancı fon aldığı kanıtlanan partileri kapatmaya yönelik kademeli ilerlemeyi sürdüreceği kanaatinde. Kaynaklar, tahminlerini Cumhurbaşkanı’nın siyasi rakipleri karşısında dile getirdiği ‘üç hayıra’ ve Avrupa Birliği (AB) ve ABD’den gelen eleştirilere kayıtsız kalmasına dayandırıyor.
Aynı şekilde kaynaklar, Cumhurbaşkanı Said’in kendisini ‘iktidarı yalnız başına üstlenmekle’ suçlayanların önünü kesmek için şiddetle desteklediği ulusal diyaloğun başlangıç tarihini açıklayacağını öne sürdüler. Kaynaklara göre katılımcı listesi, 25 Temmuz 2021’de açıklanan olağanüstü hal tedbirleri anayasal kurumlara karşı bir darbe olarak gören partilerden arındırılacak.
Said’in, elektronik istişare sonuçlarını formüle etmek ve seçim tarihlerini resmi gazetede yayınlayarak belirlemekle görevlendirilecek bir komitenin oluşturulmasının yanı sıra seçim yasası ve siyasi sistemle ilgili daha fazla siyasi reform yönünde ilerlemesi bekleniyor.
Tunus Cumhurbaşkanı Said çarşamba akşamı Kartaca Sarayı’nda bir iftar programına ev sahipliği yaptı. Tunus Cumhurbaşkanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre iftar programı, terör operasyonlarında şehit olan ya da yaralanan askeri ve güvenlik güçlerinin ailelerinin ve devrim şehitlerinin ve yaralılarının ailelerinin katılımıyla düzenlendi.
Diğer yandan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Tunus’taki duruma ilişkin açıklamada bulunurken ABD’nin ‘siyasi partileri, sendikaları ve sivil toplumu içermesi koşuluyla’ kapsamlı ve şeffaf bir reform sürecini desteklediğini vurguladı. Blinken, 2023 yılı bütçesini görüşmek üzere düzenlenen bir oturumda Tunus’un ABD’nin bölgede desteklediği başarı öyküleri arasında yer aldığını belirtti. ABD’li Bakan ayrıca, Washington’ın Tunus Cumhurbaşkanı’nın parlamentoyu ‘tek taraflı bir adımla feshetme’ kararından duyduğu endişeyi dile getirdi.
Blinken, ABD’nin ‘özellikle de ifade özgürlüğüyle ilgili davalar olmak üzere sivil davalar için’ askeri mahkemelerin kullanılmasına son vermek üzere baskı yaptığına dikkati çekti.
ABD Dışişleri Bakanı, Tunus makamlarının uluslararası finans kuruluşlarından yardım alabilmek amacıyla çalışması gerektiğini de vurgularken ancak şu anda sahada yaşananların, ülkenin bocaladığı ekonomik ve mali krizden kurtulmak için bu hedefe ulaşma yolundan saptığını belirtti. Antony Blinken ayrıca Washington’un ‘demokratik sürece’ geri dönmesi halinde Tunus’a destek vermeye hazır olduğunu da dile getirdi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.