WHO Kovid-19’un mutasyonlarına karşı uyarıyor

Salgın hastalıkların önlenmesi için ‘Tek Sağlık’ yaklaşımı vurgulandı

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed el-Mandhari (Dünya Sağlık Örgütü)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed el-Mandhari (Dünya Sağlık Örgütü)
TT

WHO Kovid-19’un mutasyonlarına karşı uyarıyor

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed el-Mandhari (Dünya Sağlık Örgütü)
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed el-Mandhari (Dünya Sağlık Örgütü)

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Doğu Akdeniz Bölge Ofisi, Kovid-19 salgını ve maymun çiçeği virüsü ile ilgili gelişmeleri ele almak üzere düzenlenen sanal basın konferansında “Dikkatli olun” ifadeleri vurgulandı. Basın konferansına, WHO Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Dr. Ahmed el-Mandhari, WHO Doğu Akdeniz Acil Durum Direktörü Richard Brennan, Enfeksiyon Riski Önleme Programı Direktörü Abdulnasır Ebu Bekir ve Enfeksiyon Riski Önleme Programı sağlık yetkilisi Şaza Muhammed de katıldı.
Konferans katılımcıları, “Dikkatli yaklaşımın bırakılması, Kovid-19 ile mücadelede elde edilen kazanımları baltalayabilir. Ayrıca maymun çiçeği salgınının ciddi bir aşamaya gelmesine ve erken tespit edilmeyen diğer zoonotik hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir” açıklamasında bulundu.
WHO Doğu Akdeniz Bölge Direktörü Mandhari, geçtiğimiz birkaç haftada küresel ve bölgesel düzeylerde Kovid-19 ile ilgili olarak bildirilen vaka ve can kayıplarda sürekli bir düşüşe tanık olunduğunu açıkladı. Ancak bununla birlikte bu tür haberlerin rahatlatıcı olmaması gerektiğini konusunda uyarıda bulunarak “Bu cesaret verici eğilimleri gözlemliyor olsak da dikkatle yorumlamalıyız, zira birçok ülke test ve genetik dizilim çalışmalarını azalttı, bu da pandeminin gidişatını doğru bir şekilde analiz etmek için gereken bilgiye sahip olmadığımız anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
Mandhari “Salgın henüz bitmedi ve halk sağlığı açısından acil bir durum olmaya devam ediyor. Virüsün evrim geçireceği konusunda şüphe yok. Yeni mutasyonlar ortaya çıkacak ve nasıl mutasyon geçirecekleri ile ilgili olarak tahminde bulunmak hala zor” ifadelerini kullandı.
Dünyanın, maymun çiçeğini 43 ülkede doğrulanan 2 bin 100 vakası sebebiyle endişe duyduğu bir zamanda, Kovid-19 salgını, Mandhari de belirttiği üzere, vaka ve can kaybı sayısındaki düşüşe rağmen, Doğu Akdeniz bölgesinde hala bir tehlike oluşturuyor. WHO yetkilisi “Sadece geçen hafta 33 binden fazla vaka ve 62 can kaybı bildirdik ve bu rakamlar az değil” ifadelerini kullanırken “Şu anki durum göz önüne alındığında, Doğu Akdeniz bölgesindeki önceliğimiz, enfeksiyon takip, test ve genetik dizilim imkanları sürdürmek, aşı kapsama hedeflerine ulaşmak üzere Kovid-19’a karşı aşılamayı hızlandırmak ve sağlık sistemlerinin dayanıklılığını güçlendirmek” ifadelerini sözlerine ekledi.
Kovid-19 aşılarının bileşenlerine ilişkin danışma grubunun, nihayet raporunda, şu anda onaylanmış aşıların, Kovid-19 virüsünün tüm mutasyonlarının yol açabileceği ciddi hastalığa karşı yüksek düzeyde koruma sağladığına sonucuna ulaştığına dikkat çekti. Ek doz alınması halinde aşıların Omikron’a karşı da etkili olduğunu belirtti.
Maymun çiçeği salgınını ele almada Enfeksiyon Riski Önleme ve Hazırlık Programı’nın sağlık görevlisi Şaza Muhammed “Eldeki bilgilere göre, hala salgının yayılma sürecindeyiz, hastalık dikkatli olunarak kontrol altına alınabilir” ifadelerini kullandı. Şaza Muhammed, inceleme, hastalığı gözlemleme, laboratuvar testleri ve enfeksiyon kontrol önlemlerinin güçlendirilmesi gibi halk sağlığı prosedürlerine uyulması gerektiğini vurguladı.
Şu ana kadar, Doğu Akdeniz bölgesi Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Fas ve Lübnan olmak üzere sadece 3 ülkede sadece 15 vaka kaydetti.
Şaza Muhammed, WHO Bölge Ofisinin, tespit ve müdahale imkanlarını genişletmek için diğer ülkelerin yanı sıra bu üç ülkedeki sağlık yetkilileri ve sağlık bakanlıkları ile yakın bir şekilde çalıştığını ayrıca WHO’nun bu salgının uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumunu temsil edip etmediğini belirlemek için maymun çiçeği hakkında bir acil durum komitesi toplantısı düzenleyeceğini belirtti.
Bu toplantıda, Afrika’da huzursuzluğa neden olan maymun çiçeği adının değiştirilmesi konusunun ve bazı uzmanların, WHO’nun mevcut salgından önce aşı desteğini ihmal etmesine rağmen Afrika’yı memnun edeceğini iddia ederek kendini temize çıkarmak istediğine yönelik yorumda bulunmalarının ele alınıp alınmayacağına ilişkin Şarku’l Avsat’ın sorusuna yanıt olarak, WHO Doğu Akdeniz Acil Durum Direktörü Richard Brennan “Değişiklik kimseyi memnun etmeyecek. Maymun çiçeği bu ismi, WHO virüsleri ve bakterileri adlandırmak için bir mekanizma geliştirmeden önce aldı. Dolayısıyla, virüse yeni bir ad vermek, bu mekanizmaya bağlı bir uygulamadır. Bu mekanizma, virüslerin adıyla ilgili herhangi bir karışıklığı ortadan kaldırmayı böylece, adın belirli bir coğrafi alanla ilişki içermemesini amaçlar” ifadelerini kullandı.
Aşılarla ilgili olarak, hastalık için iki aşı olduğunu ve WHO’nun, temaslılara uygulamak üzere bunları yeterli miktarlarda sağlamak için ortaklar ve üreticilerle birlikte çalıştığını söyledi. Yetkili “Maymun çiçeği konusunda, kapsamlı aşı kampanyalarına ihtiyacımız yok, sadece hastalığın yayılmasını azaltmak için hastalarla temas kuran kişileri aşılamaya yönelik aşılara ihtiyacımız var” açıklamasında bulundu.
Brennan, Afrika’nın bir salgın hastalık ve virüs kaynağı haline geldiğine yönelik söylentileri yalanlayarak, “Dünyanın başka yerlerinde de ortaya çıkan virüsler var” ifadelerini kullandı. Brennan insanların çevresinde bulunmasına alışılmış olmayan hayvanlar ile insanlar bir araya geldiği her ortamın veya insanların bu hayvanların olduğu noktalara gitmesinin, virüslerin hayvanlardan insanlara bulaşmasına, sonra da diğer hayvanlara bulaşmasına fırsat yarattığını vurguladı. Bu nedenle zoonotik hastalıkların ortaya çıkmasını önlemek için hayvan sağlığı kuruluşları ile iş birliği içinde insan ve hayvanları kapsayan “Tek Sağlık” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Maymun çiçeği virüsünün genetik yapısı hakkında, Enfeksiyon Riski Önleme Programı Direktörü Abdulnasır Ebu Bekir, mevcut salgın sırasında herhangi bir genetik değişiklik meydana gelmediğini ve enfeksiyon vakalarının Batı Afrika’da endemik olan virüse ait olduğunu vurguladı.



Bağırsak bakterileri ve kanser... Kapsamlı araştırma dikkat çekici bağlantıları ortaya koydu

Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
TT

Bağırsak bakterileri ve kanser... Kapsamlı araştırma dikkat çekici bağlantıları ortaya koydu

Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.
Sindirim sistemini etkileyen kanser türlerinin bağırsak mikrobiyomuyla ilişkili olduğu belirlendi.

Bağırsaklarımızda yaşayan bakteriler, kişinin yakalandığı kanser türü, hastalığın ortaya çıktığı yaş ve hatta hastanın kemoterapiyi ne ölçüde tolere edebildiği konusunda ipuçları taşıyor olabilir mi? İlk bakışta şaşırtıcı görünen bu soru, son yıllarda tıp araştırmalarının önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Bilim insanlarının bağırsak mikroplarına ve bunların sindirim, metabolizma ve bağışıklık sistemi üzerindeki geleneksel etkilerine yönelik ilgisi, kanser başta olmak üzere karmaşık hastalıklarla ilişkilerinin araştırılmasına kadar genişledi.

Bu kapsamda ABD'deki Mayo Clinic araştırmacıları tarafından yürütülen ve Eylül 2026'da Cell dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bağırsak mikrobiyomu ile bazı kanser türleri ve bu hastalıkların tedavi sonuçları arasında dikkat çekici bağlantılar ortaya koydu. Şarku’l Avsat’ın Cell dergisinden aktardığı araştırmaya göre, bağırsak bakterilerindeki farklılıklar kanserin türü, teşhis yaşı, hastaların yaşam süresi ve kemoterapinin bazı yan etkileriyle ilişkili olabilir.

Araştırmada 1364 kanser hastasından alınan örnekler, kanser hastası olmayan 287 kişinin örnekleriyle karşılaştırıldı. Elde edilen bulgular, bağırsak mikrobiyomundaki farklılıkların erken yaşta ortaya çıkan kanser, yaşam süresi ve kemoterapinin bazı yan etkileriyle ilişkili olabileceğini gösterdi.

Bununla birlikte araştırmanın sonuçları, bağırsak bakterilerinin kansere neden olduğunu veya hastalığın seyrini öngörmek için şu anda kullanılabileceğini kanıtlamıyor. Söz konusu bulgular, daha kapsamlı araştırmalarla doğrulanması gereken bilimsel ilişkiler niteliği taşıyor.

Bağırsak mikropları ve kanser

Bağırsak mikroplarının kanserle ilişkisi nedir?

Sindirim sistemi; bakteriler, virüsler, mantarlar ve diğer mikroorganizmalardan oluşan geniş bir topluluğa ev sahipliği yapıyor. Bağırsak mikrobiyomu (Gut Microbiome) olarak adlandırılan bu topluluk, besinlerin sindirilmesi, besin öğelerinin metabolizması, bağışıklık tepkilerinin düzenlenmesi ve vücudun işleyişini etkileyen kimyasal bileşiklerin üretilmesi gibi önemli görevler üstleniyor.

cdvfgb
Dr. Purna Kashyap

Son yıllarda yapılan çok sayıda araştırma, bağırsak mikrobiyomunun bileşimindeki ve işlevlerindeki farklılıkların vücuttaki iltihaplanma ve bağışıklık ortamıyla, bazı tümör özellikleriyle ve hastaların tedaviye verdiği yanıtla ilişkili olabileceğine işaret ediyor.

Ancak bilimsel açıdan en önemli sorun, mikrobiyal değişimlerin hastalığın gelişimine katkıda bulunup bulunmadığını ya da kanserin kendisi veya hastalığa eşlik eden diğer faktörler nedeniyle mi ortaya çıktığını belirlemek.

Mayo Clinic araştırması da mikrobiyom analizlerini kanser türü, teşhis yaşı ve tedavi sonuçları gibi klinik verilerle ilişkilendirmesi bakımından önem taşıyor.

Kanser türlerine göre farklı mikrobiyal izler

Araştırma, bağırsak mikropları ile kanser arasındaki ilişkinin tümörün türüne göre değiştiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, eşlik eden sağlık sorunlarının ve diğer faktörlerin etkisini dikkate aldıktan sonra beş kanser grubuyla ilişkili 341 mikrobiyal tür belirledi.

Bulgulara göre bazı tümör türlerinde normalde sağlıklı bağırsaklarda bulunan bakteri türlerinin azaldığı, bazılarında ise belirli bakteri türlerinin arttığı görüldü.

Nöroendokrin tümörlerde bağırsak sağlığıyla ilişkili bakterilerde yaygın bir azalma tespit edildi. Karaciğer ve intrahepatik safra yolu kanserlerinde Enterococcus faecalis bakterisinin seviyeleri daha yüksek bulundu. Yemek borusu kanseri ise aralarında Streptococcus cinsine ait türlerin de bulunduğu altı bakteri türündeki artışla ilişkilendirildi.

Ayrıca lenfositik lösemi ve multipl miyelom gibi bazı kan kanserlerinde de kendilerine özgü mikrobiyal bağlantılar saptandı.

Bu sonuçlar, Mayo Clinic Mikrobiyom Araştırma Programı Direktörü ve Mayo Clinic Kişiselleştirilmiş Tıp Merkezi Mikrobiyom Bilimleri Programı Başkanı, araştırmanın başlıca yürütücülerinden Dr. Purna Kashyap'ın değerlendirmeleri ışığında da önem taşıyor.

Araştırma, çok sayıda kanser hastasında bağırsak mikroplarının incelenmesinin, tümör türlerine göre farklılık gösteren mikrobiyal örüntülerin belirlenmesine ve bunların hastalığın özellikleri ile tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirilmesine imkân sağladığını ortaya koyuyor.

Bu yaklaşımın önemi, yalnızca belirli bakterileri araştırmakla sınırlı kalmaması, bağırsak mikrobiyomu ile kanser arasındaki ilişkinin daha geniş bir çerçevede anlaşılmasını hedeflemesinden kaynaklanıyor.

Elde edilecek bilgiler gelecekte hastaların değerlendirilmesinde kullanılabilecek yeni biyolojik göstergelerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ayrıca mikrobiyomdan kanser hastalarının bakımında daha hassas tedavi stratejileri geliştirmek amacıyla yararlanılmasına yönelik araştırmaların önünü açabilir.

Kanserin tespiti ve tedavi başarısı

Erken yaşta ortaya çıkan kanserlerde farklı mikrobiyal izler

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, erken yaşta kanser teşhisi konulan hastalar ile hastalığın daha ileri yaşlarda ortaya çıktığı kişiler arasında bağırsak mikropları bakımından farklılıklar bulunması oldu.

Araştırmacılar, kolon, rektum ve meme kanserlerine odaklanarak 50 yaşında veya daha önce teşhis konulan hastalarla 50 yaşından sonra teşhis konulan hastaları karşılaştırdı.

Erken başlangıçlı kolorektal kanserde, Veillonella parvula bakterisinin seviyelerinin ileri yaşta teşhis konulan hastalara kıyasla daha yüksek olduğu belirlendi.

Vücuttaki metabolik süreçler sonucunda ortaya çıkan laktat maddesini kullanabilme özelliğine sahip bu bakterinin görüldüğü hastaların dışkı örneklerinde de daha yüksek laktat seviyeleri tespit edildi. Bu bulgu, erken yaşta ortaya çıkan tümörlere eşlik eden metabolik değişikliklerle bağırsakların mikrobiyal ortamı arasında olası bir ilişkiye işaret ediyor.

Erken başlangıçlı meme kanserinde ise bağırsak mikroplarının çeşitliliği ve bileşiminde daha kapsamlı değişiklikler gözlendi. Bu değişiklikler arasında Collinsella cinsine ait bazı bakteri türlerinin artması ve diğer bazı türlerin azalması yer aldı.

Ayrıca karaciğer tarafından üretilen, yağların sindirilmesine yardımcı olan ve bağırsak bakterilerinin farklı bileşiklere dönüştürülmesine katkıda bulunduğu safra asitlerinin metabolizmasıyla ilişkili mikrobiyal süreçlerde de değişiklikler saptandı.

Bu farklılıklar, erken yaşta ortaya çıkan kanserlerle mikrobiyal bağlantıların etkilenen organa göre değişebildiğini ve tümörlerin tamamında aynı örüntünün görülmediğini ortaya koyuyor.

Bağırsak mikropları ve yaşam süresi

Araştırmada bağırsak mikrobiyomu ile hastaların yaşam süresi arasındaki ilişki de incelendi. Toplam 1345 hastanın takip verilerine ulaşıldı. Hastaların ortalama takip süresi yaklaşık 45 ay oldu.

Analizler, bazı mikrobiyal özelliklerin yaşam süresindeki farklılıklarla ilişkili olduğunu, ancak sonuçların kanser türüne göre değiştiğini gösterdi.

Karaciğer ve intrahepatik safra yolu kanserlerinde Bifidobacterium longum bakterisinin yüksek seviyeleri daha uzun yaşam süresiyle ilişkilendirilirken, Blautia massiliensis bakterisi daha olumsuz sonuçlarla bağlantılı bulundu.

Bu farklılık, aynı kanser grubunda bile çeşitli bakteri türlerinin farklı sonuçlarla ilişkili olabileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar başka bir analizde, bağırsak mikrobiyomunun özelliklerine dayanan ve TOPOSCORE olarak adlandırılan bir gösterge kullandı.

Analiz sonucunda, daha sağlıklı bir mikrobiyal örüntüye sahip hastaların, çeşitli klinik faktörler dikkate alındıktan sonra diğer gruba kıyasla ölüm riskinin yüzde 32 daha düşük olduğu belirlendi.

Bu ilişki, immünoterapi gören hastaların analizden çıkarılmasının ardından da devam etti. Bu durum, söz konusu göstergenin öneminin yalnızca immünoterapiyle sınırlı olmayabileceğine işaret ediyor.

Burada ölüm riskinin azalması ile iyileşme olasılığının artması arasındaki farkı doğru değerlendirmek gerekiyor. Söz konusu yüzde 32'lik oran, takip süresi boyunca ölüm riskindeki göreceli azalmayı ifade ediyor. Bu oran, hastaların yüzde 32'sinin kanserden kurtulduğu veya belirli bir mikrobiyal örüntünün yaşam süresinin uzamasına doğrudan neden olduğu anlamına gelmiyor.

Bulgular, hastalığın seyrini etkileyebilecek faktörlerin anlaşılmasına yardımcı olabilecek istatistiksel bir ilişkiye işaret ediyor.

Araştırma sonuçları, bağırsak mikrobiyomunun analiz edilmesinin gelecekte kanserin seyrini değerlendirmede kullanılan göstergelere eklenmesi ihtimalini de gündeme getiriyor.

Bağırsak mikropları ve kemoterapinin yan etkileri

Araştırmanın uygulama açısından önem taşıyan bulgularından biri de bazı bağırsak bakterileri ile kemoterapiye bağlı ishal arasındaki ilişki oldu.

Kemoterapi sırasında ortaya çıkabilen ishal, hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen ve tedaviyi tolere etme kapasitesini azaltabilen yan etkiler arasında yer alıyor.

Yazar: Toplum Hekimliği Uzmanı

Bağırsak mikrobiyomunun bileşimindeki ve işlevlerindeki farklılıklar, vücudun iltihaplanma ve bağışıklık ortamıyla ve bazı tümör özellikleriyle ilişkili olabili


Kan şekerini dengelemek için sabah yürüyüşü mü, akşam yürüyüşü mü daha etkili?

Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
TT

Kan şekerini dengelemek için sabah yürüyüşü mü, akşam yürüyüşü mü daha etkili?

Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)
Yürüyüş, diyabetten korunmaya yardımcı oluyor (Reuters)

Günlük rutine yürüyüşü dahil etmek, kan şekeri seviyelerinin düşürülmesine, diyabetin önlenmesine ve hastalığın kontrol altında tutulmasına önemli katkı sağlayabiliyor. Şarku’l Avsat’ın Sağlık ve beslenme alanında yayın yapan Health sitesinden aktardığı habere göre günün her saatinde yürüyüş yapmanın faydaları bulunmakla birlikte araştırmalar, akşam yürüyüşünün kan şekeri seviyeleri üzerinde sabah yürüyüşüne kıyasla daha etkili olabileceğine işaret ediyor. Bunun başlıca nedeni, akşam yürüyüşünün özellikle yemek sonrasında kan şekerinde meydana gelen yükselişi hedef alması.

Akşam yürüyüşü neden daha etkili?

Günün her saatinde yapılan yürüyüş kan şekeri kontrolüne yardımcı olsa da akşam saatlerinde fiziksel aktivitenin bazı ek faydaları bulunuyor.

Kan şekeri seviyelerini daha iyi dengeliyor: Orta ve yüksek yoğunluktaki fiziksel aktiviteler, aşırı kilolu veya obezite sorunu yaşayan ve insülin direnci riski taşıyan kişilerde kan şekeri seviyelerinin dengelenmesine yardımcı oluyor. Bir araştırmada, akşam saatlerinde yapılan egzersizin sabah egzersizine kıyasla gece ve ertesi gün kan şekeri seviyelerinin daha düşük olmasıyla ilişkili olduğu belirlendi.

İnsülin duyarlılığını ve açlık kan şekerini iyileştiriyor: 2020 yılında diyabet hastası veya diyabet riski taşıyan erkekler üzerinde gerçekleştirilen bir araştırma, saat 15.00 ile 18.00 arasında egzersiz yapan katılımcıların, sabah egzersiz yapanlara kıyasla daha iyi insülin duyarlılığına ve açlık kan şekeri değerlerine sahip olma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Biyolojik saatin düzenlenmesine yardımcı oluyor: Diyabet gibi metabolik hastalıklarda biyolojik saatin işleyişi bozulabiliyor. Günün ilerleyen saatlerinde yapılan egzersiz, bu ritmin yeniden düzenlenmesine katkı sağlayabiliyor. Bu durum özellikle yüksek yoğunluklu aralıklı antrenman yapan kişilerde daha belirgin görülüyor.

Bir araştırmada, yüksek yoğunluklu aralıklı antrenmanları öğleden sonra veya akşam yapan kişilerin 24 saat boyunca kan şekeri seviyelerinin daha düşük olduğu, sabah egzersiz yapanlarda ise bu seviyelerin daha yüksek seyrettiği belirlendi.

Akşam yürüyüşü için en uygun saat hangisi?

Sabah ve akşam yürüyüşlerini karşılaştıran araştırmaların önemli bir bölümü, akşam saatlerini değerlendirirken öğleden sonra geç saatleri de kapsıyor. Bu nedenle saat 15.00'te veya 19.00'da yapılan yürüyüşlerin benzer faydalar sağlayabileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte akşam yemeğinden sonra yürüyüş yapmak ek avantajlar sunuyor. Araştırmalar, yemek sonrasında hemen yürüyüşe çıkmanın, öğünlerin ardından kan şekerinde meydana gelen yükselişi azaltabildiğini gösteriyor. Yemek sonrası kan şekeri yükselmesi, öğünlerin ardından kandaki glikoz seviyesinin normalin üzerine çıkması olarak tanımlanıyor.

Ne kadar süre yürümek gerekiyor?

Yemek sonrasında yapılacak yürüyüşün süresi de kan şekeri kontrolü açısından önem taşıyor. Araştırmalar, 30 ila 60 dakika arasındaki yürüyüşlerin kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesinde etkili olabileceğini ortaya koyuyor. Yaklaşık 45 dakikalık yürüyüş ise yemek sonrasında yükselen kan şekerini kontrol altına almak için uygun bir süre olarak değerlendiriliyor.

Ancak her akşam 45 dakika yürümek mümkün değilse yürüyüşten tamamen vazgeçmek gerekmiyor. Yemekten hemen sonra yapılacak 10 dakikalık bir yürüyüş bile kan şekerinin aşırı yükselmesini önlemeye yardımcı olabiliyor.

Başka bir ifadeyle, kısa süreli yürüyüş bile hiç yürümemekten daha faydalı.


Enerji kazanmak ve sindirimi iyileştirmek için hurma ne zaman tüketilmeli?

Hurma tüketimi sindirimi destekliyor ve enerji sağlıyor (Bigstock)
Hurma tüketimi sindirimi destekliyor ve enerji sağlıyor (Bigstock)
TT

Enerji kazanmak ve sindirimi iyileştirmek için hurma ne zaman tüketilmeli?

Hurma tüketimi sindirimi destekliyor ve enerji sağlıyor (Bigstock)
Hurma tüketimi sindirimi destekliyor ve enerji sağlıyor (Bigstock)

Hurma tüketimi, hem sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasına katkıda bulunabiliyor hem de vücudun enerji ihtiyacını karşılamaya yardımcı oluyor. Şarku’l Avsat’ın Sağlık ve beslenme alanında yayın yapan Health sitesinden aktardığı habere göre hurma, vücuda enerji sağlayan karbonhidratların yanı sıra bağırsak hareketlerini destekleyen lif bakımından da zengin.

Enerjiyi artırmak için hurma ne zaman tüketilmeli?

Yüksek karbonhidrat içeriği sayesinde hurma, hızlı enerji kazanmak için ideal besinler arasında yer alıyor. Boyutuna ve türüne bağlı olarak bir hurmada yaklaşık 5 ila 18 gram karbonhidrat bulunuyor. Bu karbonhidratların büyük bölümü doğal şekerlerden oluşuyor.

Doğal şekerler, nişasta veya lif gibi diğer karbonhidrat türlerine kıyasla daha hızlı parçalandığından vücuda kısa sürede enerji sağlıyor.

Beslenme uzmanları, gün içinde enerjiyi korumak ve genel zindeliği artırmak için hurmanın öğün aralarında tüketilmesini öneriyor. Bu sayede yemek yedikten bir süre sonra ortaya çıkabilen enerji düşüşünün önüne geçilebiliyor.

Spor performansını artırmak amacıyla hurma tüketenlerin ise egzersiz öncesinde bu besini ara öğün olarak tercih etmeleri öneriliyor. Egzersiz sonrasında hurma tüketmek de fayda sağlayabiliyor. Hurmadaki karbonhidratlar, özellikle proteinle birlikte tüketildiğinde kasların toparlanmasına ve glikojen depolarının yenilenmesine yardımcı oluyor.

Sindirimi iyileştirmek için hurma ne zaman yenmeli?

Hurma, içerdiği yüksek miktardaki lif ve iltihaplanmayı önleyici bileşenler sayesinde sindirim sisteminin sağlıklı çalışmasını destekliyor.

Lifler bağırsak hareketlerinin düzenlenmesine yardımcı olurken, 2025 yılında yapılan bir araştırma da hurmadaki liflerin bağırsaklardaki yararlı bakterilerin çoğalmasını destekleyebileceğini ortaya koydu. Bu bakteriler, sindirim sistemi sağlığının korunmasında önemli rol oynuyor.

Araştırmalar, hurmanın sindirime yönelik faydalarından yararlanmak için günün belirli bir saatinde tüketilmesini gerektiren bir zaman dilimi ortaya koymuş değil.

Bununla birlikte Health sitesine göre hurmanın öğün aralarında tüketilmesi yararlı bir tercih olabilir. Hurmadaki lifler, gün boyunca sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkıda bulunuyor. Öğünler arasındaki bu tüketim aralığı, sindirim sisteminin liflerden gün içinde düzenli biçimde yararlanmasını sağlıyor.

Uzmanlar ayrıca liflerin sindirim sistemi boyunca daha rahat ilerlemesine yardımcı olmak için hurmanın su veya başka bir sıvıyla birlikte tüketilmesini öneriyor.