Macron, Cezayir’e ziyaretinde yasadışı göç ve “Ulusal Hafızanın Yaralarını Sarma” konusunu tartışacak

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 6 Aralık 2017’de Başbakan Ahmed Uyahya ile görüşmesinden bir arşiv fotoğrafı (Getty)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 6 Aralık 2017’de Başbakan Ahmed Uyahya ile görüşmesinden bir arşiv fotoğrafı (Getty)
TT

Macron, Cezayir’e ziyaretinde yasadışı göç ve “Ulusal Hafızanın Yaralarını Sarma” konusunu tartışacak

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 6 Aralık 2017’de Başbakan Ahmed Uyahya ile görüşmesinden bir arşiv fotoğrafı (Getty)
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 6 Aralık 2017’de Başbakan Ahmed Uyahya ile görüşmesinden bir arşiv fotoğrafı (Getty)

Cezayir merkezli TSA, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 25 Ağustos’ta Cezayir’i ziyaret edeceğini aktardı. Gazete, iki ülkenin tam olarak normalleşmesini engelleyen sömürge tarihi sebebiyle ilişkilerin inişli çıkışlı olduğu bir dönemdeki bu ziyaretin amacının başta Ulusal Hafıza Yaralarını Sarma”, yasadışı göçün yanı sıra karşılıklı ticaret olmak üzere Cezayir yönetimiyle yaşanan sorunların ele alınacağını aktardı.
Cezayir merkezli TSA haber sitesi, Macron’un beklenen ziyaretinin bir gün süreceğini, “İkili ilişkilere sıcaklığın geri döndüğünü teyit etmeye odaklanacağını” aktardı. TSA’ya göre, Macron ziyaretinde ihtilaflı birçok konuyu ele alacak. Söz konusu konular arasında, yasadışı göç ve iki ülke arasında 1968’de imzalanan ve Cezayir’in gözden geçirilmesi için çağrıda bulunduğu anlaşmanın yanı sıra, Cezayir’in Fransa'dan resmi bir özür ve sömürgecilik suçları için tazminat ödeme konusundaki ısrarı ve Fransa’nın inatla bundan kaçınması gölgesinde, iki ülke arasında ciddi bir tartışma olarak bilinen “Ulusal Hafızanın Yaralarını Sarma” konusu da yer alıyor.
TSA, Fransa Cumhurbaşkanının ziyaretini özel haber olarak aktarırken iki ülke yetkilileri resmi bir açıklama yapmadı.
Cezayir’in bağımsızlığının 60’ıncı yıldönümü kutlamalarında 5 Temmuz’da, Cezayirli mevkidaşına bir tebrik mesajı gönderen Macron iki ülkenin egemenliğine güven ve karşılıklı saygı temelinde, yeniden inşa etmek üzere yakında Cezayir’i ziyaret etme davetini gerçekleştirmeyi heyecanla beklediğini söylemişti. Macron, “Bu çabayı sağlam temeller üzerinde desteklemek için bundan sonra çalışmalara başlayacağımızı umuyorum” ifadelerini kullanmıştı.
Nisan ayının sonunda, Abdulmecid Tebbun, Fransa Cumhurbaşkanı’nı yeniden seçilmesinden dolayı tebrik etti. Macron daha önce Cezayir’i iki kez ziyaret etmişti. Bunlardan ilki Şubat 2017’de Macron’un cumhurbaşkanı adayı olduğu zamanda ve ikincisi aynı yılın sonunda Cumhurbaşkanı görevine geldiğinde gerçekleşmişti.
Cezayir’deki gözlemcilere göre, yaklaşan ziyaretle iki cumhurbaşkanı, ilişkilerin geçen yıl yaşadığı şiddetli gerginliğe son vermeye çalışacak. Söz konusu gerginlik, Macron’un Fransa’daki Cezayirli öğrencilere verdiği röportajda, Cezayir rejimini “askeri, taşlaşmış ve bitkin” olarak nitelendirdiği konuşması sonucunda meydana gelmişti. Le Monde gazetesinin haberine göre, Macron yaptığı açıklamalarda Tebbun’un “ordunun rehinesinden başka bir şey olmadığını” belirtmiş ayrıca “Cezayir 1962’den önce yoktu sadece bir Türk (Osmanlı İmparatorluğu) kolonisiydi. Ayrıca Cezayir ordusu, Cezayirli gençlerin zihnine Fransa’ya karşı nefret tohumları ekmeye çalışırken, halkın zihnine Fransa’yı şeytani bir imge ile yerleştirdi” demişti. Bu açıklamaların ardından, Cezayir, Paris’teki büyükelçisini geri çağırmış ve Mali’de cihatçılara karşı bazı görevler yürüten Fransız askeri uçaklarına Cezayir hava sahasını kapatmıştı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.