Harvardlı beslenme uzmanı: Bu 5 yiyecek türü sizi yorgun ve stresli yapar

Ruh sağlığınızı olumsuz etkileyebilecek gıdalar

Kızarmış ve işlenmiş gıdalar vücutta enflamasyona neden olabiliyor (Pixabay)
Kızarmış ve işlenmiş gıdalar vücutta enflamasyona neden olabiliyor (Pixabay)
TT

Harvardlı beslenme uzmanı: Bu 5 yiyecek türü sizi yorgun ve stresli yapar

Kızarmış ve işlenmiş gıdalar vücutta enflamasyona neden olabiliyor (Pixabay)
Kızarmış ve işlenmiş gıdalar vücutta enflamasyona neden olabiliyor (Pixabay)

ABD'nin prestijli üniversitelerinden Harvard'ın Tıp Fakültesi'nden Dr. Uma Naidoo, bir kişiyi yorgun ve stresli hale getirebilecek 5 tür gıdayı açıkladı.
Naidoo, beyinle bağırsak sağlığı arasındaki ilişkiye dikkat çektiği yazısında, bağırsakta oluşacak enflamasyonun vücuttaki enerjinin azalmasına neden olduğunu belirtti.
Beslenme uzmanı, beyin ve ruh sağlığı için düzgün beslenmenin şart olduğunu ifade ederek kişinin yorgun, depresif ve stresli hissetmesine neden olabilecek 5 temel gıda türünü paylaştı.

1 - İşlenmiş gıdalar
Asitli içecekler ve unlu mamuller gibi işlenmiş gıdalar, rafine ve ilave şeker içerdiği için beyinde çok fazla glikoz salgılanmasına sebep olabilir.
Bu fazla şeker beyinde enflamasyona ve nihayetinde de depresyon veya yorgunluğa yol açabilir.
İşlenmiş gıdalar yerine taze sebze ve bir protein kaynağı olan organik özellikteki dana etini tercih edebilirsiniz.

2 - Endüstriyel tohum yağı
Gıda sanayisinin endüstriyelleşmesi, artakalan ekinlerden elde edilen düşük maliyetli ve yüksek seviyede işlenmiş yağların üretilmesine neden oldu.
Bunlar arasında mısır yağı, üzüm çekirdeği yağı, soya yağı, ayçiçeği yağı ve palm yağı yer alıyor.
İşlemden geçtiği için bu tür yağlarda enflamasyona yol açan omega-6 yağ asidi oranı hayli yüksekken, enflamasyona engel olan ve beyin sağlığını destekleyen omega-3 yağ asidiyse yer almıyor.
Yapılan bazı çalışmalarda, omega-6 yağ asidi oranı yüksek gıdaları tüketenlerin, omega-3 yağ asidi açısından zengin besinleri tüketenlere kıyasla depresyona girme riskinin daha yüksek olduğu ortaya konmuştu.
Bunlar yerine natürel sızma zeytinyağı ya da avokado yağını tercih edebilirsiniz.

3 - İlave ve rafine şeker
Yalnızca tatlı ve kahvaltılık gevreklerde değil ketçap, salata sosları ve patates kızartmalarında da yer alan ilave ve rafine şeker, enflamasyonun artmasına neden olan unsurlardan biri.
Bu tür gıdalar, vücudun ihtiyaç duyduğundan daha fazla şeker salgılanmasına neden olarak, kaygı ve duygu durumunda dengesizlikler yaratabilir.
Öte yandan şekerin bağımlılık yaratan bir özelliği olduğundan, zamanla ne kadar az tüketirseniz o kadar az şeker ihtiyacı hissedersiniz.

 4 - Kızarmış gıdalar
2016'da yapılan bir çalışmada 715 fabrika işçisinin depresyon, dayanıklılık ve kızarmış gıda tüketimi oranları ölçülmüştü.
Araştırmada daha çok kızarmış gıda tüketenlerin hayatlarında depresyondan mustarip olma ihtimalinin daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştı.
Genellikle sağlıksız yağlar barındıran bu tür yiyecekler de kişinin duygu durumunu ve kardiyovasküler sağlığını olumsuz etkileyebilir.

5 - Yapay tatlandırıcı
Genellikle kalori alımını düşürmeyi vaat eden gıdalarda şeker yerine yapay tatlandırıcıların kullanılması her geçen gün artıyor.
Yapılan bir araştırmada, çoğunlukla şekersiz diye satılan içecekleri tüketerek yapay tatlandırıcı alan kişilerin, bu içecekleri tüketmeyenlere depresyona girme oranlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmişti.
Başka çalışmalardaysa yapay tatlandırıcıların duygu durumunu düzenleyen nörotransmiterlerin yoğunluğunu değiştirerek beyne zarar verdiği ortaya çıkmıştı.
Independent Türkçe, CNBC



Horlayan birinin yanında uyumak için 6 ipucu

Kulak tıkacı kullanmak, horlama sesinden daha az etkilenmek için en kolay ve hızlı çözümlerden biri (Pexels)
Kulak tıkacı kullanmak, horlama sesinden daha az etkilenmek için en kolay ve hızlı çözümlerden biri (Pexels)
TT

Horlayan birinin yanında uyumak için 6 ipucu

Kulak tıkacı kullanmak, horlama sesinden daha az etkilenmek için en kolay ve hızlı çözümlerden biri (Pexels)
Kulak tıkacı kullanmak, horlama sesinden daha az etkilenmek için en kolay ve hızlı çözümlerden biri (Pexels)

Gece çöktü ve aslında uyuyor olman gerekiyordu. Ancak hâlâ uyanıksın. Nedeni ise yanında uyuyan ve horlayan partnerin. Bu kesintisiz gürültü içinde uyuyamıyorsun.

Horlama sorunu olan bir partnerle aynı yatağı paylaşmak, yaşam kalitesini etkileyen zor bir deneyim olabilir. Bu durumun hayal kırıklığına, hatta sağlıkla ilgili endişelere yol açması da doğal kabul ediliyor. Şarku’l Avsat’ın Healthline internet sitesinden aktardığına göre, bu durumla başa çıkmak için denenebilecek 6 yöntem bulunuyor.

1-Dikkatini başka yöne çevir

Söylemesi yapmasından daha kolay gibi görünse de, bazı durumlarda zihnin gücünden yararlanarak horlama sesini görmezden gelmeyi ya da etkisini azaltmayı öğrenmek mümkün olabiliyor. Dikkatini dağıtmaya yardımcı olabilecek bazı yöntemler şöyle sıralanabilir:

- Meditasyon yapmak

- Podcast dinlemek

- Nefes egzersizleri denemek

Zamanla, horlama sesine odaklanmamayı ya da en azından uykuya dalıp uykunu sürdürebilecek kadar görmezden gelmeyi öğrenmek mümkün olabiliyor.

2-Kulak tıkacı kullanmak

Kulak tıkaçları, horlama sesini bastırmanın ya da azaltmanın en kolay ve en hızlı yollarından biri olarak görülüyor. İhtiyaçlara ve sesin şiddetine göre pek çok seçenek bulunuyor. Eczanelerde satılan, yumuşak ve uygun fiyatlı köpük kulak tıkaçları tercih edilebileceği gibi, rock konserleri ya da havaalanı pistleri gibi çok gürültülü ortamlarda vakit geçirenler için tasarlanan, sesi izole eden silikon kulak tıkaçları da kullanılabiliyor. Kulağa bir şey sokma hissinden hoşlanmayanlar ise gürültü engelleyici kulaklıkları deneyebiliyor.

3-Müzik ya da beyaz gürültü dinlemek

Beyaz gürültü cihazları, kulağı rahatlatan sabit ve düzenli bir ses yayıyor. Etkili olması halinde, uykuya dalmayı kolaylaştırabiliyor. Bazı beyaz gürültü cihazları, okyanus dalgalarının sahile vurma sesi ya da şelale sesi gibi ek seçenekler de sunuyor. Özel bir cihaz satın almak istemeyenler için ise akıllı telefonlara indirilebilen beyaz gürültü ya da meditasyon uygulamaları bir alternatif olarak öne çıkıyor.

4-Partnerin uyku pozisyonunu değiştirmek

Bazı kişilerde sırtüstü uyumak horlamayı artırabiliyor. Bu nedenle uyku pozisyonunun değiştirilmesi, bazı durumlarda horlamayı hafifletmek için yeterli olabiliyor. ‘Pozisyonel terapi’ olarak bilinen yöntem, horlamayı tetikleyen pozisyonlardan kaçınmaya yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş bir tedavi seçeneği olarak tanımlanıyor. Denenebilecek yöntemler arasında şunlar yer alıyor:

- Horlama önleyici kemer: Uyku sırasında takılan, dolgulu bir kemeri andırıyor. Sırtüstü yatmayı rahatsız hale getirerek kişiyi otomatik olarak yan yatmaya yönlendiriyor. Yan yatıldığında horlama ihtimali azalıyor.

- Tenis topu yöntemi: Gece yarısı, her türlü çözümü denemeye hazır hale gelindiğinde, partnerin sırtının altına bir tenis topu (ya da benzeri bir nesne) yerleştirilebiliyor. Bu yöntem sırtüstü uyumayı rahatsız edici hale getiriyor ancak sırt ağrılarına yol açabileceği de belirtiliyor.

- Baş pozisyonu yastığı: Horlama karşıtı yastık olarak da bilinen bu ürünler, boynun doğru hizalanmasına yardımcı olarak horlama olasılığını azaltabiliyor.

5-Partnerini tıbbi muayeneye teşvik etmek

Horlama sürekli ya da şiddetliyse, endişelerini partnerinle paylaşman ve onu bir doktora başvurmaya teşvik etmen önem taşıyor. Uyku testi, horlamanın ne kadar şiddetli olduğunu belirleyebildiği gibi olası nedenlerini de değerlendirebiliyor. Yapılan incelemede obstrüktif uyku apnesi tespit edilirse, uyku sırasında sağlıklı nefes almayı sağlayacak tedavilere ihtiyaç duyulabiliyor. Bu durumda partnerin için şu tedavi seçenekleri gündeme gelebiliyor:

- Sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) tedavisi

- İki seviyeli pozitif hava yolu basıncı (BiPAP) tedavisi

- Çene ya da dili sabit konumda tutmaya yardımcı olan ağız içi cihazlar

Diğer tedavilerin etkili olmaması halinde cerrahi müdahale de bir seçenek olarak değerlendirilebiliyor.

Öte yandan horlamanın, cinsiyetten bağımsız olarak herkesi etkileyebileceğinin altı çiziliyor. Ancak 2019 yılında yapılan bir araştırma, kadınların horlamanın şiddetini çoğu zaman olduğundan daha az değerlendirdiğini ya da yeterince dile getirmediğini ortaya koydu. Bu durum, uyku kliniklerine başvuran kadın sayısının düşük kalmasına yol açabiliyor.

6-Ayrı bir odada uyumak

Tüm çözümler sonuçsuz kaldığında, bazen gece odadan ayrılmak gerekebiliyor. Bu her gece yapılması gereken bir tercih olmasa da, horlama nedeniyle yeterince uyuyamadığın ve kendini aşırı yorgun hissettiğin günlerde, mümkünse başka bir yerde uyumayı düşünmek daha iyi bir seçenek olabiliyor.


Nobel Barış Ödülü sahibi Ebadi, Washington'u İran liderlerine karşı "somut" adımlar atmaya çağırdı

Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi (Arşiv)
Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi (Arşiv)
TT

Nobel Barış Ödülü sahibi Ebadi, Washington'u İran liderlerine karşı "somut" adımlar atmaya çağırdı

Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi (Arşiv)
Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi (Arşiv)

Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi dün yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney ve Devrim Muhafızları liderlerine karşı “özel önlemler” alması gerektiğini söyledi.

Alman yayıncı Deutsche Welle’ye verdiği röportajda Ebadi, ABD Başkanı Donald Trump yönetimine, parazit teknolojisi kullanarak İran devlet medyasını engelleme çağrısında da bulundu. “Bizim istediğimiz savaş değil, sivillerin öldürülmesini durdurmak için somut adımlar atılmasıdır” dedi.

Sürgünde yaşayan Ebadi, “rejimin insanlar arasındaki iletişimi kesmesi gibi, rejim, güvenlik güçleri ve halk arasındaki iletişim kanalları da kesilmelidir (...) Bu, propagandanın yayılmasını durdurmaya yardımcı olacaktır” ifadesini kullandı. Ebadi, “başka bir seçenek de İran'ın Dini Lideri ve Devrim Muhafızları'nın üst düzey komutanlarına karşı özel önlemler almak” olduğunu belirtti.

Şarku’l Avsat’ın DW’den aktardığına göre Ebadi, “Daha önce İran'da benzer operasyonlar gördük. Örneğin, (Hamas lideri) İsmail Heniye İran'da iken öldürüldü” diyerek, Temmuz 2024'te Tahran'da İsrail'e atfedilen suikastı kastetti. "Hiçbir sivil zarar görmedi. Sadece bir oda hedef alındı ve başka kimse öldürülmedi. İran'ın Dini Lideri ve İslam Devrimi Muhafızları Ordusu'nun üst düzey yetkililerine karşı da benzer hedefli operasyonlar gerçekleştirilebilir" ifadelerini kullandı.


Matt Damon'ın eşi, aslında ilk önce Ben Affleck'i beğenmiş

Matt Damon'ın eşi Luciana Barroso, Can Dostum'u izledikten sonra ilk başta "yakışıklı olanın" Ben Affleck olduğunu düşündüğünü itiraf etmiş (AP)
Matt Damon'ın eşi Luciana Barroso, Can Dostum'u izledikten sonra ilk başta "yakışıklı olanın" Ben Affleck olduğunu düşündüğünü itiraf etmiş (AP)
TT

Matt Damon'ın eşi, aslında ilk önce Ben Affleck'i beğenmiş

Matt Damon'ın eşi Luciana Barroso, Can Dostum'u izledikten sonra ilk başta "yakışıklı olanın" Ben Affleck olduğunu düşündüğünü itiraf etmiş (AP)
Matt Damon'ın eşi Luciana Barroso, Can Dostum'u izledikten sonra ilk başta "yakışıklı olanın" Ben Affleck olduğunu düşündüğünü itiraf etmiş (AP)

Matt Damon, 20 yıllık eşi Luciana Barroso'nun, tanışmalarından önce oyuncunun en yakın arkadaşını beğendiğini itiraf ettiğini açıkladı.

Barroso, ilişkilerinin birkaç ayı geçtikten sonra, 1997 yapımı Can Dostum'da (Good Will Hunting) Damon'la birlikte rol alan Ben Affleck'in, başlangıçta ikili arasındaki daha yakışıklı taraf olduğunu düşündüğünü şimdiki eşine söylemiş

55 yaşındaki Damon, pazartesi günü Howard Stern Show'da "Lisedeki en iyi arkadaşıyla tanışmıştım ve ikisinin birlikte Can Dostum'u izlemeye gittiği ortaya çıkmıştı" dedi. 

En iyi arkadaşı benim daha yakışıklı olduğumu düşünmüş. O ise Ben'in daha yakışıklı olduğunu düşünmüş.

Damon "Bana itiraf etti. Ben de 'Yanlış kişiyi mi seçtin?!' dedim. Bunu bana 23 yıl önce söyledi" diye devam etti.

Ardından Affleck, ikilinin yeni filmi The Rip'te Barroso'nun yapımcı olarak çalıştığını belirterek "O harika bir yapımcı ve gerçekten iyi bir arkadaş. Evet, ondan hiç öyle bir his almadım" dedi.

dfrgtyu
20 yıldır evli olan Matt Damon ve Luciana Barroso'un 4 kızı var (AP)

Kayıp Kız'ın (Gone Girl) 53 yaşındaki oyuncusu "Sanırım gerçek hayatta yaptığım bir şey hislerinin değişmesine neden oldu" diye espri yapınca Stern ve Damon güldü.

Barroso, Damon'ı terk edip Affleck'le birlikte olsaydı "yıkılıp yıkılmayacağını" soran Stern'e, Damon "En sevdiğim iki kişi hayatımdan çıkarsa mı? Evet, bu çok kötü olurdu" diye cevap verdi.

Barroso ve Damon, oyuncu Takıldım Sana'yı (Stuck on You) Miami'de çekerken 2003'te tanışmıştı ve Barroso o dönem kentte barmenlik yapıyordu. 2005'te evlenen çiftin 4 çocuğu var: Barroso'nun önceki ilişkisinden olan 26 yaşındaki kızı Alexia, 19 yaşındaki Isabella, 17 yaşındaki Gia ve 15 yaşındaki Stella.

Affleck, en yakın arkadaşının ilişkisi hakkında Stern'e şöyle dedi: 

Gerçekten muhteşem bir evlilik ve arkadaşlık. İki kişi, ayrı kaldıklarında bile birbirlerinin hayat arkadaşı olmayı sürdürüyor.

Ardından Barroso'nun lisedeki en iyi arkadaşının telefon numarasını istemesi gerektiğini söyleyerek espri yaptı ancak Damon, kadının evlendiğini söyledi. Affleck esprili bir şekilde "Hayatımın hikayesi" diye yanıtladı.

Affleck'in 2005'ten 2018'e kadar evli olduğu eski eşi Jennifer Garner'dan üç çocuğu var. Aktör 2022'de Jennifer Lopez'le evlenmiş ancak eskiden beri bir ayrılıp bir barışan çiftin boşanma süreci 2024'te tamamlanmıştı.

Damon ve Affleck, onlarca yıllık arkadaşlıkları boyunca banka hesaplarından Akademi Ödülleri'ne kadar her şeyi paylaştı. İlk Oscar'larını En İyi Özgün Senaryo dalında Can Dostum'la kazanan ikilinin bu filmi, hayatını kaybeden aktör Robin Williams'ın da En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünü evine götürmesini sağlamıştı.

Independent Türkçe