Hamas'ın ‘sorumlu duruşu’ Lapid’i ‘mahkum takası’ dosyasını tartışmaya sevk etti

İzzeddin el-Kassam Tugayları, Hamas’ın elinde bulunan İsrail askerlerinin fotoğraflarını sergiliyor (Independent Arabia)

İsrail Başbakanı Yair Lapid'e yakın kişilerin aktarımına göre, Lapid ve hükümetteki bazı üyeler, İslami Cihad’a yönelik operasyonun sona ermesi ve Hamas’ın bu süreçte çatışmaya katılmama tutumu nedeniyle, ‘tutuklu takası’ için müzakerelerin başlatılmasına dair ‘yeni ufuklar’ olduğunu düşünüyor.  
Başbakana yakın İsrailli yetkililer bu bağlamda basına yaptıkları açıklamada, “Mahkumlar sorunu ve bu konuda acil bir çalışma başlatılması yönündeki çabaların yoğunlaştırılması ihtiyacı, Lapid'in önceliklerinin başında geliyor. Lapid’in vizyonuna göre, insani olan bu sorunun çözümü için her fırsatın değerlendirilmesi gerekiyor. İslami Cihad hareketi liderlerine yönelik düzenlenen operasyonda, Hamas İsrail’e füze fırlatmayarak sorumlu bir davranış sergilemiştir, dolayısıyla bugün bu fırsatın oluşma ihtimali var’’ değerlendirmesinde bulundu.  
Tel Aviv'deki kaynaklara göre Hamas'ın ‘söz konusu sorumlu kararı’ anlık bir refleks ya da tesadüf eseri değil, Mısır’ın katılımıyla, Türkiye ve Katar'la istişare ve koordinasyon içinde, liderlik düzeyinde alınmış, iyi düşünülmüş bir karardı. Mısır operasyon başlamadan önce Hamas ile iletişim halindeydi ve gerilimin tırmandırılmamasını tavsiye etti. Mısır İsrail saldırısından önce, İslami Cihad Hareketi’ni de İsrail’e yönelik roket fırlatmamaları yönünde ikna etmeye çalıştı. Hamas ve İslami Cihad’a, İsrail’in Gazze’yi hedef almak için ayrıntılı planlarının olduğu bilgisini verdi. Israil saldırısı başladıktan sonra da ateşkes için arabulucu rolü üstlendi. İsrail kaynaklarına göre Hamas, Mısır’ın tutumuyla uyum içinde hareket etti ve İsrail’e, Mısır ve Katar aracılığıyla, savaşa iştirak etmeme kararı aldığını bildirdi.  
İsrailli yetkililer, Hamas'ın mesajını aldıklarını ve operasyonun başlamasının ardından birkaç saatte bir Hamas’a, operasyonun sınırlı olduğunu ve hedefinin sadece İsrail’i bombalamayı planlayan İslami Cihad Hareketi’ne yönelik olduğunu bildirdi. İslami Cihad, Batı Şeria’da tutuklanan liderlerinden Bessam es-Sadi'nin tutuklanmasına tepki olarak İsrail’i hedef almayı planlamaktaydı. İsrailli yetkililer, Hamas’ın çatışmadan kaçınma tutumunun, mahkum takası dosyasında bir ilerleme sağlanmasına katkı sunacağını umuyorlar. Hamas’ın elinde dört İsrail vatandaşı bulunuyor. Hamas, Gazze’de 2014 yılında çıkan savaşta Hadar Goldin ve Aron Şaol adlı iki askeri esir almıştı. İsrail bu askerlerin hayatta olduğuna dair bir kanıtın olmadığını ileri sürüyor. İsrail vatandaşı Avraham Mengistu (Etiyopya uyruklu) ve Hişam es-Seyyid de (Arap uyruklu) Hamas tarafından alıkonulmuş durumda. İsrail bu kişilerin 2014-2015 yıllarında kendi iradeleri ile Gazze’ye girdiğini ve psikolojik sorunları olduğunu iddia ediyor. Hamas bu tutukluların serbest bırakılması karşılığında, aralarında müebbet hapse mahkum olanlar da dahil olmak üzere yaklaşık bin Filistinli ‘esirin’ serbest bırakılmasını istiyor. İsrail ise, böylesi bir anlaşmanın, ‘başka vatandaşların da kaçırılmasına teşvik edeceği’ gerekçesiyle, şimdiye kadar takas anlaşmasına karşı çıkıyordu.  
İsrailli uzmanlar ve Lapid'in danışmanları arasında, muhtemel bir ‘mahkum takası anlaşmasının’ yaklaşan seçimlere etkisi konusunda görüş ayrılıkları var. Bazıları ‘takas anlaşmasının’ Lapid’e yarayacağını ve popülaritesini arttıracağını değerlendirirken, bazıları tam aksini savunuyor. Lapid’in İslami Cihad’a yönelik son saldırıdaki performansının, onu rakiplerine karşı bir adım öne çıkardığı ifade ediliyor.