Moskova Madrid Zirvesi"ni kınadı ve ‘Demir Perde’ konusunda uyardı

Zelenskiy’nin mesaj gönderdiği Putin, NATO'nun ‘emperyalist ihtiraslarını’ eleştirdi

Putin dün Endonezyalı mevkidaşı Joko Widodo ile Moskova'da bir araya geldi. (Reuters)
Putin dün Endonezyalı mevkidaşı Joko Widodo ile Moskova'da bir araya geldi. (Reuters)
TT

Moskova Madrid Zirvesi"ni kınadı ve ‘Demir Perde’ konusunda uyardı

Putin dün Endonezyalı mevkidaşı Joko Widodo ile Moskova'da bir araya geldi. (Reuters)
Putin dün Endonezyalı mevkidaşı Joko Widodo ile Moskova'da bir araya geldi. (Reuters)

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, NATO’nun Madrid Zirvesi’nde Rusya’nın ‘vahşeti’ karşısında Ukrayna’yı desteklemeye devam edileceği taahhüdünün ardından, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) ‘emperyalist hırslarını’ kınadı.  
İspanya'nın başkenti Madrid'deki NATO Liderler Zirvesi'nin sonuç bildirisinde Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı güçlü bir şekilde kınandı ve yaşanan insani felaketin tüm sorumluluğu Rusya’ya yüklendi. Bildiride, Ukrayna hükümeti ve halkıyla tam dayanışma içinde olunduğu vurgulandı. Ukrayna'nın bağımsızlığı, egemenliği ve toprak bütünlüğüne sarsılmaz destek yinelendi. Ayrıca Ukrayna'nın savunma hakkını ve kendi güvenlik düzenlemelerini seçme hakkının desteklendiği belirtilerek, savunma ve siber alanlarda Ukrayna’ya sağlanan yardımların devam edeceği kaydedildi.
NATO ülkeleri, Rusya'yı ittifaka en önemli ve doğrudan tehdit olarak tanımlayarak, İttifak'ın yeni stratejik konseptini kabul etti. Sonuç bildirisinde, ‘Rusya Federasyonu, müttefiklerin güvenliğine, Avrupa-Atlantik bölgesindeki istikrar ve barışa en ciddi ve doğrudan tehdittir’ ifadesi yer aldı.  
Rusya Devlet Başkanı Putin, Türkmenistan’ın ev sahipliğinde başkent Aşkabat’ta düzenlenen "6. Hazar Denizi Ülkeleri Liderler Zirvesi’nin ardından yaptığı açıklamalarda Batılı ülkelerin tutumunu eleştirerek, NATO'nun Soğuk Savaş döneminin kalıntısı olduğunu ve ABD’nin NATO’yu ‘dış siyasetinin bir enstrümanı olarak uydularını buyruğu altında tutmak için’ kullandığını söyledi. NATO’daki büyük devletlerin ‘emperyalist ihtirasları’ olduğunu söyleyen Putin, ‘’Ukrayna’yı savaşı sürdürmesi için desteklemeleri ve müzakereleri reddetmesi yönünde çağrılar yapmaları, Ukrayna ve Ukrayna halkının çıkarlarının Batı ve NATO’nun amaçları arasında olmadığı tezimizi desteklemekle kalmıyor, aynı zamanda Ukrayna’yı kendi çıkarlarını korumak için bir araç olarak kullandıklarını gösteriyor. NATO’daki büyük devletler hegemonyalarını pekiştirmek istiyorlar’ diye konuştu.  
NATO’nun ve özellikle ABD’nin uzun süredir, ‘müttefikleri bir arada tutmak için’ harici bir düşmana gereksinim duyduğunu belirten Putin, İran’ın bu rolü üstlenmesinin yeterli görülmediğini söyledi. Putin şaka yollu, ‘’Şimdi onlara bu fırsatı tanıdık, herkesi etraflarında toplamaları fırsatı’’ dedi.  
NATO liderlerinin Madrid Zirvesi'nde kabul ettiği yeni Stratejik Konsept belgesinde Çin ilk defa ‘tehdit unsuru’ olarak anıldı. Daha önce stratejik ‘dış ortak’ addedilen Rusya ise bu kez "en önemli ve doğrudan tehdit" olarak sınıflandırıldı. Stratejik Konsept belgesinde Çin ile ilgili şu ifadelere yer verildi: "Çin'in hırsları ve zorlayıcı politikaları, çıkarlarımıza, güvenliğimize ve değerlerimize meydan okuyor. Çin küresel gücünü artırmak için geniş bir yelpazede siyasi, ekonomik ve askeri enstrümanlar kullanırken, stratejisi, niyetleri ve askeri birikimi hakkında belirsizliğini koruyor. Çin, ekonomik gücünü stratejik bağımlılıklar yaratmak ve etkisini artırmak için kullanıyor. Çin ile Rusya arasında derinleşen stratejik ortaklık ve kurallara dayalı uluslararası düzenin altını oymak için karşılıklı olarak güçlendirici girişimleri, değerlerimize ve çıkarlarımıza aykırıdır." 
Pekin NATO’nun ‘stratejik konsept belgesini’ eleştirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien, NATO'nun daha önce defalarca, başka ülkelere yayılma hedefinin olmadığını vurguladığını ancak son yıllarda, Asya-Pasifik bölgesine yönelik hamlelerde bulunduğunu söyledi. Cao Licien, "NATO yeni alanlara ve bölgelere yönelen hamleler yapma ve bloklar arası cepheleşme yaratma arayışında, dünya bu girişimleri reddetmeli. NATO yeni bir Soğuk Savaş başlatma arayışını sonlandırmalı. NATO’nun son ‘stratejik belgesi’ gerçeklerle uyumlu değildir ve Çin’in dış politikasını karalamayı hedeflemektedir." dedi. 

Demir Perde 
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna'daki çatışmayla ilgili benzeri görülmemiş bir diplomatik krizin zemininde şu anda Rusya ile Batı arasında bir ‘Demir Perde’ oluşturulduğu uyarısında bulundu. Rusya Federasyonu ile Belarus arasında diplomatik ilişkilerinin tesis edilmesinin 30. yıl dönümü vesilesiyle Belarus'un başkenti Minsk'te bulunan Lavrov, Winston Churchill'in ünlü sözünü hatırlatarak, "Gerçek şu ki Rusya ve Batı arasına Demir Perde iniyor’’ dedi. Lavrov, "Demir perde, pratikte iniyor ancak dikkatli olsunlar, bir şeylerini sıkıştırmasınlar. Avrupa Birliği, çıkarlarımızı anlamak ve dinlemekle hiç ilgilenmiyor. O sadece Brüksel'de alınan kararlarla ilgileniyor. Brüksel'de alınan kararların Washington'da biçildiğini son yıllarda zaten gördük" diye konuştu.  
NATO’nun Madrid Zirvesi’nin, ABD’nin her ülkeyi kendi iradesine boyun eğdirmek istediğini ortaya çıkardığını belirten Lavrov, ‘’Bu Demir Perdeyi Batılılar kendileri oluşturuyor’ dedi. Churchill’in Demir Perde ibaresi, kapitalist ülkelerle Sovyet ülkeleri arasındaki Soğuk Savaş’a atıf olarak biliniyor.  

Peki ya Tahatcher? 
İngiltere Başbakanı Boris Johnson'un "Rusya Devlet Başkanı kadın olsaydı, savaş olmazdı" yönündeki açıklamasına Rusya Devlet Başkanı Putin, eski İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher'dan örnek vererek yanıt verdi. Putin, "eski İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher'in Falkland Adaları için Arjantin'e karşı savaş başlattığını" anımsatarak, "Yakın tarihten hatırlatma yapmak isterim. Bir kadın savaşı başlatma kararı aldı. Falkland Adaları nerede ve İngiltere nerede? Bunun sebebi, emperyalist hırslar ve emperyalist statünün onaylattırılmasıdır. Bu nedenle mevcut İngiltere Başbakanı'nın bugün olanlarla ilgili atıfları yanlıştır" dedi. 
Boris Johnson, Alman ZDF televizyon kanalına verdiği röportajda, Putin'in cinsiyetini çatışmaya katkıda bulunan bir faktör olarak göstermiş ve "Putin bir kadın olsaydı, ki öyle olmadığı çok açık, ama öyle olsaydı çılgın, erkeksi bir işgal ve şiddet savaşına gerçekten girişmezdi" demişti.  
 
Zelenskiy’den mesaj  
Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo, Ukranya Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in mesajını Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e ilettiğini aktardı. Joko Widodo, Kiev’de Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile görüştükten sonra Rusya’nın başkenti Moskova’ya geldi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Widodo’nun ülkesini ilk kez ziyaret ettiğini belirterek, “Endonezya Devlet Başkanı’nı Kremlin'de ağırlamaktan mutluluk duyuyoruz. Bu ziyaretten çok memnunuz. Endonezya'nın Asya-Pasifik bölgesindeki kilit ortaklarımızdan biri olduğunu belirtmeliyim. Görüşmemiz oldukça verimli geçti, Rusya-Endonezya ilişkilerinde yapıcı ve karşılıklı yarar sağlıyoruz. Başkan Widodo’nun, Endonezya’da gerçekleşecek olan G20 Zirvesi için çabalarını destekliyoruz” dedi. 
Joko Widodo ise, Moskova’dan önce Kiev’i ziyaret ettiğini ve Zelenskiy ile bir görüşme yaptığını hatırlatarak, “Başkan Zelenskiy'den, Başkan Putin'e bir mesaj ilettim ve iki lider arasında iletişim kurmaya hazır olduğumu ifade ettim. Endonezya’nın savaşın sona ermesi dışında bir başka çıkarı yoktur. Tüm liderler iş birliği ruhuyla hareket etmelidir ve bu zorlu durumla ilgili diyalog başlatılmalıdır’’ dedi. 
Zelenskiy’nin mesajının içeriğine dair ise herhangi bir bilgi verilmedi.  



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.