عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
KÖRFEZ

Enerji güvenliğini artırmada etkili çözüm: Körfez ortak elektrik bağlantısı

Dün Bahreyn'de düzenlenen ‘Körfez Elektrik Bağlantısı Ufukları’ adlı sempozyum (BNA)
Dün Bahreyn'de düzenlenen ‘Körfez Elektrik Bağlantısı Ufukları’ adlı sempozyum (BNA)
TT
TT

Enerji güvenliğini artırmada etkili çözüm: Körfez ortak elektrik bağlantısı

Dün Bahreyn'de düzenlenen ‘Körfez Elektrik Bağlantısı Ufukları’ adlı sempozyum (BNA)
Dün Bahreyn'de düzenlenen ‘Körfez Elektrik Bağlantısı Ufukları’ adlı sempozyum (BNA)

Körfez ülkelerindeki elektrik sektöründen yetkililer, Körfez ortak elektrik bağlantısı projesinin enerji güvenliğini artırmada, aynı zamanda Körfez elektrik sistemlerinin güvenilirlik ve emniyet seviyesini yükseltmede önemli stratejik hedeflere ulaştığını ifade etti. Aynı zamanda Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin elektrik ağlarında kısmi veya kapsamlı kesintiden yüzde 100 kaçınılması yönünde başarı sağladığını, proje tam olarak etkin hale getirildiğinden bu yana KİK ülkeleri için yaklaşık 3 milyar dolar değerinde tasarruf sağlandığını bildirdi. 
KİK Körfez Genel Sekreterliği, Bahreyn Uluslararası, Enerji ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (Derasat), KİK Bağlantı Otoritesi (GCCIA), aynı zamanda bölgeden çok sayıda kamusal ve özel kuruluşun işbirliğiyle Bahreyn’de gerçekleştirilen Körfez Elektrik Bağlantısı Ufukları adlı sempozyum dün sona erdi. KİK ülkelerinde elektrik enerjisi alanında uzman, araştırmacı ve mühendislerin, aynı zamanda bu yönde karar alıcıların da katıldığı, online katılım destekli sempozyum, Derasat’ın Awali’de bulunan merkezinde gerçekleştirildi.
KİK ülkeleri arasındaki ortak elektrik bağlantısının KİK tarafından onaylanan en önemli stratejik projelerden biri olduğuna dikkati çeken Derasat İcra Direktörü Dr. Hamad İbrahim Abdullah, bu projenin fazla elektrik enerjisinden yararlanmada ve üretim maliyetini azaltmada önemli bir rol oynadığını vurguladı. 
GCCIA’nın sektörün uluslararası düzeydeki en iyi uygulamalar mucibince geliştirilmesinde oynadığı önemli role övgüde bulunan Abdullah, ortak elektrik bağlantısı geliştirmenin bölge ülkelerinin takip ettiği iddialı kalkınma planları ışığında stratejik bir seçim olacağını vurguladı.
GCCIA CEO’su Mühendis Ahmed Ali el-İbrahim, sempozyumun açılışında gerçekleştirdiği konuşmada, söz konusu projenin KİK liderleri tarafından onaylanan en önemli altyapı bağlantısı projelerinden olduğuna dikkati çekti. Projenin enerji güvenliğini artırmada, aynı zamanda Körfez elektrik sistemlerinin güvenilirlik ve emniyet seviyesini yükseltmede önemli stratejik hedeflere ulaştığını belirten İbrahim, ayrıca KİK ülkelerinin elektrik ağlarında herhangi bir kısmi veya kapsamlı kesintiden kaçınılması yönünde başarı sağlandığını ifade etti. Söz konusu proje tam olarak etkin hale getirildiğinden bu yana KİK ülkeleri için yaklaşık 3 milyar dolar değerinde tasarruf sağlandığını bildiren İbrahim, proje başlatıldığından bu yana 2 bin 500 farklı durumda elektrik desteği sağlandığını da ekledi.
Körfez ülkeleri arasındaki elektrik ticaretini geliştirme yönünde geçtiğimiz yıllarda GCCIA tarafından yürütülen girişimlere atıfta bulunan İbrahim, elektrik ağlarına yönelik en son teknolojileri ve gelişmelere ayak uydurulduğunu, bu yönde geliştirme ve modernize etme süreçlerinin gözetildiğini vurguladı. GCCIA’nın elektrik enerjisi talebindeki artış nedeniyle KİK ülkeleri sistemi dahili ve haricinde elektrik bağlantısının genişletilmesi yönünde fizibilite çalışmaları yürüttüğünü ifade eden İbrahim, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile bağlantının daha kapsamlı hale getirileceğini, Umman ile doğrudan bağlantı sağlanacağını ifade etti. Diğer yandan Irak’ın güneyindeki elektrik ağı ile bağlantı sağlanması yönünde çalışıldığını belirten İbrahim, Mısır ve Ürdün ile olan bağlantı üzerine durulduğunu, bu bağlantının Avrupa ile elektrik bağlantısının oluşumu için başlangıç teşkil edebileceğini de ekledi.
Söz konusu sempozyum kapsamında üç ayrı oturum gerçekleştirildi. İlk oturumda KİK ortak elektrik bağlantısı konusundaki mevcut zorluklar ve gelecekteki fırsatlar gözden geçirilirken ikinci oturumda elektrik bağlantılarının geliştirilmesinde ve bu yöndeki işbirliğinin güçlendirilmesinde uluslararası ortaklığın rolü üzerine duruldu. Üçüncü oturumda ise GCCIA’nın geleceği yönünde bölgesel araştırma eğilimlerinin keşfedilmesi ele alındı. Aynı zamanda söz konusu proje kapsamında gelecek planlarının uygulanması yönünde bölgesel araştırma eğilimleri, elektrik enerjisi ticaretine yönelik yatırımın teşviki, bu tür bir yatırım için özel bir Körfez piyasasının oluşturulması, enerji alanında işbirliğinin önemi, ayrıca bölgedeki ekonomik ilişkiler ve sürdürülebilir kalkınma üzerindeki stratejik yansımaları üzerine duruldu.
Sempozyum, KİK Genel Sekreterliği ile Derasat arasındaki ortak faaliyet ve araştırmaları temsil ediyor. İki kurum arasındaki bağlantı, 2021 yılı Kasım ayında imzalanan bir işbirliği muhtırası ile çerçevelenmişti. Söz konusu muhtıra, bilimsel araştırma ve geliştirme sürecini daha zengin bir hale getirmek ve iki taraf arasındaki kaynak ve kadrolardan yararlanmak amacıyla Genel Sekreterlik ile Körfez Araştırma Merkezi (GRC) arasında imzalanan ilk işbirliği muhtırası sayılıyor.
2001 yılında anonim ortaklık bünyesinde kurulan GCCIA’da altı üye ülke yer alıyor. Bu kapsamda temel altyapıların birbirine bağlanması, acil durumlarda üye ülkelere elektrik sağlanması, mümkün olduğunda enerji fazlalıklarından faydalı bir şekilde yararlanılması amaçlanıyor.

Daha fazlasını oku

 
 
KÖRFEZ

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi
TT
TT

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan, Gazze Şeridi sakinlerinin çektiği zor yaşam koşullarını hafifletmek için Filistin halkına yardım elini uzatmaya devam ediyor. Kral Selman Yardım ve İnsani Çalışmalar Merkezi (KSrelief) tarafından gönderilen 81. yardım uçağı, Suudi Savunma Bakanlığı ve Kahire'deki Riyad Büyükelçiliği koordinasyonunda Mısır'daki el-Ariş Uluslararası Havalimanı'na ulaştı.

Uçakta, Gazze Şeridi'ndeki etkilenen Filistinlilere gönderilmek üzere gıda sepetleri ve barınma kitleri bulunuyor.

Bu yardım, Suudi Arabistan'ın Kral Salman Kral Selman Yardım ve İnsani Çalışmalar Merkezi (KSrelief) aracılığıyla Gazze Şeridi'ndeki Filistin halkına sağladığı desteğin devamı olup, yaşadıkları zor yaşam koşullarını hafifletmeyi amaçlamaktadır.

KÖRFEZ

Suudi Arabistan ABD’nin İsrail Büyükelçisinin "Nil’den Fırat’a uzanan bölge İsrail’in hakkı" açıklamasını kınadı

Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
TT
TT

Suudi Arabistan ABD’nin İsrail Büyükelçisinin "Nil’den Fırat’a uzanan bölge İsrail’in hakkı" açıklamasını kınadı

Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İsrail Büyükelçisi'nin İsrail'in tüm Ortadoğu'yu kontrol etmesinin kabul edilebilir olacağını pervasızca ifade ettiği açıklamalarını en şiddetli şekilde kınadı ve tamamen reddetti.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yayınlanan açıklamada, uluslararası hukuku, Birleşmiş Milletler Şartı'nı ve diplomatik normları ihlal eden ve bir ABD yetkilisinden gelen tehlikeli emsal teşkil eden bu sorumsuz açıklamaları kategorik olarak reddettiğini belirtti. Bu açıklamaların, bölge ülkeleri ile ABD arasındaki seçkin ilişkilere de saygısızlık olduğu ifade edildi.

Bu aşırı önerinin vahim sonuçlar doğuracağını ve bölgedeki ülkelere ve halklara karşı düşmanlığı körükleyerek ve dünya ülkelerinin geçmişte milyonlarca insanın hayatını alan kanlı savaşlara son vermek için üzerinde anlaştığı uluslararası sistemin temellerini, ülkelerin coğrafi sınırlarına ve toprakları üzerindeki egemenliklerine saygı açısından kurduğu ilkeleri hiçe sayarak küresel güvenliği ve barışı tehdit ettiğini belirtti. Açıklamada, “ABD Dışişleri Bakanlığı, dünyanın tüm barışsever ülkeleri tarafından reddedilen bu öneri hakkındaki tutumunu netleştirmelidir” denildi.

Bu bağlamda Suudi Arabistan, devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her girişime karşı kesin tavrını yineleyerek, adil ve kapsamlı bir barışa ulaşmanın tek yolunun "iki devletli çözüm" temelinde işgale son vermek ve Doğu Kudüs'ü başkent olarak kabul eden, 1967 sınırları üzerinde bağımsız bir Filistin devleti kurmak olduğunu vurguladı.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin "İsrail'in Ortadoğu'yu kontrol etme hakkı" konusundaki açıklamaları, Arap ve İslam çevrelerinde büyük öfkeye yol açarken, Mısır, Ürdün ve Filistin'de de kınamalara neden oldu.

KÖRFEZ

Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
TT
TT

Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Sosyolog ve araştırmacı Dr. Abdurrahman eş-Şukayr, Suudi devletinin kuruluş deneyimini daha önce görülmemiş bir yorum çerçevesine oturtuyor. Tarihi, birbirinden kopuk olaylar dizisi olarak değil; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ölçülebilir ve karmaşık ilişkiler tarafından yönetilen bir sistem olarak ele alıyor. Bu yaklaşımın, karmaşıklık bilimi ile ‘tarihin yasaları’ olarak da bilinen kliodinamik teorisine dayandığını belirten eş-Şukayr, devletlerin nasıl ortaya çıktığını, büyüdüğünü ve ardından seçkinlerin aşırı çoğalması nedeniyle baskı aşamasına girerek kriz ve zirve noktalarına ulaştığını; sonrasında ise istikrarı yeniden üreten bir lider figürünün ortaya çıktığını açıklıyor.

Eş-Şukayr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu çerçeve sayesinde Diriye’nin Muhammed bin Suud öncesinde elit doygunluğa ve yapısal istikrarsızlığa ulaşmış yerel bir sistem olduğunun anlaşılabildiğini söyledi. Buna göre Muhammed bin Suud’un yükselişi, yönetim merkezini yeniden şekillendiren ve yeni bir siyasi döngü başlatan tarihsel bir yeniden ayar anı olarak yorumlanıyor.

Karmaşıklık bilimi

Eş-Şukayr, karmaşıklık biliminin; toplumlar ya da ekonomi gibi birbiriyle bağlantılı çok sayıda parçadan oluşan sistemleri incelediğini belirtti. Bu sistemlerde her küçük unsur diğerini etkilerken, yoğun etkileşim sonucunda yalnızca tek tek parçaların incelenmesiyle anlaşılamayacak yeni örüntü ve davranış biçimleri ortaya çıkıyor. Bu çerçevede karmaşıklık bilimi, zaman içinde küçük etkileşimlerin birikmesi sonucu istikrarın, kaosun ya da büyük ölçekli değişimlerin nasıl ortaya çıktığına odaklanıyor.

Devlet dönüşümünün beş yıllık döngüsü

Eş-Şukayr, devletlerin dönüşümüne ilişkin beş aşamalı döngüye de değinerek, devletlerdeki değişimlerin ölçülebilir dinamiklere tabi olduğunu ve genel eğilimlerinin öngörülebileceğini söyledi. Bu çerçevede toplumların beş aşamalı bir döngü içinde hareket ettiğini belirten eş-Şukayr, süreci şöyle açıkladı:

- Büyüme aşaması: Kaynakların genişlediği ve devletin kontrol kapasitesinin arttığı evreyi ifade ediyor. Bu süreç, nüfus artışı ve seçkinlerin çoğalmasıyla eş zamanlı ilerliyor. Aşama; tarihçilerin metinlerine ihtiyaç duyulmaksızın, nüfus ve ekonomik kaynaklara ilişkin yaklaşık veriler ve göstergeler üzerinden ölçülebiliyor ve öngörülebiliyor.

- Baskı aşaması: Kaynak bolluğunun görece azaldığı, kamu görevlerine talip olanların sayısının arttığı ve mevcut elitlerin konumlarını korumaya çalıştığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu durum, devletin herkesi bünyesinde barındırma kapasitesini aşan bir tablo ortaya çıkarıyor. Nüfus artışı, siyasi, ekonomik, bilimsel ve toplumsal elitlerin sayısını artırırken, mevcut pozisyonların sayısı yetersiz kalıyor.

- Kriz aşaması: Seçkinler arasındaki birliğin sarsıldığı ve örtük gerilimlerin açık çatışmalara dönüştüğü evreyi oluşturuyor.

- Zirve aşaması: Kriz ve istikrarsızlığın doruğa ulaştığı bu safhada ittifaklar çözülüyor, dışlamalar ve ayrışmalar hız kazanıyor.

- İstikrar aşaması: Yeni bir liderliğin ya da revize edilmiş bir yönetim sisteminin, nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi toplumun yeni ruhuna uygun biçimde yeniden düzenlemeyi başardığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu aşamayla birlikte, önceki döngüye kıyasla daha bütünlüklü yeni bir süreç başlıyor.

Kontrol edilemeyen rekabet

Eş-Şukayr, zirve aşamasının Hicri 1139 yılına yakın dönemde belirginleştiğini belirterek, yönetici kollar arasındaki rekabetin artık kontrol edilemez bir seviyeye ulaştığını ifade etti. Bu süreçte elitler içindeki ayrışmalar hız kazanırken, bazı isimlerin kısa süreli emirlik deneyimleri yaşadığı ve sadakatlerin hızla el değiştirdiği görüldü. Bu tablo, iç dengeleri yönetme kapasitesinin çöktüğünü ortaya koydu. Bu koşullar altında siyasi sistemin sınırına dayandığını kaydeden eş-Şukayr, yönetim makamına talip olanların sayısının emirliğin iktidarı düzenleme kapasitesini aştığını vurguladı. Böylece zirve aşaması, yeniden kurucu bir liderliğin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan tam ölçekli bir yapısal çözülme anına dönüştü.

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Muhammed bin Suud’un yükselişi, Diriye’de istikrar koşullarının olgunlaşmasının bir sonucu olarak gerçekleşti. Seçkinlerin aşırı çoğalması, eski yönetim sistemini sürdürülemez hale getirirken, çatışan elitlerin okuyamadığı tabloyu kavrayabilecek bir lideri gerekli kılan tarihsel bir moment ortaya çıktı. Bu çerçevede Muhammed bin Suud’un iktidarı devralması, Diriye içindeki güç dengelerinin yeniden ayarlanması anlamına geldi. Böylece yerel siyasi düzen, yapısal istikrarını yeniden tesis etme kapasitesini kazandı.

Yönetim merkezinin inşası

Muhammed bin Suud, Diriye’de yeni bir büyüme sürecinin başlangıcı olarak et-Turayf mahallesini kurarak burayı yönetim merkezi haline getirdi. Oysa daha önce Diriye emirleri Gusaybe ya da el-Mulaybid bölgelerinde ikamet ediyordu. Muhammed bin Suud, siyasi, dini ve askeri elitleri yeni devlet kurumları içinde yeniden dağıtarak, Diriye’deki iktidar yapılarını düzenleyerek, elit fazlasını azaltarak ve rekabet halindeki kollar arasındaki ilişkileri kontrol altına alarak yönetim merkezini yeniden inşa etti.

Bu yapısal düzenleme, emirliğin nüfus, kaynaklar ve elitleri tek bir çerçeve içinde yönetme kapasitesini yeniden kazanmasını sağladı. Böylece, Diriye merkezli yeni bir kuruluş döngüsünün önü açıldı ve bu süreç Diriye Emirliği olarak bilinen yapının çekirdeğini oluşturdu.

Eş-Şukayr, bu yeni okumanın Arap Yarımadası’nda devletlerin ortaya çıkışını; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi esas alan yapısal döngüler üzerinden açıklayan yeni bir araştırma ufku sunduğunu belirtti. Yerel çevrelerin farklılığına bağlı olarak denetim mekanizmalarının değiştiğini vurgulayan eş-Şukayr, yaklaşık nüfus ve mali istatistiklerin oluşturulmasının, tarihi test edilebilir ve karşılaştırılabilir bir alana dönüştürmek için zorunlu bir giriş olduğunu ifade etti. Bunun ise bölge tarihine ilişkin verilerin toplanmasını ve sınanabilir hipotezlerin geliştirilmesini gerektirdiğini kaydetti. Bu yaklaşımın, parçalı anlatıların ötesine geçen, daha uzun vadeli, daha hassas ve daha bağımsız bir Arap yorum modeli inşa edilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Öte yandan, Muhammed bin Suud hakkında kaleme alınan çalışmaların analitik ve anlatısal boyutunun sınırlı kaldığına dikkat çekildi. Kurucu eylemin mantığını açıklayan kapsamlı bir tarihsel biyografinin bulunmadığı, tarih kayıtlarının ise kuruluş öncesi ve kuruluş sırasındaki gelişmeleri yeterince aydınlatmadığı belirtildi. Bu boşluğun, Muhammed bin Suud’un hayatını olayların iç yapısından hareketle yeniden kurgulamayı gerektiren bir araştırma hattını zorunlu kıldığı ifade edildi. Kararların, ittifakların ve çatışmaların; yönetim tasavvurunu ve devletin koşullarını ortaya koyan anlamlı bir sistem olarak okunmasıyla, gerçekliğin hareketinden süzülen bir tarihsel biyografi ve siyasi projenin seyrine ilişkin bütünlüklü bir yorum üretilebileceği vurgulandı.