Suriye’nin tahıl ambarında buğday kıtlığı

Fırat’ın doğusundaki Özerk Yönetim bölgeleri yılda 600 bin ton buğday tüketiyor.

Kamışlı’da Temmuz ortasında yapılan buğday hasadı (Şarku’l Avsat)

Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi, gelecek yıl buğdayda kendine yeterliliği sağlamada sıkıntı çekeceğini kabul etti. Tarım ve Sulama Otoritesi Başkanı Muhammed El-Dahil, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte, Özerk Yönetim kontrolündeki bölgelerin ihtiyaç duyduğu ekmeklik buğday miktarının yaklaşık 388 bin tona, çiğ buğday tohum miktarının ise yaklaşık 75 bin tona ulaştığını açıkladı. Dahil, “Endişe verici olan bu rakamlar, geçtiğimiz kuraklık yıllarında “Suriye’nin gıda deposu” olarak nitelendirilen bölgenin gıda güvenliğine olumsuz yansıyacak etkiler konusunda uyarıyor” dedi.
Buğday hasadından elde edilen mahsulün, bölge sakinlerinin ihtiyacını karşılamada yeterli olmadığını söyleyen Dahil, “Yıllık 600 bin ton ekmeklik buğdaya ihtiyacımız var. Bu nedenle yaklaşık 200 bin ton açık var. Tarım ve Sulama Otoritesi, çiftçinin ve tarımcının yaklaşık 75 bin tona ulaşan ihtiyacını karşılamak için temizlenen ve sınıflandırılan tohumları önümüzdeki tarım sezonunda çiftçilere dağıtacak” ifadelerini kullandı.
Suriye’nin kuzeybatısında 4 vilayetteki 7 ana şehir ve beldeyi içeren Özerk Yönetim bölgeleri, sübvansiyonlu ekmek üretimi için yıllık yaklaşık 600 bin ton buğday ve 200 bin ton tohum tüketiyor. Özerk Yönetim bölgeleri ve Suriye’nin geri kalanı iki yıldır yetersiz yağışların neden olduğu sert kuraklıkla karşı karşıya. Tarım ve Sulama Otoritesi geçen yılki sezonda ekmeklik buğday unu temininde yaşanan sıkıntının ardından 100 bin ton ekmeklik buğday satın aldı. Bu durum, Ekonomi ve Planlama Otoritesi ile Değirmenler Müdürlüğü'nü buğday ununa yüzde 20 mısır unu karıştırmaya sevk etti.
Tarım arazileri ve mahsullerin takibini yapan Tarım Toplumunu Geliştirme Şirketi’nin verilerine göre, buğday ekimine ayrılan 300 bin hektardan fazla tarım arazisinde kuraklık, mevsimsel yağışların yetersizliği ve iklim değişikliği gibi nedenlerle bu yıl ekim yapılamadı. Arpa mevsiminin verdiği zararın yanı sıra yaklaşık 400.000 hektar yağışlı sezondan sonra (yağmur yoluyla sulama) üretim planından çıktı ve alanlar bundan daha fazlasına ulaşabilir. Ayrıca yağmur suyuyla sulanan yaklaşık 400 bin hektar arazinin üretim planından çıkarılması sebebiyle arpa hasadı zarar gördü. Önümüzdeki dönemde daha fazla arazinin üretim planından çıkarılması bekleniyor. Zira Haseke vilayetinde ekime elverişli arazilerin yaklaşık 1 milyon hektar olduğu tahmin ediliyor. Bununla birlikte arpa üretimindeki nihai zararın boyutuyla ilgili veri bulunmuyor. Muhammed Dahil, “İklim değişiklikleri ve uzun süren kuraklık dalgaları neticesinde bitkiler kurudu. Barajlarda depolanan tarıma elverişli suyun miktarındaki düşüş, yaz mevsiminde tarıma elverişli alanlarda kayba yol açtı” dedi.
Özerk Yönetim’in El-Cezire kantonunun Eski Yürütme Konseyi Başkanı ve Tarım uzmanı Ekrem Heso, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, “Özerk Yönetim, bitkisel hayat aşamasına giren tarım sektörünü destekleme konusunda yetersiz. Mevsimsel yağışların olmaması ve üretim oranlarının azalması özellikle bölgenin gıda güvenliğini tehdit ediyor. Kuraklık yıllarında kullanılmak üzere barajlarda daha fazla su tutmak gibi uzun vadeli stratejik planlar yapılarak daha fazla çaba harcansaydı tarım sezonundaki kayıp telafi edilebilirdi. Yağmurla beslenen tarım arazilerinin çoğu çobanlara ve hayvanlara kaldı. Böylece birçok bölgede genel olarak yağışların sınırlı olması sonucu tarımsal zarar oranı yüzde 90’a ulaştı” dedi.
Özerk Yönetim ve Suriye’nin geneli, Rusya’nın Ukrayna savaşının ardından ekonomik krizin ve emtia fiyatlarındaki artışın devam etmesi ve Suriye lirası/dolar kurundaki dalgalanmalar sebebiyle buğday ve ekmek üretiminde kendine yeten bir ülkeden buğday ithal eden bir ülkeye dönüştü. Halihazırda 1 dolar yaklaşık 4 bin 200 Suriye lirası seviyesinde. İç savaştan önce ise 50 liraydı. 2018’de 1.2 milyon ton buğday üreten Suriye, 2.2 milyon ton olduğu tahmin edilen 2019 yılı buğday üretimine kıyasla şu anda buğday miktarının üçte birini üretir hale geldi. Suriye 2010’da ise yaklaşık 4.1 milyon ton buğday üretiyordu.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre, iki yıl üst üste bölgeyi vuran kuraklık dalgası nedeniyle 2021’de Suriye’deki buğday üretimi son 50 yılın en düşük seviyesini gördü. FAO bölgedeki kuraklık dalgasının gıda fiyatlarının artmasına, yaşam şartlarının kötüleşmesine ve kötü bir ekonomiye sebep olduğunu kaydetti. Uzmanlar bu yılın Suriye için kesinlikle en kötü yıl olacağı görüşünde. Uzmanlara göre, Özerk Yönetim ve genel olarak Suriye’nin geri kalan bölgeleri, boğucu bir geçim krizine tanık olacak.