Başağa, Dibeybe’yi ülkeyi rüşvet ve terörle yönetmekle suçluyor

Başkanlık Konseyi Başkanı el-Menfi, Libya ordusunun kuruluş yıldönümünde yaptığı konuşmada ülkedeki silahlı oluşumları eleştirdi

Trablus'ta Dibeybe’nin huzurunda düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare (Başkanlık Konseyi)
Trablus'ta Dibeybe’nin huzurunda düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare (Başkanlık Konseyi)
TT

Başağa, Dibeybe’yi ülkeyi rüşvet ve terörle yönetmekle suçluyor

Trablus'ta Dibeybe’nin huzurunda düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare (Başkanlık Konseyi)
Trablus'ta Dibeybe’nin huzurunda düzenlenen askeri geçit töreninden bir kare (Başkanlık Konseyi)

İstikrar Hükümeti Başbakanı Fethi Başağa, Libya’da dökülen her kan damlasından Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe’yi sorumlu olmakla suçladı. Başağa, Dibeybe’nin ülkeyi rüşvet ve terörle yönettiğini belirterek, geçen yıldan beri ertelenen başkanlık ve parlamento seçimlerinin yapılması için çağrıda bulundu.
Fethi Başağa, dün akşam (çarşamba) yaptığı konuşmada, “Aylardır barış için elimizi uzatıyoruz. Ancak hükümet bize gerilimi tırmandırma, tehdit, cinayet ve tutuklamalarla yanıt veriyor” ifadelerini kullandı. Dibeybe’yi ülkeyi zorla ve meşru olmaksızın yönetme konusunda ısrar etmekle suçlayan Başağa “Durum çok tehlikeli, hiçbir vatansever bu kaosun bu şekilde devam etmesinden memnun olamaz. Libya'nın geleceği, ülkenin kaderini kontrol eden bir kişinin veya ailesinden bir grubun kaprislerine ipotek edilemez” dedi.
Devlet hizmetlerin yetersiz kaldığını ve devlet kademelerinde yolsuzluğun eşi benzeri görülmemiş bir şekilde yayıldığını belirten Başağa, iktidar peşinde olmadığını ve kimseye kendinin başbakan olmasını dayatmadığını dile getirdi.
Misrata şehrinde kendisine bağlı silahlı milislerin askerî geçit töreni düzenlediği Başağa “Siyasi haklarımızı almak için güç, silah ve tehdide baş vurmadık. Sadece savaşmak zorunda kaldığımızda savaştık.  Bir kişinin ve ailesinden bir grubun ülkeye hâkim olması nedeniyle ızdırap çekiyoruz. Kendini Misrata ve Libya'dan büyük sanan biri… Bugün ne yazık ki, bize diktatörlüğü ve zorbalığı geri getiren bir kanun kaçağı grubu ile karşı karşıyayız” dedi.
Öte yandan Dibeybe, “Halkın istikrar, kalkınma ve insana yakışır bir yaşam sürme umutlarını gerçekleştirmenin yanı sıra özgür ve adil seçimler yoluyla barışçıl bir iktidar geçişini sağlayacak ulusal mutabakat sağlanmalıdır” ifadelerini kullandı. Dibeybe, ordunun 82. kuruluş yıl dönümü münasebetiyle başkentin merkezinde bulunan Şehitler Meydanı’nda düzenlenen kutlamada yaptığı konuşmada, safların birleştirilmesi ve geçmiş tecrübelerden ders alınması çağrısında bulundu. Ayrıca Libya ordusunun ülkeyi yok edecek yeni savaşların başlamasına neden olmayacağından ve silahlarının namlusunu ülke halkının kalbine çevirmeyeceğinden emin olduğunu vurguladı.
Kutlamaya iki yardımcısı Abdullah el-Lafi ve Musa el-Koni ile birlikte katılan Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi ise yaptığı konuşmada, “Başkanlık Konseyi askeri kurumları, ulusal ve bölgeselciliğin ötesinde modern bir şekilde inşa etmeyi amaçlıyor. Seçenekler açık. Ya sınırlarını ve güvenliğini koruyan tek ordusu olan tek bir ülke ya da uzun süren iç savaşlar, güç kaybı, parçalanmış bir vatan ve güvensiz bir ortam. Askeri kurumları yeniden inşa etmenin alternatifi yok. Silahlı oluşumlar, yasalara ve anayasaya uygun, halkın seçtiği sivil otorite altında faaliyet gösteren ulusal bir ordunun yerini tutmaz” dedi. Menfi, ordudaki yapısal çarpıklıkları ortadan kaldırma, ayrıca ülkenin doğusunda, batısında ve güneyindeki otoriteler arasında güven oluşturma konusunda çalıştığını belirtti.
ABD'nin Libya Büyükelçisi Richard Norland ise, “Libya ordusunun kuruluşunun 82. yıl dönümü, kendisini Libya halkına hizmet etmeye adamış Libya ordusunun oynadığı rolün öneminin bir göstergesi” olarak değerlendirdi. Ayrıca Büyükelçiliğin ve ABD'nin Afrika'daki askeri operasyonlarından sorumlu olan Afrika Komutanlığının (AFRICOM), Libya ordusunu yeniden birleştirmek için Muhammed el-Haddad ve Abdurrezzak en-Nazuri’nin çabalarının yanı sıra Libya yönetimi önderliğinde devam eden çalışmaları desteklediğini ifade etti. Norland, AFRICOM'daki liderlik değişikliğiyle birlikte kurumun yeni sorumlusu olan General Michael Langley’e başarı temennilerinde bulunarak görevini devreden General Stephen Townsend’e Libya'da istikrarı destekleme ve güvenliği artırma çalışmalarına yaptığı katkılardan dolayı teşekkür etti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.