Libyalılar, Sirenayka’nın Trablus ve Fizan’dan ayrılmasını talep ediyor

Ulusal Birlik Hükümeti’nin ülkenin zenginliği ele geçirmesi protesto ediliyor.

Libyalılar bir süre nce, Trablus’un merkezindeki Şehitler Meydanı’nda 17 Şubat Devrimi’ni kutladı. (AP)

Lİbya halkı, ülkede tanık olunan siyasi bölünmenin ağırlığı altında yaşamaya devam ederken Birleşmiş Milletler’e, ‘Ulusal Birlik Hükümeti’nin ülkenin zenginliğini ele geçirmesi’ nedeniyle Sirenayka bölgesinin (doğu) Trablus ve Fizan bölgelerinden ayrılması için çalışılması çağrısında bulundu. Ancak bu ayrılma çağrısı, Libya için yeni değil. Zira 2011 yılından, yani eski Libya Devlet Başkanı Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesini takip eden dönemden bu yana, ‘boşa harcanan maki kaynakların dağılımında bir denge sağlamak’ için ya da ‘hem güç hem de mali kaynakların ele geçirilmesine’ karşı belirli bir akımların lehine siyasi baskı niyetiyle gündeme geliyor.
İdris El-Mehdi El-Senussi liderliğinde, 1 Haziran 1949’da  İtalyan kuvvetlerinin tahliye edilmesinden sonra kutlanmaya başlayan Sirenayka Bağımsızlık Günü münasebetiyle önceki gün şeyhler ve gençler Libya’nın doğusundaki el-Abyar belediyesinde bir araya geldi. Bölgenin ülkenin batısında ve güneyindeki Trablus ve Fizan’dan ayrılmasına yönelik taleplerini yinelediler.
Ülke, Libya adı altında birleşmeden önce Sirenayka’ya ek olarak Trablus ve Fizan olmak üzere üç bölgeye ayrılmıştı.
El-Abyar belediyesindeki Panorama Salonu’nda ‘Sirenayka ve bugün ve geleceğin zorlukları’ başlığı altında düzenlenen etkinlikte, ekonomik ve anayasal sorunların yanı sıra diğer iki bölgeden nasıl ayrılacağı da tartışıldı. El-Abyar belediyesinin ileri gelenleri ve şeyhlerinden birinin okuduğu açıklamada, Birleşmiş Milletler’e ‘Barkavi halkının kendi kaderini tayin ve Trablus ve Fizan bölgelerinden ayrılma hakkının’ yerine getirilmesi için çağrıda bulunuldu. Libyalı siyasetçiler bu adımı, ‘ülkenin birliğinin parçalanması ve küçük devletlere bölünmesi’ olarak değerlendirerek reddettiler.
Söz konusu taleplerden önce Sirenayka’nın ayrılmasına ve mali kaynakların üç bölge arasında yeniden dağıtılmasına dayanan birçok çağrı yapılmıştı. Bunlar arasında, Sirenayka bölgesi Geçiş Konseyi olarak adlandırılan kurumun Başkanı Ahmed ez-Zübeyir es-Senussi’nin, Haziran 2013’ün başlarında, işlerini kendi kendini yönetmesi için ‘Libya devleti çerçevesinde federal bir bölge’ olmasına yönelik talebi de yar alıyor. Aynı yıl 24 Ekim’de, bu akımın üyeleri bir yerel yönetim kurdular. Yerel yönetim Bingazi, Ecdebiye, Tobruk ve Cebel el-Ahtar olmak üzere dört idari valiliğe ayırdıkları bölgelerin işlerini yürütmek için 24 görevden oluşuyordu. Bu adımları, 1951’de bağımsızlığından sonra onaylanan Libya Krallığı Anayasası’na dayanıyordu.
Senussi’nin çağrısından bu yana durum yerinde saymış olmasına rağmen bölgenin önde gelenleri ve şeyhleri ayrılık çağrısını yinelediler. Temsilciler Meclisi ve Muhammed el-Minfi liderliğindeki Başkanlık Konseyi’nin yaklaşımlarını desteklemelerini istediler ve bunun Arap Barkavi halkının fedakarlıklarını destekleme olarak gördüklerini belirttiler.
Libyalı siyasi analist Abdulazim el-Beşti, Libya’nın eski bölgelerine dönüş çağrısı yapan, ‘garip ve çirkin bir ses’ olarak nitelendirdiği seslerdeki artış olduğunu gözlemledi. Beşti konuyla ilgili şunları söyledi:
“Bu çok üzücü. Dünyanın birliğe doğru ilerlediğine şahit olduğumuz bir dönemde, ülkemizde bölünmeden bahsedenleri görüyorum.”
Bununla birlikte, Birleşmiş Milletler ise Libya’da cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin hızlandırılmasının ‘bu çağrıları engelleyeceği’ ve ülkenin birliğini ve bütünlüğünü koruyacağı görüşünde.  
Federal hükümet sistemine bağlı olanlar açıklamasında ‘Üç tarihi bölge, atlanamaz veya göz ardı edilemez coğrafi ve tarihsel bir gerçeklik. Ancak tek bir bölge içindeki eyaletler, bölgeler veya illerin uzlaşması açık bir seçenektir’ ifadelerini kullandı. Söz konusu kişiler, Libya krizinin çözümünün, değiştirilmemiş bağımsızlık anayasasına dönmek olabileceğini, zenginlik ve kaynakların adil bir şekilde paylaşılmasının, nüfus, alan ve zenginlik kriterlerine tabi olmadıkça adil olmayacağını belirtiyor.
Beşti son olarak şunları söyledi:
“Talep ettiğimiz ve ihtiyacımız olan şey, tam yetkilere sahip merkezi olmayan bir sistemdir. Federal veya konfederal bir sisteme tamamen karşıyız.”
Ülkenin üzerine gölge düşüren bir hale gelen siyaset sahnenin karmaşıklığı, daha fazla bölünmeye yol açabilecek farklı senaryolara kapı açıyor. Libya’da fiilen iki hükümet bulunuyor. Bunlardan ilki Abdulhamid Dibeybe liderliğinde Trablus’tan faaliyet gösteriyor. Diğeri ise çalışmalarını Fethi Başağa liderliğinde, ülkenin merkezindeki Sirte’den yürütüyor.