İspanya’da aşırı sıcaklar en az 500 kişinin hayatını kaybetmesine neden olduhttps://turkish.aawsat.com/home/article/3769181/i%CC%87spanya%E2%80%99da-a%C5%9F%C4%B1r%C4%B1-s%C4%B1caklar-en-az-500-ki%C5%9Finin-hayat%C4%B1n%C4%B1-kaybetmesine-neden-oldu
İspanya’da aşırı sıcaklar en az 500 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu
Madrid'de bir işçi sıcak hava dalgası nedeniyle yollara su püskürtüyor. (AP)
İspanya’da 10 gündür etkili olan sıcak hava dalgasının en az 500 kişinin yaşamını yitirmesine yol açtığı bildirildi.
Fransa basınının İspanya Meteoroloji Ajansınca (AEMET) yayımlanan verilere dayandırdığı habere göre, 9-18 Temmuz'da "1975’ten bu yana ülkede en yoğun yüksek sıcaklıklar" kaydedildi.
Başbakan Pedro Sanchez de yaptığı açıklamada, 500’den fazla insanın yüksek sıcaklıklar sebebiyle hayatını kaybettiğini aktardı.
İspanya’da 10 günü aşkındır zaman zaman 45 dereceyi geçen hava sıcaklıkları binlerce hektarlık yeşil ve ormanlık alanın küle döndüğü yangınlara yol açmıştı.
İran ve ABD ablukaları arasında Hürmüz Boğazıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266721-i%CC%87ran-ve-abd-ablukalar%C4%B1-aras%C4%B1nda-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1
Körfez, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi’ndeki deniz trafiğini gösteren bir hava fotoğrafı (AFP)
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth cuma sabahı yaptığı açıklamada, Amerikan güçlerinin Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukayı ‘gerektiği sürece’ sürdüreceğini bildirdi. Bir gün önce ise üst düzey bir İranlı yetkili sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, savaşçılarının boğaz içindeki deniz mağaralarında saklandığını ve ‘saldırganları yok etmeye’ hazır olduklarını duyurdu.
ABD ile İran, ateşkes üzerinde anlaşmalarının ardından Hürmüz Boğazı’nda kontrol sağlama çabalarını artırdı. İran, yalnızca İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından izin verilen gemilerin geçişine müsaade edileceğini belirtirken, ABD Donanması İran limanlarından gelen ya da bu limanlara giden tüm gemilere müdahale ettiğini açıkladı.
Özetle, Hürmüz Boğazı gibi hayati öneme sahip bir deniz yolunda kimin kontrolü elinde tuttuğunu kesin olarak belirlemek mümkün görünmüyor. Ancak kesin olan şu ki, boğazın geleceği yalnızca ABD ile İran arasındaki çatışmanın çözümü açısından değil, aynı zamanda küresel ekonomi için de kritik bir mesele haline gelmiş durumda. Bu dar su yolunda yaşananlara dair bilinenler ise şöyle:
Gemilerin çoğu hareket etmiyor
İran güçleri çarşamba günü Hürmüz Boğazı yakınlarında iki yük gemisine el koyduklarını açıkladı. ABD ordusu ise cuma günü yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ablukanın başlamasından bu yana 34 geminin durdurularak yönünün değiştirildiğini bildirdi.
Nakliye şirketleri ve onlara bağlı sigorta kuruluşları, İran’ın ana deniz yollarına mayın döşemiş olabileceğinden ve ticari gemilere saldırı düzenleyebileceğinden endişe ediyor. Bu durum, Arap Körfezi içinde mahsur kalan yüzlerce geminin büyük bölümünü bölgeden ayrılma girişiminden caydırmış durumda.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Deniz Piyadeleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan bir gemiye baskın düzenledi. (AFP)
Buna rağmen İran, kendi gemileri de dahil olmak üzere bazı gemilerin, kıyılarına yakın bir güzergâhı kullanarak Hürmüz Boğazı üzerinden geçişine izin verdi; bu rotanın İran limanlarında duraklamayı da içerebileceği belirtiliyor. Küresel gemi takip şirketi Kpler verilerine göre, 7 Nisan’da ilan edilen ateşkesten bu yana en az 150 gemi boğazdan geçti.
Bununla birlikte, boğazdaki günlük trafik hacmi savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Normal koşullarda, dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri ve önemli miktarda doğal gaz tankerler aracılığıyla bu dar geçitten taşınıyordu. Ancak bölgedeki gerilim, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açarken petrol fiyatları yeniden varil başına 100 dolar seviyesine yaklaştı.
Kpler verileri, çarşamba ile perşembe günleri arasında 17 geminin bu su yolundan geçtiğini ortaya koydu.
İran ticaretin büyük bir kısmını engelleyebilir
İsrail ile ABD’nin çatışmanın erken aşamalarında düzenlediği saldırılar sonucu İran donanmasının önemli bir bölümü imha edilmiş olsa da, DMO küçük ve hızlı botlar konuşlandırmayı sürdürüyor. ‘Sivrisinek filosu’ olarak bilinen bu güç, çoğunlukla füze ve insansız hava araçları (İHA) kullanarak gemi trafiğini taciz etmek üzere tasarlandı.
İranlı yetkililer ayrıca, savaş öncesinde gemi geçişi için belirlenmiş iki ana koridorun bulunduğu Hürmüz Boğazı içinde deniz mayınları döşediklerini açıkladı. Bu durum, gemileri İran kıyılarına daha yakın ve dolayısıyla İran güçlerinin daha kolay kontrol edebileceği bir rotayı kullanmaya zorladı.
Tahran yönetimi son dönemde bu su yolundan geçişe ilişkin yeni kurallar da getirdi. Buna göre, önceden belirlenmiş rotalar için izin alınması zorunlu hale gelirken, İranlı yetkililer boğazdan geçmek isteyen gemilerden ücret alınmasını öngören yasa tekliflerini de parlamentoya sundu.
ABD Donanması’nın gözünden hiçbir şey kaçmaz
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan donanmasının ablukayı İran ile kalıcı bir barış anlaşmasına varılana kadar sürdüreceğini açıkladı. İran ise görüşmelere yeniden başlamanın şartı olarak ablukanın kaldırılmasını öne sürüyor.
Güçlü hava desteği ile Umman Denizi ve Arap Denizi’nde devriye gezen savaş gemilerinden oluşan bir filonun desteğiyle ABD Donanması, İran limanlarından çıkan ticari gemileri takip ediyor; geçişi başaran gemilerle karşı karşıya gelerek onları geri dönmeye zorluyor ya da gemiye çıkma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
İki adet AH-64 Apache tipi Amerikan saldırı helikopteri Hürmüz Boğazı üzerinde uçuyor. (CENTCOM)
Hegseth cuma günü yaptığı açıklamada, 34 geminin durdurularak geri gönderildiğini bildirdi. Ayrıca İran bayrağı taşıyan Tosca adlı yük gemisinin, pazar günü ablukayı aşmaya çalıştığı sırada donanma ateşiyle etkisiz hale getirildiği ve 19 Nisan’da Arap Denizi’nde mürettebatıyla birlikte alıkonulduğu belirtildi. İran, gemiye el konulmasını ‘korsanlık’ olarak nitelendirerek kınadı.
ABD ordusu, hiçbir İran gemisinin ablukayı aşamadığını savunsa da, Lloyd’s List analistleri, 13 Nisan 2026’dan bu yana İran bağlantılı en az yedi geminin Hürmüz Boğazı ve daha geniş çaplı ablukayı aşmayı başardığını ifade ediyor.
Bazı gemilerin, menşe veya varış noktası bilgilerini sahte şekilde girerek ve kendilerini başka bir gemi gibi göstererek ablukayı atlattığı belirtiliyor. Ayrıca gemilerin, konumlarını ileten cihazlarını geçici olarak kapatarak bir noktada kaybolup başka bir yerde yeniden ortaya çıkmış gibi görünebildikleri kaydediliyor.
Körfez’deki ortaklar: Kalıcı bir İran uzlaşısında vazgeçilmez bir dayanakhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266714-k%C3%B6rfez%E2%80%99deki-ortaklar-kal%C4%B1c%C4%B1-bir-i%CC%87ran-uzla%C5%9F%C4%B1s%C4%B1nda-vazge%C3%A7ilmez-bir-dayanak
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve ABD Başkanı Donald Trump, Riyad'da düzenlenen Körfez İşbirliği Konseyi zirvesinde Körfez liderleriyle (AFP)
Körfez’deki ortaklar: Kalıcı bir İran uzlaşısında vazgeçilmez bir dayanak
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve ABD Başkanı Donald Trump, Riyad'da düzenlenen Körfez İşbirliği Konseyi zirvesinde Körfez liderleriyle (AFP)
Brian Katulis
Bu haftanın başlarında, ABD Başkanı Donald Trump, İran ile kırılgan ateşkesi pekiştirmek için, daha önce belirlemiş olduğu iki haftalık süreyi uzatarak, İran liderlerine Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde daha tutarlı bir pozisyon sunmaları için daha fazla zaman tanıdı.
Bu uzatmayı duyurduktan sonra, Amerika Birleşik Devletleri, izlenecek yol konusunda karışık sinyaller göndermeye devam etti. Trump'ın uzatmayı duyurduğu haftanın içinde, İran yakınlarındaki sulara ek bir askeri güç, üçüncü bir uçak gemisi grubu geldi. Aynı zamanda Trump, İran liderliği ile “en iyi anlaşmaya” varma arzusunu yineledi.
Başkan Trump'ın ikinci döneminde, Washington'un İran'a yönelik politikası, “maksimum baskı” yaklaşımından büyük ölçüde stratejik belirsizliğin damga vurduğu “belirsizlikte zirve” yaklaşımına doğru kaydı. Eski Çinli askeri stratejist ve filozof Sun Tzu, geçmişte yetenekli bir komutanın, rakibine karşı savaşmadan zafer kazanan kişi olduğunu yazmıştı. Görünüşe göre Trump'ın diplomasiye olan meyli, bu aşamada sınırlı da olsa, askeri tırmandırma seçeneğine göre giderek daha fazla zemin kazanıyor.
İran meselesiyle ilgili paralel bir gelişme olarak, İsrail ve Lübnan arasındaki görüşmeler bu hafta Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray'a taşındı ve bu adım Trump'ın iki ülke arasındaki ateşkesin üç hafta daha uzatılacağını açıklamasıyla aynı zamana denk geldi.
Ancak Trump'ın çeşitli cephelerdeki değişken pozisyonları, hem Lübnan hem de İran ile diplomatik seçeneğe bağlı kalıp kalmayacağı veya bu yaklaşımlar kısa sürede sonuç vermezse gerilimi yeniden yükseltip yükseltmeyeceği konusunda bir sonuca varmayı erken hale getiriyor.
Arap ortakların İran diplomasisinde neden daha güçlü bir role ihtiyacı var?
Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Trump diplomatik sürece güvenmeye devam ederse, bu denklemde önemli bir unsur halen eksik, o da İran ile başa çıkmada nihai stratejik hedefin hatlarını belirlemek için ABD'nin özellikle Körfez'deki Arap ortaklarıyla tutarlı ve düzenli bir şekilde etkileşimde bulunması. Washington bu ülkelerle koordinasyon sağladı, ancak bu koordinasyon öncelikle İran saldırılarına karşı savunma önlemlerini uyumlu hale getirmeye odaklandı.
Pakistan, İran ve ABD arasındaki görüşmeleri koordine eden ana kanal olmaya devam ederken, Mısır ve Türkiye destekleyici roller üstleniyor. Körfez ülkelerine gelince, Washington ve Tahran arasında arabulucu rolü oynamakta haklı bir isteksizlik gösterdiler
Pakistan, İran ve ABD arasındaki görüşmeleri koordine eden ana kanal olmaya devam ederken, Mısır ve Türkiye destekleyici roller üstleniyor. Körfez ülkelerine gelince, son yıllarda Umman, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi ülkelerin bu alandaki deneyimlerine rağmen, Washington ve Tahran arasında arabulucu rolü oynamakta haklı bir isteksizlik gösterdiler. Zira İran saldırıları bu ülkelere maddi zarar verdi ve aynı zamanda bu tür bir arabuluculuk çabasının dayandığı güven düzeyini de zayıflattı.
Son iki yılda, ABD'nin bölgesel ortakları askeri ve güvenlik alanlarında önemli bir çarpan etkisi yarattı. 2024'te İran ile yaşanan iki gerilim turundan, geçen yılki 12 günlük savaş ve mevcut çatışmaya kadar, Amerika Birleşik Devletleri çok çeşitli askeri ortaklarla yakın koordinasyon içinde çalıştı.
Katar'ın Doha şehrinde İsrail saldırısını görüşmek üzere düzenlenen acil Arap-İslam zirvesine katılan liderler ve devlet başkanlarının grup fotoğrafı, 15 Eylül 2025 (Reuters)
Körfez ülkeleri, coğrafi konumları nedeniyle savaşta önemli kayıplar yaşadı. BAE gibi bazı ülkeler altyapılarına kadar uzanan zararlar görürken, bölgedeki tüm ülkeler savaş ve İran ile ABD'nin ikili ablukası altındaki Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmaya devam etmesi nedeniyle ağır bir ekonomik bedel ödemeye devam ediyor. Tüm bu Arap devletleri, ABD ve İsrail'in seçtiği yolu değil, gerilimi azaltma ve diplomasi yolunu tercih etti.
Başlıca sorun olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'ın nükleer maddelerinin güvence altına alınması gibi konuları ele almak için gereken acil diplomasi, büyük ölçüde bu çatışmanın üç ana tarafının ikisine, yani Amerika Birleşik Devletleri ve İran'a bağlı kalacaktır. Ancak yakın geleceğin ötesinde, İran ile kalıcı bir uzlaşı için ABD'nin Arap ortaklarının katılımı şart olacaktır.
Trump'ın en önemli başarısı, büyük ölçüde bu Arap devletleriyle yakın koordinasyonu sayesinde, Ekim 2025'te Gazze'de ateşkes sağlanması ve rehinelerin serbest bırakılmasıydı. Bu diplomasi, daha sonra “Barış Kurulu” olarak adlandırılan, ama Gazze'deki Filistinlilere henüz önemli kazanımlar sunmayan bir girişimin temelini atmaya yardımcı oldu. Trump yönetimi şimdi, İran dosyasında önümüzdeki birçok meydan okumanın üstesinden gelmek için Mısır ve Ürdün'ün yanı sıra önemli Körfez ortaklarını da içeren gayri resmi, daha küçük veya çok taraflı bir diplomatik çerçeve oluşturmaya çalışmalı.
Tüm bu Arap devletleri, ABD ve İsrail'in seçtiği yolu değil, gerilimi azaltma ve diplomasi yolunu tercih etti. Buna ek olarak, tüm Körfez devletlerinin bu savaştan önce İran ile ilişkileri vardı. Suudi Arabistan ve İran'ın, bölgede yapılan bir dizi görüşme ve Çin'in ev sahipliğinde düzenlenen görüşmelerin ardından Mart 2023'te diplomatik ilişkilerini yeniden kurduğunu hatırlatmakta fayda var. Eylül 2025'te, İsrail'in Hamas ile ateşkes görüşmeleri sırasında Doha'ya saldırmasının ardından İran, Katar'ın ev sahipliğinde düzenlenen olağanüstü Arap-İslam zirvesine katıldı. Bu zirve büyük ölçüde sembolik bir dayanışma gösterisiydi ve ileriye dönük pratik önlemler sunmadı, ancak İran ile Arap komşuları arasındaki diyalog kanallarının bu savaşın öncesine kadar açık kaldığını gösterdi.
2026 İran Savaşı, İran ve bölgedeki gerçekliği değiştirdi ve nükleer meseleyi aşan ve bölgesel bir saldırmazlık paktı konusunda daha geniş bir tartışmaya kapı açan yeni bir diyalog içinde bölgesel paydaşlarla daha geniş bir yaklaşımı gerektirdi
Vance, Kushner ve Witkoff'un da hazır bulunduğu, ilk tur görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından düzenlenen basın toplantısında konuşuyor, 12 Nisan 2026 (AFP)
Geçmişte, önceki ABD yönetimleri, İran ile yapılan görüşmelere Ortadoğulu ortaklarını doğrudan dahil etmekten büyük ölçüde kaçınmıştı. Onları dahil etmenin, esas olarak P5+1 çerçevesinde ve büyük güçlerin katılımıyla yürütülen nükleer müzakereleri karmaşıklaştırıp zorlaştırmasından korkuyorlardı. Ancak, 2026 İran Savaşı, İran ve bölgedeki gerçekliği değiştirdi ve nükleer meseleyi aşan ve bölgesel bir saldırmazlık paktı konusunda daha geniş bir tartışmaya kapı açan yeni bir diyalog içinde bölgesel paydaşlarla daha geniş bir yaklaşımı gerektirdi.
Bu acil kriz yatıştıktan sonra İran'da ortaya çıkacak herhangi bir yeni gerçeklik ile bölge ülkeleri yaşayacaktır. Bu nedenle, Washington'un uzun süredir devam eden anlaşmazlıkları çözmeye çalıştığı bir dönemde, onlara masada bir sandalye vermek, İran ile daha istikrarlı ve kalıcı bir uzlaşının taşlarını döşemeye yardımcı olabilir.
İsrail askerleri neden başkalarının evlerinde “mutlu anlarını” belgeliyor?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266669-i%CC%87srail-askerleri-neden-ba%C5%9Fkalar%C4%B1n%C4%B1n-evlerinde-%E2%80%9Cmutlu-anlar%C4%B1n%C4%B1%E2%80%9D-belgeliyor
İsrail askerleri neden başkalarının evlerinde “mutlu anlarını” belgeliyor?
Görsel: Lina Jaradat
Şadi Alaaddin
Gazeteci Emel Halil, Lübnan'ın güneyinde İsrail tarafından düzenlenen saldırıları haberleştirirken İsrail’e ait insansız hava araçları (İHA) tarafından köşeye sıkıştırıldı. Halil bölgedeki bir eve sığındı. Ancak ev İsrail tarafından bombalandı ve gazeteci enkaz altında kalarak hayatını kaybetti.
Lübnan’ın işgal altındaki Bint Cubeyl şehrinde el konulan bir evde tam bir huşu ve özgüvenle yemek pişiren İsrailli bir kadın askerin fotoğrafları paylaşıldı. Yüzünde coşkulu bir sevinç ve parlak bir neşe vardı. Öte yandan İsrail askerleri, Lübnan’ın güneyinde işgal altındaki evlerden taşıyabildiklerini çalarak askeri araçlara yüklüyorlar. Yağmalanan ve mahremiyeti olan kişisel eşyalar, zamanla gündelik hayatın sıradan birer parçasına dönüştürülmek üzere köklerinden tamamen koparılıyor.
En dikkat çeken noktaysa bu yağma ve cinayetlerin, maruz kalan taraf tarafından değil bizzat İsrail askerleri tarafından belgelenmesi. Normalde ordular bu tür belgelemeleri çoğunlukla inkâr etmeye ve kamuoyuna sızdırmamaya özen gösterir. Oysa İsrail askerleri bu utanç verici belgeleri adeta savaşın en önemli parçası, ruhu ve anlamı olarak görüyor.
Fotoğrafların çekilmesindeki tam güven, netlik ve önceden yapılan hazırlık, anlık bir olayın doğallığından uzak görünerek önceden planlanmış ve sistemli bir düzenlemeye işaret ediyor. Bu görüntülerin netliği, tekrarlanması ve yoğunluğu, bunları salt ritüel bir pratik ya da anlık psikolojik bir patlama olarak yorumlamaya izin vermiyor. Aksine bu görüntüler, ev ya da barınak kavramını yalnızca başkasının evini söküp atmak, anılarını ve eşyalarını çalmak çerçevesinde ele alan köklü bir inançlar bütününe aidiyet olduğunu düşündürüyor.
Dağılan yuva
Arapça sözlüklerde ‘ayrılmak’ anlamına gelen, ‘غادر’ (bir şeyi veya bir yeri terk etmek, ondan yüz çevirmek) ile ‘الغدر’ (sadakati terk etmek, sözünden dönmek) ifadeleri arasında anlamlı bir gerilimi ortaya koyuyor. ‘Bırakmak’ anlamındaki terk etme fikri, olası tüm anlamların ortak paydasını oluşturuyor. İsrail literatüründe ev sahiplerini evlerini ‘terk etmekle’ suçlayan ve toprağı ile mekânı ‘zaten terkedilmiş’ olarak tanımlayan bir söylem daima öne çıkar. Sanki hak sahipleri mekâna ve evlere ihanet etmiş, İsraillilere de bu boşluğu doldurmaktan başka bir şey kalmamış gibi.
Filistinli yazar Gassan Kanafani'nin “Hayfa'ya Dönüş” öyküsü, ev bilincinin ve kavramının İsrail ile olan çatışma çerçevesinde nasıl şekillendiğini anlamamızı sağlıyor.
Öykünün kahramanları Said ve eşi Safiye, yirmi yıl sonra Hayfa'daki yağmalanmış evlerini ziyarete geldiklerinde kapıyı Polonyalı Yahudi bir yerleşimci açar. Onlar da hemen "İçeri girebilir miyiz?" diye sorarlar. Kanafani'nin gözlemlediği şekliyle yerleşimcinin onları karşılayışının betimlenişi, yağmaya karşı alışkanlık kazanmış bir İsrail bilincinin ipuçlarını veriyor: "Meraklı yaşlı kadının yüzü aydınlandı ve yolu açarak onları buyur etti, ardından içeri girdiler."
Sanki hak sahipleri mekâna ve evlere ihanet etmiş de İsraillilere yalnızca bu boşluğu doldurmak kalmış gibi.
Said, kişisel eşyalarını tanıyamadı ya da onlara dokunamadı. Eşyalar, mekânda cenaze sessizliği içinde uyumsuz bir biçimde bir arada duruyordu. Kanafani öyküsünde mekanın sahibinin eviyle ilişkisini mikro ayrıntılara dikkat çekerek öne çıkarıyor ve sahiplik fikrine atıfta bulunuyor. Said, uzun yıllar sonra önemsiz görünen ama olayın bağlamında geniş ve yoğun bir anlam katmanına yükselen bir ayrıntıyı hatırlayarak, "Tavus tüyleri yedi taneydi, şimdi yalnızca beş tane kalmış” ifadelerini kullanıyor.
Buradaki eksiklik imgesi mekânın kendisine de yansıyor. Çünkü burası artık tam ve bütünlüğe kavuşabilir bir mekân değil, aynı zamanda artık hem fikir dünyasında hem de varoluş biçimine dönüşümünde parçalanmış bir mekândır.
Yerleşimci "Bu evin sahipleri sizsiniz ve bunu biliyorum" der. Ne var ki bu bilgi hiçbir zaman ahlaki bir tutuma dönüşmez. Yalnızca bir bilgi olarak kalır. Kanafani'nin ışık tuttuğu bu psikolojik ve ahlaki normalleşme evresi, işgal kavramıyla birlikte yaşama, konuya bir kader ya da failleri belirsiz bağlamların yönlendirdiği kasıtsız bir eylem olarak bakma üzerine inşa edilmişti. Yerleşimcinin söylemi “Üzgünüm, ama olan oldu!” demekti.
"Hayfa'ya Dönüş" kitabının kapağı
Sistematik olarak insanları bir yerden söküp atma ve evleri işgal etme, o dönemde zehirli bir özür bilincinden ve sorumluluktan kaçışla örtbas ediliyordu. Ancak Kanafani'nin öngördüğü ev sahiplerinin bilinci keskin, yaralayıcı ve yerleşimci zihniyetinin yağmalanmış evlerde barınma fikrinin nasıl evrildiğini anlamlandırmada kurucu nitelikteydi. Said'in eşi ve evin sahibi Safiye'nin bilinci, o andan itibaren şekillenip birikerek belirginleşen yok edici nitelikteki yüzsüzlük yapısına dikkat kesilmekten geri duramaz. Safiye, bu yüzsüzlüğü de “(Yerleşimci) sanki kendi evindeydi, kendi evindeymiş gibi davranıyordu” sözleriyle ifade eder.
Mutfakta bir asker
Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre İsrail işgali altındaki Bint Cübeyl'de bir evde yemek pişiren İsrailli kadın askerin fotoğrafında yeni İsrail sahnesi tüm kasıtlı, organize ve önceden hazırlanmış özellikleriyle kendini gösteriyor. Yeni toplanmış gibi görünen sebze ve ürünlerle dolu sepetler, pişirme hazırlıkları, askerin yüzündeki sevinç ve aşinalık ile istikrar ve yerleşiklik fikrini yansıtan bir rahatlık.
Öte yandan görünmez taraf, olayın organizatörü, düzenleyicisi ve yöneticisi olarak sahnede yerini alıyor. Söz konusu taraf, küçük ayrıntıları büyük bir özenle ön plana çıkarırken tam bir işgal sahnesi oluşturmak amacıyla mikroskobik ve son derece ince detayları yakalamaya ve derlemeye yönelik bir güdüyle fotoğraflamayı, arşivlemeyi ve belgelemeyi titiz ve becerikli bir şekilde üstleniyor.
Fotoğraftaki her şey, üstün öldürme teknolojisiyle bütünleşmeyi gözler önüne seriyor. Yüksek görüntü kalitesi teknik deneyime ve fotoğrafçılık bilgisine işaret ederken titiz hazırlık ve fotoğrafın ev gibi derin anlamlı bir materyal üzerinden askeri ve teknolojik üstünlüğü yansıtmasına gösterilen özen dikkati çekiyor. İsrail, yemek pişiren kadın askerin fotoğrafıyla ezici üstünlüğü, işgal altındaki evi hiçbir gerekçe ya da meşrulaştırmaya ihtiyaç duymayan doğal bir hak haline getiriyor. İşgal edilen bu evle kurulan ilişkide belirgin aşinalık ve samimiyet, Kanafani'nin romanında yakaladığı yerleşimcinin ‘sanki kendi evindeymiş gibi davranması’ olgusunun belirleyici bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Bu benzetme artık suikasta uğramış durumda. İsrailli kadın asker ‘sanki evindeymiş’ gibi davranmıyor, bu evin ‘her zaman kendi evi olduğunu varsayarak’ davranıyor. Bu sahne şiddete normalleşmenin çok ötesine geçerek onu varoluşsal bir koşula dönüştürmeyi pekiştiriyor.
Kanafani, yerleşimcinin ‘sanki kendi evindeymiş gibi davranmasında’ tezahür eden soykırımsal nitelikteki yüzsüzlüğün o andan itibaren nasıl şekillenip biriktiğini kayıt altına alıyor.
İsrailli araştırmacı Hagar Kotef, “The Colonizing Self: Or, Home and Homelessness in Israel/Palestine” (Sömürgeleştirilen Benlik ya da İsrail - Filistin'de Ev ve Evsizlik) adlı eserinde İsrail evi inşasının artık evsizlik üretimiyle iç içe geçtiğini saptarken mekâna bağlılığın belleğe ya da tarihe ihtiyaç duymaksızın şiddet aracılığıyla oluşabileceğini vurguluyor. Kotef'e göre evsizlik, sömürgeleştirilmiş benliğin rastlantısal bir bileşeni değil, temel ve belirleyici bir unsuru.
Ancak İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki ve Güney Lübnan'daki evlere yönelik muamelesine dair peş peşe gelen görüntüler, Kotef'in analizlerini fikir, kavram, mekân ve kimlik olarak evin bütünüyle sökülüp atılmasına yönelik eğilimi anlamada yalnızca bir başlangıç olduğunu gösteriyor.
Kotef, mekâna bağlılığın şiddet aracılığıyla inşa edildiğine, bir başka deyişle işgal altındaki Bint Cübeyl'de bulunan bir evde yemek pişiren İsrailli kadın askerin, o eve olan bağlılığını inşa etmek için söz konusu evi ele geçirmesine olanak tanıyan şiddetin sonucundan yararlandığına dikkati çekiyor. Bu durum, söz konusu eğilimin özgün ve benliğin kurucu bir unsuru olmayabileceğine işaret ediyor. Oysa evlere yaklaşımdaki aynı davranış örüntüsünün fiili gerçekliği ve bol miktarda tekrarı, şiddetin evlere bağlılığı bir sonuç olarak üretmediğini, aksine bu tür söküp koparma ve işgale dayalı ilişki biçiminin dışında ayakta kalamayan önceden kurulu bir ev tahayyülünden kaynaklandığını gösteriyor.
Gazze'nin kuzeyinde, silah üretimi yapıldığı iddia edilen bir atölyeye giren İsrail askerleri, 8 Kasım 2025 (Reuters)
Bir İsrailli için işgal ve sahiplerinden koparma dışında ev sahibi olma olanağı yok. Bu ilişki, ev fikriyle şiddet ve el koyma olmadan bir ilişki üretemeyen varoluşun belirleyici bir biçimini gözler önüne seriyor.
Kotef'e göre hâkimiyetin ürettiği ve işgal pratiğini gündelik bir eyleme dönüştürebilen aşinalık, işgal anıyla tam bir eş zamanlılık içinde beliren o dolaysız ve anlık aşinalığı açıklamaktan uzak kalıyor.
Lübnan’ın güneyinde işgal altındaki bir evde İsrailli kadın asker, evin işgali eylemiyle bütünleşmiş bir görüntü veriyor. Konuya duyduğu aşinalık, işgal anından öncesine dayanıyor. Bu durum, yağmalanmış evin topraklarındaki fiili varlığını, işgalle derin, önceden var olan ve varoluşsal bir uyum içinde olmanın sahada gerçekleşmesinden ibaret kılıyor.
İşgal “trendi”
İsrail askerleri, Gazze'de ve Güney Lübnan'da yaptıklarını belgelemeye büyük özen gösteriyor. Bu süregelen bir davranış biçimi ve mevcut savaşla başlamış değil. İsrail’in savaş eyleminin tüm eklemlerine öylesine sızmıştır ki artık savaşın özgün bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Bir kadın, Güney Lübnan'ın Deble beldesinde Hz. İsa'nın heykelini kıran bir İsrail askerinin fotoğrafını incelerken, 20 Nisan 2026 (Anwar AMRO / AFP)
Bu eylemler uluslararası mahkemelerde dava açılmasına zemin hazırlayabileceği ya da utanç verici sonuçlar doğurabileceği gerekçesiyle kurumsal düzeyde organize edilmemiş olarak değerlendirilebilirse de İsrail ordusunun ve askerlerinin sahadaki davranışları, tüm siyasi ve ahlaki engelleri aşarak ihlali önceden tasarlandığını ve kararlı bir biçimde belgeleyip yayma güdüsüne teslim olduklarını ortaya koyuyor.
Bir İsrailli için işgal ve sahiplerinden koparma dışında ev sahibi olma olanağı yok. Bu ilişki, ev fikriyle şiddet ve el koyma olmadan bir ilişki üretemeyen varoluşun belirleyici bir biçimini gözler önüne seriyor.
Sosyal medyada yayılan ve işgal altındaki evlerde yapılan kutlamaları, ziyafetleri ve ele geçirilen mekânlar üzerindeki mutlak sahipliği öne çıkaran davranışları gösteren fotoğraflar, tekrar, yoğunluk ve bolluk aracılığıyla bu görselliğe normalleşmenin dayatılabileceğini düşünen bir mantığı gün yüzüne çıkarıyor. Bu mantık, silah kullanımı ve katliam işleme mantığıyla birebir örtüşüyor. İsrail ordusu askeri operasyonlarında sürekli genişleyen yıkıcı bir güce ve giderek daha büyük ve korkunç katliamlar işlemeye dayanıyor. Öyle ki yeni suç önceki suçları siliyor ve etkili bir suçlama belleği oluşturmak imkânsız hale geliyor.
İsrail'in işleyiş mekanizması, sosyal medyanın bilgi ve görüşlerin kontrolsüzce yayılmasına olanak tanıması bakımından yarattığı genel etkinin tam tersine işliyor. Bu mekanizma, sürekli ve kesintisiz besleme gerektiren ‘trend’ mantığından yararlanıyor.
İsrail askerlerinin eylemlerine karşı dünyaya yayılan kınama dalgaları, bizzat askerlerin ürettiği malzemelerden beslenirken trend mantığını da destekler hale gelmektedir. Bu dalgaların keskin radikalliği tartışma ve görüş bildirme imkânını ortadan kaldırıyor. Böylece trend sistemi, evleri ve yağma kampanyalarını hedef alan ihlallerin İsrail tarafından sergilenmesi mantığına hizmet ediyor. Çünkü bu ihlallerin gerçek vahşeti aynı anda iki boyutta hareket ediyor. Bunlardan birincisi alıcının tartışma kapasitesini felç ederek onu yalnızca keder ya da çaresiz bir kınama tutumuna mahkûm ederken ikincisi felaketlere gözetleme arzusu ve heyecan açısından trend kavramıyla tam bir uyum içinde işliyor. Evleri işgal eden, yağmalayan ve gasp eden İsrail askeri, ahlaki ve siyasi bir etki üreten gerçek bir kınamaya konu olamaz hale geliyor. En iyi ihtimalle sinemadaki kötü adam imgesiyle özdeşleşen bir portreye büründürülüyor.
Köklerinden koparma stratejileri
Tüm bunlar, Gazze'de, Güney Lübnan'da ve İsrail'in hedef aldığı her yerde kurbanların barınma imkânının sembolik olarak elinden alınmasına hizmet ediyor.
Filozof Martin Heidegger'in yalnızca barınabildiğimizde inşa edebildiğimize dair tespitinden hareketle söylenebilir ki ev dışında hiçbir inşa mümkün değil. Tam da bu boyutta İsrail'in sökme stratejileri anlaşılır hale geliyor. Zira bu stratejiler yalnızca evin bugününü ve tarihini değil, geleceğini ve onun varlığıyla sahipliğinin yaşamla, gelişmeyle ve sürekliliğiyle kurduğu ilişkiyi hedef alıyor.
İsrail'in güneyindeki bir köyde, İsrail tarafında görülen İsrail askeri araçları ve askerleri, 23 Nisan 2026 (Reuters)
İsrail, kurbanları kalıcı olarak görünmez kılacak bir silme operasyonu yürütmeye çalışmaktadır; bu ise ancak evleri temsil edenleri ve hakikatin değerini savunanları öldürerek gerçekleştirilebilir.
Evin yok edilmesiyle soykırım nihai sınırlarında gerçekleşmiş olur. Ev, sayısız göndermeye yanıt veren bir başlık ve bu göndermeler, hakikati araştırıp yayma aracılığıyla evin sahipliğini savunan ve ev sahiplerini temsil eden yerli gazetecilerin imgesiyle odaklanıp yoğunlaşabiliyor.
İstatistikler ve belgelenmiş rakamlar, İsrail'in modern çağın en büyük gazeteci katili olduğunu ortaya koymaktadır. Evi sert gerçekler korur ve inşanın sürmesini sağlar. Çünkü İsrailli düşünür Ariella Aïsha Azoulay'a göre yok etme her zaman yok olmak anlamına geliyor.
Gazeteci Emel Halil, İsrail’in düzenlendiği hava saldırısında hayatını kaybetmeden önce çekilen video kaydından bir kare, 23 Nisan 2026 (Reuters)
İsrail, kurbanları kalıcı olarak görünmez kılacak bir yok etme kampanyası yürütmeye çalışıyor. Bunu da ancak evleri temsil edenleri ve evin ile hikâyenin kime ait olduğu üzerindeki çatışmada hakikatin değerini savunanları öldürerek gerçekleştirilebilir.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
