Yemen’de ulaşım altyapısının onarım maliyeti 5 milyar dolar

Yemen’de limanlar ve havaalanları gibi ulaşım sektörünü onarmanın maliyeti 5 milyar dolar

Hudeyde Limanı’nda un yükleme süreci (AFP)

Yemen'deki ulaştırma sektöründeki toparlanma ve yeniden yapılanma için mâli ihtiyaçların beş yılda 363 ila 443 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu tahmin, büyük limanlar ve havaalanları için altyapı onarımları eklendiğinde 5 milyar dolara kadar çıkıyor.
Yemen’de yakın tarihte yapılan bir araştırma, İran destekli darbeci Husi milislerin ulaşım sektörünün altyapısını önemli ölçüde tahrip ettiğini, yollara, köprülere, limanlara ve havaalanlarına zarar verdiğini ortaya koydu. Hayati sektörlerdeki milyarlarca dolarlık zararın yanı sıra şehirlerdeki toplam karayolu ağının yüzde 29'u yüksek derecede hasar görürken, 511.1 km yol ise tamamen yok edildi.
Yemen Araştırma ve Ekonomik Medya Merkezi  tarafından hazırlanan araştırmaya göre, Hazm, Taiz, Saada ve Marib şehirlerindeki karayolu ağının altyapısının yüzde 50’den fazlası zarar gördü.
Yol Bakım Fonu tarafından yapılan hasar tespit raporunda, Saada, Amran, Sana, Taiz, Abyan ve Lahic valiliklerinde 1.241 km'den az olmayan yolun ciddi şekilde hasar gördüğü, birçok kırsal yol projesinin yanı sıra yol ve köprü bakım sözleşmelerinin durdurulduğu,  bunun da birçok işi ve gelir getirme fırsatını kesintiye uğrattı aktarıldı.
Savaş ve Husi milislerce dikilen mayınlar, Sana ve başkentin doğusunda yer alan önemli petrol ve gaz yataklarına bağlayan ve uzunluğu 173 km olan Marib şehri arasındaki otoyolun kapanmasına neden olurken, yerine 418 km uzunluğundaki Zimar ve Beyda vilayetlerinden geçen ve büyük bir kısmı toprak, engebeli ve asfaltsız bir yol açıldı.
Husilerin genişlemesi, ülkenin Kızıldeniz kıyısındaki Muha ve Hudeyde şehirlerini birbirine bağlayan 200 km uzunluğundaki yol da dahil olmak üzere 928 km uzunluğundaki bir dizi önemli stratejik yolun kapatılmasına yol açtı.
Araştırmaya göre, Dali ve Lahic valiliklerine yönelik Husi saldırıları sebebiyle, başkent Sana ve ülkenin ikinci büyük şehri olan Aden arasındaki iki ana yol kapandı. Bu durum kamyonlar veya yolcu otobüsleri için uzun ve uygun olmayan alternatif yolların kullanılmasına yol açarken, iki şehir arasındaki seyahat süresini öncekine göre dört katına çıkardı.
Husi milisler Taiz şehrini kuşatarak, onu çevresine ve diğer valiliklere bağlayan tüm ana yolların kapatılmasına, yolculuğun ise uzun ve dar veya engebeli ve asfaltsız yollardan akması neden oluyor. Araştırmanın yazarlarına göre, bu durum insan trajedisine, kamu ve özel kurumlara ciddi ekonomik kayıplara ve vatandaşlar üzerinde artan yüklere neden oluyor.
Araştırmada, milislerin başkent Sana’nın doğusundaki Sana-Marib, Taiz-Aden yolu gibi ülkenin en önemli şehirlerini birbirine bağlayan çok sayıda hayati yola mayın yerleştirdiğini gösteriyor. Köprülerin yıkıldığı Yemen’de,  yerlerine büyük tankerlerin geçişine izin vermeyecek şekilde molozlar dolduruldu. Hudeyde-Taiz yolu ise hali hazırda kapalı görünüyor.
Sokak aydınlatması da dahil olmak üzere kentsel yol altyapısına verilen toplam hasarın 240 ila 293 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Şehir içi yollar veya şehirleri birbirine bağlayan uzun yollar, köprüler, limanlar ve havalimanlarının ulaşım sektörüne verdiği zarar 780 dolar ila 953 milyon dolar arasında.
Dünya Bankası, karayolu taşımacılığı ve köprüler sektöründeki hasar maliyetlerinin 500 milyon dolar olarak tahmin ediyor.
Hudeyde, Salif ve Muha limanları, Husi milislerinin kontrolleri ve silah ithalatı kullanmaları nedeniyle ağır hasar aldı. Hudeyde limanı kısmen açık olup, kapasitesinin yaklaşık yüzde 40’ı ile çalışıyor. Muha limanı 2017 yılında kurtarıldığı sırada Husi milislerce ağır hasar aldı.
Aden ve Mukalla limanlarının harap durumdaki ekipmanlarının bakımı için yaklaşık 49 buçuk milyon dolara ihtiyaç duyuyor. Her iki liman, savaşın patlak vermesinden bu yana bakım eksikliği nedeniyle eski altyapı ve ekipmandan mustaripken, Hudeyde Limanı için 50 milyondan fazlasına ihtiyaç var.
Araştırma, savaşın hava taşımacılığının normal çalışma yeteneğini etkilediğini, Sana, Taiz, Aden ve Hudeyde havaalanlarının hazır olmadığını, çalışmanın durdurduğunu veya çok düşük kapasitede çalıştığını ortaya koyuyor.
İran destekli Husiler Sana havaalanının kontrolünü ele geçirip bölgeyi askeri bir kışlanın yanı sıra balistik füze ve insansız hava araçları fırlatmak için bir platforma dönüştürdü. Aden Havalimanı'da şehrin işgali sırasında kasten yıkılmadan önce savaş alanına dönüştü. Husiler yedi yıl boyunca Taiz ve Hudeyde havalimanlarını kontrol ederek askeri kışla olarak kullandı.
Yemen Sanayi ve Ticaret Bakanlığı istatistiklerine göre, havaalanlarının savaş nedeniyle uğradığı zarar, altyapı, seyir ve teknik ekipman, iletişim ekipmanı, radarlar ve seyahatin askıya alınması dahil olmak üzere iki milyar doları buluyor.
Yemen karasularında deniz seyrüseferi, Husi milislerin yerleştirdiği savaş, korsanlık ve deniz mayınları nedeniyle birçok tehlikeye maruz kalıyor. Bu durum nakliye ve deniz sigortası Fiyatlarının artmasının yanı sıra Aden Serbest Bölge projesi gibi savaş başlamadan önce başlamak üzere olan stratejik projelerin askıya alınmasına neden oluyor.