عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Libyalılar, Sirenayka’nın Trablus ve Fizan’dan ayrılmasını talep ediyor

Ulusal Birlik Hükümeti’nin ülkenin zenginliği ele geçirmesi protesto ediliyor.

Libyalılar bir süre nce, Trablus’un merkezindeki Şehitler Meydanı’nda 17 Şubat Devrimi’ni kutladı. (AP)
Libyalılar bir süre nce, Trablus’un merkezindeki Şehitler Meydanı’nda 17 Şubat Devrimi’ni kutladı. (AP)
TT
TT

Libyalılar, Sirenayka’nın Trablus ve Fizan’dan ayrılmasını talep ediyor

Libyalılar bir süre nce, Trablus’un merkezindeki Şehitler Meydanı’nda 17 Şubat Devrimi’ni kutladı. (AP)
Libyalılar bir süre nce, Trablus’un merkezindeki Şehitler Meydanı’nda 17 Şubat Devrimi’ni kutladı. (AP)

Lİbya halkı, ülkede tanık olunan siyasi bölünmenin ağırlığı altında yaşamaya devam ederken Birleşmiş Milletler’e, ‘Ulusal Birlik Hükümeti’nin ülkenin zenginliğini ele geçirmesi’ nedeniyle Sirenayka bölgesinin (doğu) Trablus ve Fizan bölgelerinden ayrılması için çalışılması çağrısında bulundu. Ancak bu ayrılma çağrısı, Libya için yeni değil. Zira 2011 yılından, yani eski Libya Devlet Başkanı Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesini takip eden dönemden bu yana, ‘boşa harcanan maki kaynakların dağılımında bir denge sağlamak’ için ya da ‘hem güç hem de mali kaynakların ele geçirilmesine’ karşı belirli bir akımların lehine siyasi baskı niyetiyle gündeme geliyor.
İdris El-Mehdi El-Senussi liderliğinde, 1 Haziran 1949’da  İtalyan kuvvetlerinin tahliye edilmesinden sonra kutlanmaya başlayan Sirenayka Bağımsızlık Günü münasebetiyle önceki gün şeyhler ve gençler Libya’nın doğusundaki el-Abyar belediyesinde bir araya geldi. Bölgenin ülkenin batısında ve güneyindeki Trablus ve Fizan’dan ayrılmasına yönelik taleplerini yinelediler.
Ülke, Libya adı altında birleşmeden önce Sirenayka’ya ek olarak Trablus ve Fizan olmak üzere üç bölgeye ayrılmıştı.
El-Abyar belediyesindeki Panorama Salonu’nda ‘Sirenayka ve bugün ve geleceğin zorlukları’ başlığı altında düzenlenen etkinlikte, ekonomik ve anayasal sorunların yanı sıra diğer iki bölgeden nasıl ayrılacağı da tartışıldı. El-Abyar belediyesinin ileri gelenleri ve şeyhlerinden birinin okuduğu açıklamada, Birleşmiş Milletler’e ‘Barkavi halkının kendi kaderini tayin ve Trablus ve Fizan bölgelerinden ayrılma hakkının’ yerine getirilmesi için çağrıda bulunuldu. Libyalı siyasetçiler bu adımı, ‘ülkenin birliğinin parçalanması ve küçük devletlere bölünmesi’ olarak değerlendirerek reddettiler.
Söz konusu taleplerden önce Sirenayka’nın ayrılmasına ve mali kaynakların üç bölge arasında yeniden dağıtılmasına dayanan birçok çağrı yapılmıştı. Bunlar arasında, Sirenayka bölgesi Geçiş Konseyi olarak adlandırılan kurumun Başkanı Ahmed ez-Zübeyir es-Senussi’nin, Haziran 2013’ün başlarında, işlerini kendi kendini yönetmesi için ‘Libya devleti çerçevesinde federal bir bölge’ olmasına yönelik talebi de yar alıyor. Aynı yıl 24 Ekim’de, bu akımın üyeleri bir yerel yönetim kurdular. Yerel yönetim Bingazi, Ecdebiye, Tobruk ve Cebel el-Ahtar olmak üzere dört idari valiliğe ayırdıkları bölgelerin işlerini yürütmek için 24 görevden oluşuyordu. Bu adımları, 1951’de bağımsızlığından sonra onaylanan Libya Krallığı Anayasası’na dayanıyordu.
Senussi’nin çağrısından bu yana durum yerinde saymış olmasına rağmen bölgenin önde gelenleri ve şeyhleri ayrılık çağrısını yinelediler. Temsilciler Meclisi ve Muhammed el-Minfi liderliğindeki Başkanlık Konseyi’nin yaklaşımlarını desteklemelerini istediler ve bunun Arap Barkavi halkının fedakarlıklarını destekleme olarak gördüklerini belirttiler.
Libyalı siyasi analist Abdulazim el-Beşti, Libya’nın eski bölgelerine dönüş çağrısı yapan, ‘garip ve çirkin bir ses’ olarak nitelendirdiği seslerdeki artış olduğunu gözlemledi. Beşti konuyla ilgili şunları söyledi:
“Bu çok üzücü. Dünyanın birliğe doğru ilerlediğine şahit olduğumuz bir dönemde, ülkemizde bölünmeden bahsedenleri görüyorum.”
Bununla birlikte, Birleşmiş Milletler ise Libya’da cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin hızlandırılmasının ‘bu çağrıları engelleyeceği’ ve ülkenin birliğini ve bütünlüğünü koruyacağı görüşünde.  
Federal hükümet sistemine bağlı olanlar açıklamasında ‘Üç tarihi bölge, atlanamaz veya göz ardı edilemez coğrafi ve tarihsel bir gerçeklik. Ancak tek bir bölge içindeki eyaletler, bölgeler veya illerin uzlaşması açık bir seçenektir’ ifadelerini kullandı. Söz konusu kişiler, Libya krizinin çözümünün, değiştirilmemiş bağımsızlık anayasasına dönmek olabileceğini, zenginlik ve kaynakların adil bir şekilde paylaşılmasının, nüfus, alan ve zenginlik kriterlerine tabi olmadıkça adil olmayacağını belirtiyor.
Beşti son olarak şunları söyledi:
“Talep ettiğimiz ve ihtiyacımız olan şey, tam yetkilere sahip merkezi olmayan bir sistemdir. Federal veya konfederal bir sisteme tamamen karşıyız.”
Ülkenin üzerine gölge düşüren bir hale gelen siyaset sahnenin karmaşıklığı, daha fazla bölünmeye yol açabilecek farklı senaryolara kapı açıyor. Libya’da fiilen iki hükümet bulunuyor. Bunlardan ilki Abdulhamid Dibeybe liderliğinde Trablus’tan faaliyet gösteriyor. Diğeri ise çalışmalarını Fethi Başağa liderliğinde, ülkenin merkezindeki Sirte’den yürütüyor.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

İsrail hava saldırısı Beyrut’un merkezindeki bir binayı hedef aldı

TT
TT

İsrail hava saldırısı Beyrut’un merkezindeki bir binayı hedef aldı

Sivil savunma ekipleri, Beyrut’un güney banliyölerinde İsrail’in hedef aldığı bir binada çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (Reuters)
Sivil savunma ekipleri, Beyrut’un güney banliyölerinde İsrail’in hedef aldığı bir binada çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. (Reuters)

İsrail bugün Beyrut’un merkezindeki bir binayı hedef alan hava saldırısı gerçekleştirdi. Resmî açıklamalara göre bu, ABD-İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşta Lübnan’da yer alan Hizbullah’ın da sürece müdahil olmasının ardından başkentte ikinci hedefleme oldu.

Lübnan Ulusal Haber Ajansı (NNA), saldırının ‘Aişe Bekar bölgesinde bir binayı’ hedef aldığını duyurdu. Bölge, şehirdeki en büyük alışveriş merkezlerinden birine yakın, yoğun nüfuslu bir semt olarak biliniyor.

rtgrt
Beyrut’un güney banliyölerinde İsrail’in düzenlediği hava saldırısı sonucu yükselen dumanlar (AP)

Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre, saldırı sonucu binanın yedinci ve sekizinci katlarında ciddi hasar oluştu, yakınlardaki araçlar da zarar gördü. Olay yerinde güvenlik güçlerinin yoğun bir şekilde konuşlandığı bildirildi.

Ortadoğu’daki savaşın Lübnan’a sıçraması, Hizbullah’ın İsrail’e roket saldırıları başlatmasıyla başladı. Bu saldırılar, ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı hava ve kara operasyonlarına yanıt niteliği taşıyor. İsrail, o tarihten itibaren Lübnan’a geniş çaplı hava saldırıları düzenlerken, güney bölgelerine de kara birlikleri göndermeye devam ediyor.

Geçtiğimiz hafta İsrail ordusu, Beyrut’un merkezinde bir otele saldırmıştı. Tahran’ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimî Temsilciliği, saldırıda dört İranlı diplomatın hayatını kaybettiğini açıkladı.

fd
Sivil savunma ekipleri, Beyrut’un güney banliyölerinde İsrail’in hava saldırısı sonucu yıkılan bir binayı inceliyor. (Reuters)

NNA bugün, İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerine yeni hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.

İsrail ordusu ise saldırıların Hizbullah’ın altyapısını hedef aldığını belirterek, bir ‘hava saldırısı dalgası’ başlattığını açıkladı.

Hizbullah dün yayımladığı ayrı açıklamalarda, güney sınırındaki el-Hıyam ve el-Adise kasabalarında İsrail güçlerine saldırdığını ve İsrail’in çeşitli bölgelerine füzeler attığını duyurdu. Daha sonra, sınır kasabası Aytarun yakınlarında bir İsrail birliğiyle hafif ve orta kalibreli silahlarla çatıştıklarını açıkladı.

Lübnan hükümetinin Afet Yönetimi Birimi dün yayımladığı günlük raporda, 2 Mart’tan bu yana savaş nedeniyle ‘kendi beyanıyla’ kaydedilen mülteci sayısının 759 bin 300’e ulaştığını belirtti. Bunların arasında 122 binden fazlası, hükümetin denetimindeki resmi barınma merkezlerinde bulunuyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığı bugün yayımladığı açıklamada, İsrail’in Sur ilçe merkezine bağlı Kana kasabasına düzenlediği art arda saldırılarda beş kişinin hayatını kaybettiğini, beş kişinin de yaralandığını bildirdi.

Bakanlık ayrıca, Sur ilçesinin Hanaviye kasabasında aralarında bir sağlık görevlisinin de bulunduğu üç kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bekaa Vadisi’ndeki Zelaya kasabasına düzenlenen bir saldırıda ise bir kişinin yaşamını yitirdiği kaydedildi.

ARAP DÜNYASI

Somali kurumlarının görev süresinin uzatılması ve seçimlerin ertelenmesi... Çözüm görünmeyen yeni bir bölünme

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Somali’nin Geleceği Konseyi üyeleri ve yetkilileriyle gerçekleştirdiği önceki bir toplantıda (SONNA)
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Somali’nin Geleceği Konseyi üyeleri ve yetkilileriyle gerçekleştirdiği önceki bir toplantıda (SONNA)
  • Kahire: Muhammed Mahmud
TT
  • Kahire: Muhammed Mahmud
TT

Somali kurumlarının görev süresinin uzatılması ve seçimlerin ertelenmesi... Çözüm görünmeyen yeni bir bölünme

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Somali’nin Geleceği Konseyi üyeleri ve yetkilileriyle gerçekleştirdiği önceki bir toplantıda (SONNA)
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Somali’nin Geleceği Konseyi üyeleri ve yetkilileriyle gerçekleştirdiği önceki bir toplantıda (SONNA)

4 Mart’ta resmen kabul edilen Somali anayasa değişiklikleri, hükümet ile muhalefet arasında yeni bir siyasi krize yol açtı. Hükümet, söz konusu değişikliklerin devlet kurumlarının görev süresini bir yıl uzatacağını ve bunun da 2026 seçimlerinin ertelenmesi anlamına geldiğini belirtirken, muhalefet anayasanın bu şekilde kabul edilmesine karşı çıkıyor.

Somali muhalefeti bu gelişmeleri, zaten eş-Şebab örgütünün saldırılarıyla boğuşan ülkede ‘siyasi ve güvenlik açısından yeni bir istikrarsızlık dalgasının habercisi’ olarak değerlendiriyor. Afrika siyaseti üzerine çalışan uzmanlar ise mevcut tablonun kısa vadede çözüm ihtimali bulunmayan derin bir siyasi bölünmeye yol açabileceği görüşünde.

Somali’nin Geleceği Konseyi adıyla bilinen muhalefet koalisyonu pazartesi günü yaptığı açıklamada, anayasa değişiklikleri sonrasında federal hükümet kurumlarının görev süresinin uzatılmasına yönelik her türlü girişime karşı olduklarını duyurdu. Koalisyon, son değişikliklerle birlikte cumhurbaşkanı ve parlamentonun görev süresinin beş yıl olarak belirlenmesinin böyle bir uzatmanın önünü açabileceği uyarısında bulundu.

Muhalefet konseyinin açıklamasında, 2012 tarihli geçici anayasaya göre federal parlamentonun görev süresinin 14 Nisan 2026’da sona ereceği, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un görev süresinin ise aynı yıl 15 Mayıs’ta biteceği hatırlatıldı. Açıklamada, “2012 geçici anayasasında belirlenen tarihlerden sonra görev süresinin uzatılmasına yönelik her türlü girişimi açık ve net biçimde reddediyoruz” ifadesine yer verildi.

Ayrıca Somali’nin daha önce görev süresi uzatma girişimlerinin olumsuz sonuçlarını yaşadığı vurgulandı. Açıklamada özellikle 2021’de yaşanan siyasi krize dikkat çekilerek, devlet kurumlarının görev süresini uzatmayı öngören bir önerinin Mogadişu sokaklarında güvenlik güçlerinin bazı birlikleri arasında silahlı çatışmalara yol açtığı hatırlatıldı.

Muhalefet konseyine göre bu deneyim, ülkeyi yeniden siyasi ve güvenlik krizine sürükleyebilecek bir sürece dönülmemesi gerektiğine dair açık bir uyarı niteliği taşıyor.

Öte yandan Temsilciler Meclisi Başkanı Adem Muhammed Nur Madobe, yaklaşık bir hafta önce anayasa değişikliklerinin kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada, yeni anayasa uyarınca devlet kurumlarının görev süresinin bir yıl uzatıldığını duyurmuştu.

Madobe, Cumhurbaşkanı tarafından imzalanan değişikliklerin yürürlüğe girdiğini ve buna göre cumhurbaşkanı ile parlamentonun görev süresinin dört yıl yerine beş yıl olarak uygulanacağını belirtmişti.

Afrika işleri uzmanı ve Nairobi merkezli Doğu Afrika Araştırmaları Merkezi Direktörü Abdullah Ahmed İbrahim, Cumhurbaşkanlığı’ndan henüz resmi bir karar açıklanmamış olsa da parlamento başkanının yeni kabul edilen anayasaya dayanarak cumhurbaşkanı ve parlamentonun görev süresinin uzatıldığını ilan etmesinin fiilen resmi bir teyit niteliği taşıdığını söyledi. İbrahim’e göre mevcut anlaşmazlıklar, hükümet ile muhalefet arasındaki ayrışmayı daha da derinleştirecek.

Afrika siyaseti uzmanı Ali Mahmud Kelni ise yeni anayasanın ülkenin siyasi sisteminin yapısında önemli değişiklikler içerdiğine dikkat çekti. Kelni’ye göre değişiklikler arasında federal merkezi hükümetin yetkilerinin güçlendirilmesi, daha önce federal eyaletlere tanınan bazı yetkilerin azaltılması ya da kaldırılması ve cumhurbaşkanı ile parlamentonun anayasal görev süresinin dört yıldan beş yıla çıkarılması yer alıyor.

Kelni, söz konusu düzenlemelerin federal hükümet ile eyaletler arasındaki ilişkinin niteliğinde önemli bir dönüşümü temsil ettiğini belirterek, bunun devlet yönetiminde daha güçlü bir merkezileşme eğilimine işaret ettiğini ve yaşanan siyasi anlaşmazlıkların temel nedenlerinden birinin de bu olduğunu ifade etti.

Siyasi anlaşmazlığın herhangi bir uzlaşı sağlanmadan sürmesi durumunda bunun ülkenin siyasi sürecini olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor. Kelni’ye göre ortaya çıkabilecek senaryolardan biri, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud hükümetinin görev süresini uzatmak için gerekçe bulması olabilir. Muhalefet çevreleri de en çok bu ihtimalden endişe ediyor. Kelni, krizin uzaması halinde muhalefetin kendi içinde de zamanla bölünmeler yaşanabileceğini göz ardı etmedi.

Anayasa değişikliklerinin kabul edilmesinin ardından Hasan Şeyh Mahmud, anayasanın gözden geçirilme süreci konusunda endişelerini dile getiren muhalif siyasetçilere seslenerek sonuçlara saygı gösterilmesi ve yeni anayasanın korunması çağrısında bulundu. Mahmud, gelecekte yapılabilecek olası değişikliklerin ise yalnızca anayasal prosedürler çerçevesinde gerçekleştirileceğini vurguladı.

Mahmud, anayasa dışı siyasi uzlaşılar yerine anayasal mekanizmalara başvurulmasının önemine dikkat çekerek, anayasanın siyasetçilerin yetkilerini belirleyen ve devlet yönetiminin kurallarını ortaya koyan bir ‘toplumsal sözleşme’ olduğunu ifade etti.

Ancak hükümet ile muhalefetin mevcut tutumlarını koruması nedeniyle, Abdullah Ahmed İbrahim’e göre krizi çözmeye yönelik herhangi bir diplomatik girişim ya da arabuluculuk işareti henüz görülmüyor. İbrahim, muhalefetin 10 Nisan’da Puntland’ın başkenti Garove’de toplanma tehdidinde bulunduğunu hatırlatarak, söz konusu tarihin mevcut kurumların görev süresinin sona ereceği döneme denk geldiğini belirtti. Muhalefetin bu toplantıda istişarelerde bulunabileceği, hatta paralel seçimler düzenleyerek alternatif bir hükümet kurma seçeneğini değerlendirebileceği ifade ediliyor.

Öte yandan Kelni’ye göre krizin en gerçekçi çözümü, mevcut hükümetin anayasal görev süresini önümüzdeki mayıs ayında tamamlaması ve seçimlerin planlanan tarihte yapılabilmesi için gerekli koşulların hazırlanması. Kelni, yeni anayasanın uygulanmasının ise seçimlerden sonra kurulacak yeni hükümet dönemine bırakılmasının daha uygun olacağını düşünüyor.

Kelni’ye göre bunun dışında bir yol izlenmesi, özellikle görev süresinin uzatılması ya da muhalefetin güç kullanılarak bastırılması gibi senaryoların gündeme gelmesi durumunda ülkede yeni siyasi ve güvenlik krizlerinin ortaya çıkma riskini artırabilir.

ARAP DÜNYASI

Şam-SDG anlaşmasının en geniş kapsamlı uygulaması

Sipan Hamo (SDG)
Sipan Hamo (SDG)
TT
TT

Şam-SDG anlaşmasının en geniş kapsamlı uygulaması

Sipan Hamo (SDG)
Sipan Hamo (SDG)

Suriye'de dün, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) lideri Mazlum Abdi arasında 29 Ocak'ta imzalanan anlaşmanın uygulanması doğrultusunda, SDG'nin birleşme anlaşması dosyasında en geniş ilerleme kaydedildi.

Savunma Bakanlığı medya ve iletişim direktörü, “Sipan Hamo'nun ülkenin doğu bölgesi savunma bakan yardımcısı olarak atandığını” bildirdi. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Hamo, en önde gelen Kürt askeri liderlerden biri ve Şam ile müzakerelere katıldı.

Yine dün, Haseke vilayetinde yaşayan yaklaşık 400 aile, yıllarca süren yerinden edilmenin ardından Halep kırsalındaki Afrin bölgesinde bulunan evlerine geri döndü. Haseke-Halep uluslararası yolu da savaşın büyük bir bölümünde kapalı kaldıktan sonra sivil trafiğe açıldı.