Irak’ta Sadr krizi çözülecek mi?

Iraklı liderler Sadr krizini kontrol altına almak için harekete geçti

Sadr (AA)

Irak’ta (Şii) Koordinasyon Çerçevesi, Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr’ın Meclis’ten çekilmesini görmezden geliyor. Koordinasyon Çerçevesi, grup içi görüş ayrılıklarına rağmen hükümet kurma sürecini devam ettirmek için harekete geçti. Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, Başbakan Mustafa el-Kazımi ve Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan, Sadr krizini kontrol altına almak için bir girişim başlatmaya hazırlanıyor.
Salih, Kazımi ve Zeydan ‘ülkenin genel durumunu görüşmek’ amacıyla önceki gün bir araya geldi.
Şarku’l Avsat’ın Cumhurbaşkanlığına yakın bir kaynaktan edindiği bilgilere göre, Sadr Hareketi’ne mensup 75 milletvekilinin istifası ile ortaya çıkan krizin yansımaları üzere Salih, Kazımi ve Zeydan ile görüşmesinin ardından yeni bir girişim başlatmaya çalışıyor. Kriz, Irak’taki siyasi sistemin kota ve uzlaşma temeli üzerine inşa edildiği 2003’ten bu yana yaşanan en büyük kriz olarak kabul ediliyor. Sadr 8 ay boyunca ulusal çoğunluk hükümetinin kurulması yolunda mesafe alabilmek için çabaladı.
Irak Meclis Başkanı İkinci Yardımcısı ve Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) yöneticilerinden Şahvan Abdullah dün yaptığı açıklamada, Mukteda es-Sadr liderliğindeki Sadr Hareketi, Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi liderliğindeki Sünni Egemenlik İttifakı ve KDP’nin bir araya gelerek kurduğu, üçlü ittifak adıyla da bilinen Vatanı Kurtarma İttifakı’nın dağıldığını duyurdu. Abdullah, “Üçlü ittifak isminde bir ittifak artık yok” dedi.
Abdullah, Sadr Hareketi milletvekillerinin Meclis dışında kalmaya devam etmesi halinde Koordinasyon Çerçevesi’nin Meclis’teki sandalye sayısında gözle görülür bir artış olacağına işaret ederek, Sünni Egemenlik İttifakı ve KDP’nin aralarındaki müttefiklik ilişkisini devam ettirerek Koordinasyon Çerçevesi karşısında yeni bir ‘engelleyici üçte bir’ bloğu kurma ihtimalini göz ardı etmediğini söyledi. Abdullah ‘engelleyici üçte bir’ ifadesiyle Koordinasyon Çerçevesi’nin Meclis’te sahip olduğu üçte birlik çoğunluğu kullanarak cumhurbaşkanı seçim oturumunu engellemesine atıfta bulunuyor.
Abdullah, önümüzdeki dönemde KDP ve Koordinasyon Çerçevesi arasında muhtemel bir anlaşma yapılmasının imkân dahilinde olup olmadığı sorusuna, “Koordinasyon Çerçevesi’nin geleceğe dönük planlarıyla ilgili elimizde veri yok. Fakat Sadr ve geniş tabanlı partisi Meclis’te olmasa da hâlâ sokak üzerinden varlık gösteriyor. Mantık, Sadr Hareketi ile istişare ederek hükümet kurmayı gerektirir. Çünkü Hareket en yüksek oyları aldı” diye yanıt verdi.
Siyasi gözlemcilerin değerlendirmesine göre, Abdullah’ın bu açıklamaları, KDP’nin Sadr Hareketi ile istişare etmeden Koordinasyon Çerçevesi ile yola devam etmesinin mümkün olmadığı anlamına geliyor. Özellikle Yüksek Federal Mahkeme’nin son dönemde KDP’nin cumhurbaşkanı adayı ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) petrol ve gaz ihraç etmesi hususunda Erbil ve Koordinasyon Çerçevesi’ni karşı karşıya getiren kararlarının gölgesinde, KDP’nin Sadr ile kurduğu ittifakın sona ermesinin ardından Koordinasyon Çerçevesi ile alternatif bir ittifak kurmasına ihtimal verilmiyor.
Sadr Hareketi’nin Meclis’ten çekilmesini görmezden gelen Koordinasyon Çerçevesi çatısı altındaki Fetih Koalisyonu yöneticilerinden Hamıd el-Musevi’nin bir televizyon programında (Sünni) Egemenlik İttifakı ve Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi ile KDP lideri Mesud Barzani hakkında yakışıksız nitelemeler kullanması KDP ve Egemenlik İttifakı tabanında tepkilere yol açtı. Koordinasyon Çerçevesi ile söz konusu iki grubu karşı karşıya getiren Musevi’nin sözleri, Fetih Koalisyonu lideri Hadi el-Amiri açıklama yapmaya sevk etti. Amiri, Musevi’nin ‘sorumsuz açıklamasının’ Fetih Hareketi’ni bağlamadığını söyledi. Amiri’nin bu çıkışı, Kürt ve Sünni gruplarla yeni bir sayfa açma arzusu olarak değerlendirildi.
Hadi el-Amiri liderliğindeki Fetih Koalisyonu, Nuri el-Maliki liderliğindeki Kanun Devleti Koalisyonu, Kays el-Hazeli liderliğindeki Asayib Ehlil Hak, Ammar el-Hekim liderliğindeki Devlet Güçleri Koalisyonu, Haydar el-İbadi liderliğindeki Nasr Koalisyonu ve Falih el-Feyyad liderliğindeki Ata Hareketi’nin oluşturduğu Şii Koordinasyon Çerçevesi diğer müttefikleriyle (Kürt müttefiki Bafıl Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), Sünni müttefiki Müsenna Samarrai liderliğindeki Azim Koalisyonu ve Riyan el-Keldani liderliğindeki Babilliler Grubu) bir toplantı gerçekleştirdi. Koordinasyon Çerçevesi yaptığı açıklamada, söz konusu toplantıda güncel siyasi durumun ve tüm ulusal güçlerin katılımıyla anayasal kazanımların tamamlanmasını hızlandırma yollarının ele alındığını bildirdi. Açıklamada, “Katılımcılar anayasal kazanımların tamamlanması, cumhurbaşkanının seçilmesi ve Iraklıların taleplerini karşılayabilecek, saygın bir hayat sağlayacak ve herkesin istikrar ve güvenliğini koruyacak uyumlu bir hükümetin kurulması için önümüzdeki dönemin önemli olduğunu ve pratik adımların hızlandırılması gerektiğini vurguladı” ifadelerine yer verildi.
Koordinasyon Çerçevesi ayrıca siyaset sahnesindeki tüm aktif grupları diyaloğa katılma çağrısında bulunarak, bir sonraki hükümetin güçlü, hizmet veren, ülkenin birlik ve egemenliğini koruyan ve Irak’ın bölgedeki konumunu ve rolünü korumaya katkı sunan bir hükümet olması gerektiği inancından hareketle tüm taraflarla bir araya gelmeye hazır olduğunu belirtti.