Üç soruda Çin'in Asya-Pasifik hamleleri

ABD, Yeni Zelanda ve Avustralya bölgedeki gelişmelerden neden endişeli?

24-27 Kasım'da Solomon Adaları'nda hükümetin Tayvan'ı tanımayı bırakıp Çin'le ilişki kurması protesto edilmiş, sonrasında gösteriler hızla büyümüştü (AFP)
24-27 Kasım'da Solomon Adaları'nda hükümetin Tayvan'ı tanımayı bırakıp Çin'le ilişki kurması protesto edilmiş, sonrasında gösteriler hızla büyümüştü (AFP)
TT

Üç soruda Çin'in Asya-Pasifik hamleleri

24-27 Kasım'da Solomon Adaları'nda hükümetin Tayvan'ı tanımayı bırakıp Çin'le ilişki kurması protesto edilmiş, sonrasında gösteriler hızla büyümüştü (AFP)
24-27 Kasım'da Solomon Adaları'nda hükümetin Tayvan'ı tanımayı bırakıp Çin'le ilişki kurması protesto edilmiş, sonrasında gösteriler hızla büyümüştü (AFP)

Son dönemde Çin’in Asya-Pasifik bölgesinde attığı adımlarla tansiyon yeniden yükseldi. Pekin yönetiminin bölgedeki ada ülkeleriyle anlaşma yapma çalışmaları özellikle ABD, Avustralya ve Yeni Zelanda’dan tepki topladı.
Bölgede müttefik halinde hareket eden Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD, Çin’in Asya-Pasifik’teki askeri nüfuzunu artırmayı hedeflediğini düşünüyor.
Pekin ise bölge yönetimleriyle görüşmelerinde ve imzaladığı anlaşmalarda, ada ülkelerinin güvenliklerini sağlamayı ve karşılıklı ilişkileri geliştirmeyi amaçladığını savunuyor.
İşte üç soruda Asya-Pasifik’te yaşananlar:

1 - Çin-Pasifik konusu neden yeniden gündemde?
Martta Çin'in Solomon Adaları'yla imzalamayı planladığı güvenlik anlaşmasının taslağının basına sızmasıyla gözler yeniden Asya-Pasifik bölgesine çevrildi.
Detayları paylaşılmayan anlaşmanın nisanda imzalanmasıyla, Pekin yönetiminin Solomon Adaları'na ait limanları kullanacağı ve buralarda donanma üssü kuracağı iddia ediliyor.
Çin ise bu iddiaları reddederek anlaşmanın Solomon Adaları'nın iç güvenliğiyle ilgili olduğunu savunuyor.
Bu hafta da Çin'in bölgedeki 10 ada ülkesiyle geniş çaplı bir anlaşma imzalamayı planladığı iddiaları gündeme geldi.
Ülkeler arasında Solomon Adaları, Kiribati, Samoa, Fiji, Tonga, Vanuatu, Papua Yeni Gine, Doğu Timor, Mikronezya ve Fiji yer alıyor.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin 26 Mayıs - 4 Haziran'da Pasifik ülkelerine yapacağı diplomatik ziyaretlerde bu anlaşmanın detaylarını liderlerle görüşmesi bekleniyor.
"Ortak Kalkınma Vizyonu" adlı anlaşmayla Pekin yönetiminin, Pasifik bölgesindeki ada ülkelerinin kolluk kuvvetlerinin eğitilmesini, hukuksal işbirliklerinin geliştirilmesini, ortak balıkçılık ve denizcilik planlamaları yapılmasını ve serbest ticaret bölgeleri oluşturulmasını hedeflediği öne sürülüyor.

2 - Avustralya, Yeni Zelanda ve ABD neden tepki gösteriyor?
Üç ülke de Çin'in bölgedeki nüfuzunu artırmasının Asya-Pasifik'teki dengeleri bozacağını ve bölgeyi istikrarsızlaştıracağını savunuyor. 
Avustralya, 2 bin kilometre uzaklıktaki Solomon Adaları'nda Çin'in askeri üs kurmasına özellikle karşı çıkıyor.
ABD de Çin'in bölgedeki etki alanını genişleterek askeri ve ekonomik gücünü artırmayı planladığını düşünüyor. Washington, Çin'in 10 ada ülkesiyle yapmayı planladığı güvenlik anlaşmasının "uluslararası gerilimi körükleyeceğini" söyledi.
Öte yandan Çin'in Hawaii'nin yaklaşık 3 bin kilometre güneydoğusundaki Kiribati'de, II. Dünya Savaşı'nda askeri amaçla kullanılan bir küçük uçak pistini yenileme planları da bu ay basına yansıdı.
Yeni Zelanda, Avustralya ve ABD ise Kiribati'yle ilgili gelişmelerden endişe duyduğunu ifade etti.
Kiribati ve Solomon Adaları, Tayvan'la sürdürdükleri diplomatik ilişkileri 2019'da sonlandırmış ve Çin'le bağlantı kurmuşlardı.
Pekin yönetimi "tek Çin" politikası altında Tayvan'ın kendi toprağı olduğunu iddia ederken, Tayvan ise bunu reddediyor.
Birleşmiş Milletler ve ABD'nin Kiribati Büyükelçisi Teburoro Tito, havalimanının yenilenmesi için prensip olarak Çin'le anlaşıldığını söylerken, geniş çaplı bir güvenlik anlaşması yapılacağına yönelik iddialarıysa reddetti.

3 - Çin'e karşı ne adımlar atıldı?
Avustralya'nın bu hafta işbaşı yapan dışişleri bakanı Penny Wong, Pasifik'teki durumun kendileri için öncelikli olduğunu belirterek, Kanberra'nın bölgedeki ada ülkeleri için "cömert, saygılı ve güvenilir bir partner" olacağını belirtti.
Wong ayrıca Yi'nin bölgeye gerçekleştirdiği ziyarete paralel olarak bugün Fiji'ye gidip başbakan Frank Bainimarama'yla görüşme düzenleyecek.
ABD ise geçen ay Solomon Adaları'na üst düzey bir delege göndererek Çin'le yapılan anlaşmaya ilişkin endişelerini dile getirdi. ABD Doğu Asya ve Pasifik İşleri Müsteşar Yardımcısı Daniel Kritenbrink, Çin'in adalarda üs kurması durumunda Washington'ın askeri harekat seçeneğini masadan kaldırmadığını da belirtti.
ABD ayrıca Solomon Adaları'nda 29 yıl önce kapattığı büyükelçiliğini tekrar açmayı planladığını da duyurdu.
Yeni Zelanda ise diğer iki ülkeye göre daha ılımlı bir tavır sergiledi. Başbakan Jacinda Ardern, "diğer Pasifik ülkeleri adına konuşmak bize düşmez" derken, bölgedeki güvenlik ihtiyaçlarına yanıt vermeye hazır olduklarını ifade etti.
Mikronezya Cumhurbaşkanı David Panuelo da ada devletlerine mektup göndererek Çin'in geniş kapsamlı anlaşma arayışlarının tehlikeli olduğunu söyleyip, bunun "Çin ve Batı arasında yeni bir Soğuk Savaş yaşanmasına yol açabileceğini" savundu.

Independent Türkçe, Guardian, Reuters, RNZ, ABC, BBC



Güney Kore, üniversitelerde kopya çekmek için yapay zekâ kullanan öğrencilere yaptırım uygulayacak

Bazı öğrencilerin derslerde kopya çekmek için başvurduğu yöntem (Reuters)
Bazı öğrencilerin derslerde kopya çekmek için başvurduğu yöntem (Reuters)
TT

Güney Kore, üniversitelerde kopya çekmek için yapay zekâ kullanan öğrencilere yaptırım uygulayacak

Bazı öğrencilerin derslerde kopya çekmek için başvurduğu yöntem (Reuters)
Bazı öğrencilerin derslerde kopya çekmek için başvurduğu yöntem (Reuters)

Güney Kore hükümeti, üniversiteye giriş sınavında kopya çekerken yakalanan kişilerin 10 yıl boyunca sınava girmesinin yasaklanacağını duyurdu. Alman Haber  Ajansı'na (DPA) göre hükümet bu tür usulsüzlükleri ihbar edenlere100 milyon wona (75 bin ABD doları) kadar ödül vermeyi planladığını açıkladı.

Eğitim Bakanlığı, kopya çekmek amacıyla yapay zekâ kullananlara cezai yaptırımlar uygulanması için kararlı adımlar atılacağını ve cezanın her olayın ayrı ayrı incelenmesiyle belirleneceğini bildirdi.

Şarku’l Avsatın Yonhap'tan aktardığına göre yetkililer, halka açık kablosuz internet ağlarının (Wi-Fi) izlenmesi gibi yöntemlerle 52 kopya vakasını tespit ederken, sınav sırasında akıllı cihaz kullanan 5 kişiyi de suçüstü yakaladı.

Hükümet, bu yıl kopyayı önlemeye yönelik tedbirlerini artırdı. Bu adımda, bu yılki yeminli vergi müşavirliği sınavında en yüksek puanı alan adayın yapay zekâ ve dijital cihazlar kullanarak kopya çektiğini itiraf etmesi üzerine kamuoyunda oluşan büyük tepki etkili oldu.

Kopyayla mücadele kapsamında, Güney Chungcheong eyaletinde bir aday akıllı gözlük kullanırken, Gyeonggi eyaletinde başka bir öğrenci ise küçük bir kamera ve kablosuz kulaklık aracılığıyla kopya çekerken yakalandı.

Güney Kore'de üniversiteye giriş için düzenlenen Akademik Yeterlilik Sınavı, çok sayıda öğrenci açısından yıllar süren yoğun hazırlığın doruk noktası olarak kabul ediliyor. Öğrencilerin hayatında önemli bir yere sahip olan sınavda, yerleştirildikleri üniversitenin ilerideki meslek hayatlarını etkileyebileceği değerlendiriliyor.


Kuzey Kore lideri, Trump’ı açıkça görmezden gelerek okul malzemeleri fabrikasını ziyaret etti

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 29 Mayıs 2024’te Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’daki Savunma Bilimleri Akademisi’ni ziyaret ederken. (KCNA – Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 29 Mayıs 2024’te Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’daki Savunma Bilimleri Akademisi’ni ziyaret ederken. (KCNA – Reuters)
TT

Kuzey Kore lideri, Trump’ı açıkça görmezden gelerek okul malzemeleri fabrikasını ziyaret etti

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 29 Mayıs 2024’te Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’daki Savunma Bilimleri Akademisi’ni ziyaret ederken. (KCNA – Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 29 Mayıs 2024’te Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’daki Savunma Bilimleri Akademisi’ni ziyaret ederken. (KCNA – Reuters)

Kuzey Kore devlet medyası bugün, lider Kim Jong-un’un okul malzemeleri üreten bir fabrikayı ve eğitim kurumlarını ziyaret ettiğini duyurdu. Ziyaretin, ABD Başkanı Donald Trump’ın Asya turu sırasında kendisine yönelik açık bir görmezden gelme mesajı taşıdığı değerlendirildi.

Trump, ilk başkanlık döneminde Kim ile üç kez bir araya gelmişti. Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana da Kuzey Kore lideriyle yeniden görüşmek istediğini dile getiriyor. Ancak Pyongyang, bu davetlere karşı sessizliğini koruyor.

Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katıldığı üçlü zirvenin ardından perşembe günü geç saatlerde Asya’dan ayrıldı. Kim ile görüşme gerçekleşmedi. Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre Trump, programına bu görüşmeyi ekleyemeyecek kadar yoğun olduğunu belirterek, Kim ile “bir noktada mutlaka bir araya geleceklerini” söyledi.

Bunun yerine Kuzey Kore devlet medyası, Kim’in bir fabrikada okul malzemelerini ve fen derslerinde kullanılan ekipmanları incelediği fotoğrafları yayımladı.

Kuzey Kore Merkezi Haber Ajansı’nın (KCNA) bugün yayımladığı habere göre Kim, cuma günü fabrikada üretilmesi planlanan çeşitli okul ekipmanlarının örneklerini inceledi.

KCNA’nın aktardığına göre Kim, bilim ve eğitimin “devrimcilerimizin gelecek nesillere ve devrime yönelik vizyonunun en açık ifadesi” olduğunu söyledi.

Trump daha önce Çin’de Kim ile bir görüşme gerçekleştirme ihtimalini gündeme getirmiş ve Kuzey Kore liderinin kendisiyle görüşmek “istediğini” öne sürmüştü. Ancak Pyongyang bu konuda herhangi bir açıklama yapmadı.

Kuzey Kore devlet medyası, Kim’in bu haftanın başlarında bir kayak merkezini ve Paektu Dağı’nı ziyaret ettiğini, çarşamba günü ise denizcilik üniversitesine giderek deniz savunmasının önemini vurguladığını bildirdi.

Kim ile Trump arasında daha önce gerçekleştirilen zirvelerde Pyongyang’ın nükleer programının sınırlandırılması hedeflenmiş, ancak herhangi bir anlaşmaya varılamamıştı.

Birleşmiş Milletler’in yıllardır uyguladığı yaptırımlara rağmen Kuzey Kore, anayasal güvence altına aldığı nükleer silah cephaneliğini geliştirmeyi sürdürdü. Pyongyang, nükleer silahlı devlet statüsünün geri döndürülemez olduğunu ilan etti.

Analistler, Pyongyang’ın Pekin ve Moskova ile ilişkilerini güçlendirmesinin Washington ile diyaloğa girme isteğini azalttığını değerlendiriyor. Bu durum, özellikle Trump’ın partisinin ara seçimlerde ağır bir yenilgi almasının ardından ABD Başkanı’nın diplomatik girişimlerini daha da zorlaştırıyor.


Hesapların silinmesinin ardından Hindistan’da muhalefetten Meta’nın ofisleri önünde protesto gösterileri

Hindistan Ulusal Kongre Partisi aktivistleri, Meta’nın Mumbai’deki genel merkezi önünde protesto gösterisi düzenlerken (Reuters)
Hindistan Ulusal Kongre Partisi aktivistleri, Meta’nın Mumbai’deki genel merkezi önünde protesto gösterisi düzenlerken (Reuters)
TT

Hesapların silinmesinin ardından Hindistan’da muhalefetten Meta’nın ofisleri önünde protesto gösterileri

Hindistan Ulusal Kongre Partisi aktivistleri, Meta’nın Mumbai’deki genel merkezi önünde protesto gösterisi düzenlerken (Reuters)
Hindistan Ulusal Kongre Partisi aktivistleri, Meta’nın Mumbai’deki genel merkezi önünde protesto gösterisi düzenlerken (Reuters)

Hindistan’ın ana muhalefet partisi Kongre Partisi’nin gençlik kolu tarafından bugün yayımlanan video görüntülerinde, üyelerinin Instagram hesaplarının silinmesini protesto etmek amacıyla Meta’nın ofisleri önünde polisle çatıştığı görüldü.

Şirket, kullanıcı sayısı bakımından en büyük pazarı olan Hindistan’da etkili bir siyasi grubun protestolarında yaşanan artışa ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Hindistan’da Başbakan Narendra Modi hükümetinin sosyal medya platformlarında sakıncalı bulduğu içeriklerin kaldırılmasına yönelik giderek sıkılaşan uygulamaları nedeniyle ifade özgürlüğü tartışmaları büyüyor.

Modi hükümeti, içeriklerin yalnızca yerel yasaları ihlal etmesi ya da kamu güvenliğine veya ulusal güvenliğe zarar verme ihtimali bulunması halinde kaldırılması talimatı verdiğini savunuyor.

Kongre Partisi ise uzun süredir Meta’yı ve diğer sosyal medya platformlarını, partiye ait hesapları kapatarak çevrim içi muhalefeti baskı altına almak ve böylece Modi hükümetine avantaj sağlamakla suçluyor.

Meta ise buna karşılık, Hindistan'daki içeriklere yönelik kısıtlamaları yerel yasalara uymak amacıyla uyguladığını belirtiyor.

İktidardaki partinin sözcüsü Pradeep Bhandari, Kongre Partisi’nin girişimlerini eleştirerek, “Haydarabad’daki Meta merkezini tahrip etmekle yetinmediler; şimdi bir de bunu sosyal medyada gururla sergiliyorlar” ifadelerini kullandı.