Başağa: Libya, Avrupa için sürdürülebilir depolitize bir enerji kaynağı olabilir

Libya İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa. (AFP)
Libya İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa. (AFP)
TT

Başağa: Libya, Avrupa için sürdürülebilir depolitize bir enerji kaynağı olabilir

Libya İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa. (AFP)
Libya İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa. (AFP)

Libya’da parlamento tarafından atanan İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa dün İtalyan ve Fransız taraflarıyla yaptığı görüşmelerde, Avrupa'nın büyük ölçüde maruz kaldığı enerji krizi ışığında, Libya’nın Avrupa için ‘sürdürülebilir depolitize bir enerji kaynağı olabileceğini’ bildirdi.
Başağa, Twitter hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“İtalya ve Fransa ile yaptığımız olumlu görüşmelerden sonra, ilişkilerimizi pekiştirmek ve ortak çıkarlarımıza ulaşmak için birlikte çalışma taahhüdümüzü teyit ettik.”
Akdeniz'de güvenliğin anahtarı olarak nitelendirdiği Libya'nın Avrupa için sürdürülebilir depolitize bir enerji kaynağı olabileceğini kaydeden İstikrar Hükümeti Başkanı, ayrıca terörizm ve yasa dışı göçle mücadelede Libya’nın oynayabileceği önemli role işaret etti.
Libya'da Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne bağlı Ulusal Petrol Kurumu’na (NOC) göre, Libya'daki petrol üretim hacmi şu an günde yaklaşık 860 bin varil.
Petrol üretim hacminde nispi bir artış elde edildiğini duyuran şirket, önceki gün yaptığı açıklamada, mevcut üretimin günlük 860 bin varile ulaştığını, tarlalar açılmadan önce ise günlük üretimin 560 bin varilde kaldığını bildirdi.
NOC, üretimi artırmak ve iki hafta içinde günlük bir milyon iki yüz bin varil olan normal oranlara geri dönmek için oldukça çaba sarf edildiğini vurguladı.
Ancak Başağa'nın muhalifleri, Libya'nın önümüzdeki günlerde destek elde etmek amacıyla Avrupa'ya Libya petrolü sağladığını öne sürdü.
Diğer yandan Başağa, işlerini yürütmek için henüz başkente girememiş olan hükümetini şu sözlerle savundu:
“Liderliğimde en büyük önceliğin barış ve istikrarın sağlanması, cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerinin bir an önce yapılması olduğunu belirttim. Benim önerdiğim iyileşmeye yönelik yol haritasında da bu şart koşuluyor.”
Başağa, 20 Haziran'da Libya'ya daha iyi bir gelecek sağlamak amacıyla, mümkün olan en kısa sürede özgür ve adil cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılmasını içeren bir toparlanma yol haritası sundu.
Bu yol haritası Libya'nın güvenliğini ve ekonomik refahını sağlamanın yanı sıra seçimler için gerekli teknik gereksinimler, takvimler ve adımlar üzerinde tam olarak çalışmak amacıyla “Seçimler ve Seçmen İşleri Yüksek Koordinatörü” pozisyonunun oluşturulmasını öngörüyor.
Diğer yandan Başağa Çarşamba günü Fransa'nın Libya Özel Temsilcisi Paul Soler ile görüştü. İstikrar Hükümeti Başkanı, Fransız Temsilci ile ‘seçimlerin halkın isteğine göre düzenlenmesi için ülkenin birlik ve istikrarının gerekliliği konusunda anlaşma’ dosyasını görüştü.
Başağa ayrıca Bingazi'de (doğu) İtalya'nın Libya Özel Temsilcisi Nicola Orlando ve İtalya Büyükelçisi Giuseppe Picchino ile bir araya geldi ve onlarla da aynı konuları görüştü. Hükümetinin ülkenin birliği için çalışacağını ve yol haritasında belirlenen tarihlere göre seçim sürecini destekleyeceğini söyleyen Başağa, iki toplantı hakkında şunları söyledi:
“Ülkemizin istikrarını ve güvenliğini destekleyen iki ülkenin kamuoyu duruşunu takdir ettim ve cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimlerinin yapılması çağrısında bulundum. Ayrıca birleşik bir Libya hükümetinin seçimlerin başarısı için bir ön koşul olduğunu kabul edeceklerini tahmin ediyorum.”
Başağa ABD de dahil olmak üzere uluslararası kuruluşları seçimlerin yapılması için bir rota üzerinde anlaşmaya çağırdı. Bu, ABD'nin Libya Büyükelçisi Richard Norland'ın defalarca işaret ettiği gibi meşru bir birleşik hükümetin kurulmasını sağlayacaktır.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.