Pyongyang, Seul ile düzenlenen tatbikatlar için F-35’lerin konuşlandırılmasından endişeli

AIDC T-5 Brave Eagle uçağı, devlete bağlı Taiwan Aerospace Industrial Development Corporation tarafından üretildi. (EPA)

ABD, askeri tatbikatlar için Güney Kore'ye F-35 hayalet savaş uçağı gönderdiğini duyururken gözlemciler ise bu gelişmenin bölgedeki gerginliği artıracağını, Kuzey Kore'ye ABD'nin ‘ilk saldırısını yapacağını’ düşündüreceğini öne sürdü.
Güney Kore'deki ABD Kuvvetleri Komutanlığı Salı günü yaptığı açıklamada, F-35 savaş uçaklarının diğer birkaç uçakla birlikte 10 günlük bir eğitim görevi kapsamında Güney Kore ve çevresinde uçuş gerçekleştireceğini bildirdi. Güney Kore'nin de sahibi olduğu bu tip uçakların, tatbikatlara Amerikan uçakları ile birlikte katılması bekleniyor. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Alıştırma ve rutin eğitim uçuşları, iki hava kuvvetlerinin Kore Yarımadası ve çevresinde icra ve operasyon yürütmesi için birlikte çalışabilirliği pekiştirecek. Uçuş eğitimi aynı zamanda uçak mürettebatının en son askeri uçak teknolojisinde destek ve bakım görevlerini yerine getirmesi için bir fırsat niteliğinde.”
Güney Kore Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise “İttifakın güçlü caydırıcılığını ve ortak savunma duruşunu gösteren bu konuşlandırma, aynı zamanda hava kuvvetlerimizin birlikte çalışabilirliğini artırmayı amaçlıyor” ifadeleri kullanıldı. ABD ilk olarak 2017'de Güney Kore'ye aleni bir şekilde hayalet uçak konuşlandırmış, F-22 hayalet savaş uçağı ve bir F-35 uçağını ortak hava tatbikatı için bölgeye göndermişti.
Tatbikatlar, Pyongyang'ın füze testlerini yoğunlaştırmasının ardından ABD'nin Kuzey Kore'ye karşı tutumunu sertleştirmesi üzerine düzenleniyor. Bu yöndeki haberlere bakıldığında geçtiğimiz ay onlarca Amerikan uçağı, Kuzey Kore'nin kışkırtıcı olarak nitelendirdiği bir hareketle Kore Yarımadası üzerinde uçuşlar gerçekleştirdi. Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk-yeo mayıs ayında Seul'de ABD Başkanı Joe Biden ile bir araya gelmiş, ikili Kore Yarımadası’nda ortak askeri tatbikatları genişletme sözü vermişti. Seul’de düzenlenen zirvenin sonunda yayınlanan ortak bildiri şöyle olmuştu:
“Kuzey Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti'nin artan tehdidi göz önüne alındığında, iki lider Kore Yarımadası'nda ve çevresinde ortak askeri tatbikatların kapsamını ve ölçeğini genişletmek için müzakerelere başlamayı kabul ediyor.”
Washington, stratejik ABD askeri varlıklarının gerekli olduğu takdirde zamanında ve koordineli bir şekilde konuşlandırılacağını, bu hamlelerin pekiştirileceğini, Kuzey Kore'nin istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri karşısında caydırıcılığı artırmak için yeni veya ek adımların belirleneceğini duyurmuştu.
Biden yönetimi geçtiğimiz ay, Pyongyang nükleer deneme gerçekleştirdiği takdirde ‘hızlı ve güçlü bir yanıt’ verme tehdidinde bulunmuştu. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, 7 Haziran’da Güney Kore'nin başkenti Seul'de mevkidaşı Cho Hyun-dong ile bir araya geldiği sırada yaptığı açıklamada, “Herhangi bir nükleer deneme Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin kararlarının ihlali olur. Bu denemeye de hızlı ve çok sert bir cevap verilir” demişti.
Washington ve Seul’un Güney Kore'nin doğu kıyılarında ortaklaşa bir şekilde karadan karaya sekiz füze fırlatmasının hemen ardından Batı Denizi üzerinde F-35A hayalet uçağı dahil olmak üzere 20 savaş uçağının katıldığı ortak hava gösterisi düzenlenmişti.
Diğer yandan Tayvan Dışişleri Bakanlığı Salı günü, Çin ile ihtilaflı olan Doğu Çin Denizi'nde yer alan ancak Japonya’nın kontrolü altında bulunan Diaoyutai Adaları üzerindeki egemenlik talebine vurguda bulundu. Taipei'nin bu açıklaması, Japonya'nın Çin ve Rus savaş gemilerini tartışmalı adaların yakınlarında faaliyet göstermekle suçlamasının ardından geldi. Tayvan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Joanne Ou, “Diaoyutai Adaları'nın Tayvan topraklarının ayrılmaz bir parçası olduğu tartışılmaz bir gerçek. Diğer tarafların atacağı tek taraflı herhangi bir adım gerçeği değiştirmeyecektir” vurgusunda bulundu. Hükümetin ilgili tüm tarafları anlaşmazlıkları barışçıl bir şekilde çözmeye çağıran tutumuna atıfta bulunan Joanne Ou, Çin ve Rus savaş gemilerinin Diaoyutai Adaları yakınlarındaki varlıklarından haberdar olduklarını, bölgesel güvenliği ve vatandaşların emniyetini koruma kapsamında durumu yakından izlediklerini söyledi.
Japon hükümeti Çin’in adalar üzerinde hak iddia ettiği son olay üzerine Çin'i protesto etmişti. Japonya Savunma Bakanlığı, bir Çin donanması firkateyninin ve bir Rus savaş gemisinin, Japonya'daki Senkaku Adaları çevresinde Japon karasularından seyrettiğini bildirdi. Kabine Sekreter Yardımcısı Seiji Kihara, pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, söz konusu gelişme üzerine Tokyo'nun Pekin'i protesto ettiğini vurguladı.
Diğer yandan çarşamba günü yerel olarak tasarlanıp üretilen yeni eğitim uçaklarını sergileyen Tayvan Hava Kuvvetleri, diğer eski ve kazaya meyilli uçakların yerini alacak olan yeni uçağın gelişmiş savaş yeteneklerine ilişkin açıklamada bulundu. Tayvan'ın silahlı kuvvetlerinde çoğunlukla ABD yapımı teçhizat kullanılıyor. Adanın kendisine ait olduğu iddiasında bulunan Çin, Tayvan’ın yakınlarında ordusunu modernize etmeye çalışıp askeri tatbikatları pekiştirirken Tayvan Devlet Başkanı Tsai Ing-wen ise milli savunma sanayisinin geliştirilmesine öncelik veriyor.
Devlete bağlı Taiwan Aerospace Industrial Development Corporation tarafından üretilen ve 68,6 milyar dolar Tayvan dolarına (2,3 milyar ABD doları) mâl olan AIDC T-5 Brave Eagle uçağı, 2020 yılında ilk test uçuşunu gerçekleştirmişti. Söz konusu uçak, en az 30 yıl önce üretilen AIDC F-CK-1 Ching-kuo uçağının ardından yurt içinde geliştirilen ilk uçak olma özelliğini taşıyor. İki uçağın da birbirine benzediği ve benzer özelliklere sahip olduğu biliniyor. Tayvan'ın doğu kıyısındaki Taitung'daki Chihhang Hava Üssü üzerinde seyreden üç uçak, gazetecilere yeteneklerini sergiledi.
Uçuş eğitim yetkilisi Chang Chong-hao, Brave Eagle uçağının hem havadan havaya hem de havadan karaya muharebe eğitimi için uygun olduğunu, daha kısa bir pist kullanılarak inip kalkabildiğini aktardı. Savaş zamanında destek işlevi görmesi için tasarlanan Brave Eagle uçağı, bu konuda henüz deneysel aşamada bulunulmasına rağmen silahlarla donatılabiliyor. Tayvan Hava Kuvvetleri, geçtiğimiz yıllarda çok sayıda kazaya neden olan AT-3 ve F-5 uçaklarının yerini alması için 2026 yılına kadar 66 tane Brave Eagle uçağına sahip olmayı planlıyor.