Kovid-19 önlemleri solunum yolu hastalıklarını engelleyemedi

Koruyucu önlemlerin uygulandığı döneminden arşiv fotoğrafı (Reuters)
Koruyucu önlemlerin uygulandığı döneminden arşiv fotoğrafı (Reuters)
TT

Kovid-19 önlemleri solunum yolu hastalıklarını engelleyemedi

Koruyucu önlemlerin uygulandığı döneminden arşiv fotoğrafı (Reuters)
Koruyucu önlemlerin uygulandığı döneminden arşiv fotoğrafı (Reuters)

Bilim insanları, önümüzdeki kış aylarında Kovid-19 dışındaki diğer nedenlerle solunum yolu enfeksiyonlarının sayısında artış bekliyor. Bu beklenti, iki gün önce The Lancet Regional Health-Europe’da yayınlanan, yeni bilimsel çalışmanın sonuçları beklentiyi güçlendirdi. Şaşırtıcı bir şekilde, çalışma “Salgının zirveye ulaştığı dönemde solunum yolu hastalıkları nedeniyle hastaneye başvuruların yüzde 55’inden fazlasının, Kovid-19 dışı nedenlerden kaynaklandığını” gösterdi.
Birleşik Krallık’ta yer alan Bristol Üniversitesi tarafından yürütülen çalışma, AvonCAP izleme projesinin bir parçası olarak Pfizer ile iş birliği içinde finanse edildi ve tamamlandı. Çalışmada, Ağustos 2020 ile Kasım 2021 arasında Bristol’deki iki büyük hastanedeki 135 binden fazla vakaya ilişkin veriler kullanıldı. Araştırmacılar, akut alt solunum yolu hastalığına atfedilebilecek 12 binden fazla başvuru tespit etti. Hastaneye başvuranlarda öksürük, ateşin yanı sıra akciğerleri ve göğüs kafesini çevreleyen nemli çift katmanlı zarın iltihabı olan “plörezi” gibi enfeksiyonların belirtileri veya semptomları vardı. Bu kişilerin yüzde 98’i yaşlıydı.
Daha fazla analizden sonra, ekip bu 12 binden fazla vakanın yüzde 55’inde koronavirüs enfeksiyonu olmadığı sonucuna ulaştı. Kovid-19 olduğu doğrulanmış virüs enfeksiyonları, solunum yolu enfeksiyonlarının yalnızca yüzde 26’sını oluştururken, kalan yüzde 17, bulaşıcı bir neden olmaksızın bir enfeksiyonun sonucuydu.
Bristol Üniversitesi’nde Pediatri Bölümü’nden ve Bristol Aşı Merkezi Direktörü Prof. Dr. Adam Finn, Bristol Tıp Fakültesi’nde yaptığı konuşmada “Sonuçlarımız arasında gerçekten şaşırtıcı olan şey, bu süre içerisinde Kovid-19 dışı solunum yolu enfeksiyonlarının ne kadar çok olduğuydu. Garip bir şekilde pandemi nedeniyle alınan halk sağlığı önlemlerine rağmen diğer enfeksiyonlar net bir şekilde ortadan kaybolmadı. Bulgularımız, Kovid-19 hastalarıyla birlikte hastaneye yatışlara neden olan diğer hastalıkların insidansının hala yüksek olduğunu gösteriyor” dedi.
Bristol Üniversitesi’nde Doktora Sonrası Klinik Araştırma Görevlisi, AVONCAP Baş Araştırmacısı ve Bristol Üniversitesi’ndeki çalışmanın baş yazarlarından biri olan Yrd. Doç. Dr. Catherine Hyams, “Sonuçlarımız gerçekten sadece Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ve diğer sağlık sistemleri üzerindeki büyük solunum yolu enfeksiyonun yükünü değil, aynı zamanda bu kış işlerin ne kadar kötü gidebileceğine de ışık tutuyor. Bu nedenle, solunum yolu hastalığı yükünü azaltmak ve hasta sonuçlarını iyileştirmek için halk sağlığı önlemlerinin uygulanmasının yanı sıra, solunum rahatsızlıkları olan hastaların bakımına yönelik uygun sağlık hizmeti planlaması ve kaynak tahsisinin yapılması gerekir” dedi.
Şarku’l Avsat’ın The Lancet’ten aktardığına göre çalışma, Pfizer tarafından finanse edilen ve Bristol’deki iki büyük hastaneye alınan tüm yetişkin hastalar hakkında ayrıntılı bilgi kaydeden AvonCAP’in bir parçası olarak geldi. AvonCAP, devam etmekte olan bir iş birliğine dayalı gözetim projesini teşkil ediyor.



Sosyal medyanın yeni sağlık trendi berrak protein nedir?

Birçok protein içeceği genellikle peynir yapımının yan ürünü peynir altı suyu proteiniyle yapılıyor (Unsplash)
Birçok protein içeceği genellikle peynir yapımının yan ürünü peynir altı suyu proteiniyle yapılıyor (Unsplash)
TT

Sosyal medyanın yeni sağlık trendi berrak protein nedir?

Birçok protein içeceği genellikle peynir yapımının yan ürünü peynir altı suyu proteiniyle yapılıyor (Unsplash)
Birçok protein içeceği genellikle peynir yapımının yan ürünü peynir altı suyu proteiniyle yapılıyor (Unsplash)

Amber Raiken Yaşam Haberleri Muhabiri 

Kasların onarımına ve büyümesine katkı sağlayabilen toz bir takviye olan peynir altı suyu proteini, halihazırda sağlıklı yaşam dünyasında son derece popüler.

Ancak protein açısından zengin bu kremamsı kıvamdaki içeceklerin çoğu aslında pütürlü bir kıvama sahip olduğundan, içmesi pek keyifli olmuyor.

Artık popüler bir laktozsuz alternatif olarak farklı bir takviye devreye girdi: bir bardak gazsız veya gazlı suda çözünebilen bir toz olan berrak (clear) protein. Meyvemsi ve ferah bir tat sunabildiğinden Amerikalılar günlük protein alımlarını düzenli tutmak için bunu kullanıyor. Peki berrak protein tam olarak ne ve peynir altı suyu proteininden ne farkı var?

Berrak protein nedir?

Peynir altı suyu proteini gibi berrak protein de toz halde satılıyor. Ancak suyla kolayca karıştırılarak meyve suyu benzeri bir içeceğe dönüştürülebiliyor.

Örneğin Bloom Nutrition'ın internet sitesine göre şirket, çilek-karpuz veya ahududu-limon aromalı berrak protein satıyor ve kolajen peptitleriyle 20 gram protein sağlıyor.

Ürün, sindirimi kolay ve laktozsuz bir protein alma yolu sunmak için ultra filtrelenmiş 15 gram berrak peynir altı suyu protein izolatıyla üretiliyor.

Berrak proteinle peynir altı suyu proteini arasındaki fark ne?

İkisi arasındaki temel fark ise işlenme şekilleri. Cleveland Clinic'e göre örneğin inek sütünden elde edilen peynir altı suyu proteini, peynir yapım sürecinde ayrılan sıvıyı ifade ediyor. Berrak proteinden farklı olarak peynir altı suyu üç yaygın formdaki laktoz ve yağı farklı miktarlarda içeriyor: konsantre, izolat ve hidrolizat.

Öte yandan berrak protein, izole protein veya peynir altı suyu proteini hidrolizatından yapılarak suda çözünen daha hafif bir kıvam elde etmek için daha fazla işlemden geçiriliyor.

Beslenme ve Diyetetik Akademisi sözcüsü ve kardiyovasküler diyetisyen Lena Beal, Today.com'a verdiği bir röportajda bu farklılıklar hakkında konuştu. Beal, yayın kuruluşuna yaptığı açıklamada, "Berrak protein standart haliyle daha sağlıklı diye bir şey yok. Sadece aynı proteinin daha hafif bir formu" dedi.

Berrak protein gibi peynir altı suyu proteini de toz halinde satılıyor ve ürüne bağlı olarak bir kaşığında 20 gram protein içeriyor. Dolayısıyla ikisi arasındaki en belirgin fark doku ve tat.

Esasen her iki seçenek de günlük protein alımı hedeflerine ulaşmaya yardım edebilir. ABD beslenme kılavuzları ve diğer kaynaklar, insanların her gün vücut ağırlığının bir kilogramı başına 0,8 gram protein tüketilmesini yıllardır tavsiye ediyor. Yani 68 kilo birinin günde yaklaşık 54 gram protein tüketmesi öneriliyor.

Yeni öneride ise kişilerin vücut ağırlıklarının kilogramı başına 1,2 ila 1,6 gram protein tüketmesi tavsiye ediliyor; bu da önceki önerinin iki katına kadar çıkıyor. Ancak Amerikalıların protein alımını aşırıya kaçırmasından endişe duyan sağlık uzmanları, beslenme düzenine lif gibi diğer besin maddelerini de dahil etmenin önemli olduğunu söylüyor.

Independent Türkçe,independent.co.uk/life-style


Her gün dana eti yemek sanıldığı kadar sağlığa zararlı olmayabilir

(Reuters)
(Reuters)
TT

Her gün dana eti yemek sanıldığı kadar sağlığa zararlı olmayabilir

(Reuters)
(Reuters)

Julia Musto Bilim ve İklim Muhabiri 

Her gün dana eti yemek geçmişte düşünüldüğü kadar zararlı olmayabilir.

Kırmızı et uzun zamandır kalp hastalığı ve Tip 2 diyabet gibi kardiyometabolik sağlık riskleriyle ilişkilendiriliyor. Bu rahatsızlıklar, 36 milyondan fazlası Tip 2 diyabetli olmak üzere 160 milyonu aşkın Amerikalıyı etkiliyor.

Bununla birlikte Indiana Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, her gün 170-200 gram dana eti (bir antrikota yakın bir porsiyon) tüketmenin Tip 2 diyabet için risk faktörlerini etkilemediğini söylüyor.

Indiana Üniversitesi Bloomington Halk Sağlığı Okulu'nda misafir öğretim üyesi olan Kevin Maki yaptığı açıklamada, "Bu altın standart randomize kontrollü çalışmanın sonuçları, sağlıklı bir beslenme düzeninin parçası olarak tüketildiğinde dana eti yemenin kalp sağlığını desteklediğini ve kan şekeri regülasyonu veya iltihaplanma ölçümlerini olumsuz etkilemediğini gösteren mevcut bilimsel kanıtlara yenilerini ekliyor" dedi:

Dana eti sağlıklı bir beslenme düzeninin parçası olarak tüketildiğinde temel beslenme boşluklarını doldurmaya yardımcı olur ve kümes hayvanlarına kıyasla kardiyometabolik risk profilini olumsuz etkilemez.

18-74 yaşlarındaki 7 kadın ve 17 erkekten oluşan prediyabetli yetişkinlerde yapılan deney, oldukça küçük çaplı.

Araştırmacılar ilk olarak insülin ve glukagon hormonlarının yanı sıra pankreasta insülin üreten beta hücrelerinin seviyelerini ölçtü.

Tip 2 diyabet genellikle vücut, pankreas tarafından üretilen, kan şekeri seviyelerini düzenleyen ve hücrelerin enerji için kan şekerini kullanmasını sağlayan bir hormon olan insüline direnç gösterdiğinde meydana gelir.

Beta hücrelerinin işlevindeki kademeli bozulma da prediyabetin Tip 2 diyabete dönüştüğünün bir başka göstergesidir.

Daha sonra katılımcılar her biri 85-100 gram pişmiş dana veya kümes hayvanı eti içeren iki öğün yemeği 28 günlük bir süre boyunca her gün yedi.

Sunulan yemekler arasında fajita, güveç, hamburger, burrito ve stir fry yöntemiyle yapılmış kızartma vardı.

28 günlük bir aradan sonra tekrar aynı sürece girdiler.

Bu dönemlerden sonra beta hücre fonksiyonu veya insülin duyarlılığı açısından herhangi bir fark görülmedi.

Illinois Teknoloji Enstitüsü'nden gıda bilimi ve beslenme dersleri veren Indika Edirisinghe, "Çalışma bulguları, kümes hayvanlarına kıyasla, düzenli dana eti tüketiminin risk altındaki prediyabetik popülasyondaki metabolik veya enflamatuar risk faktörlerini olumsuz etkilemediğini gösteriyor" dedi.

Araştırma, çalışmaya dahil olmayan Ulusal Sığır Yetiştiricileri Derneği (National Cattlemen’s Beef Association) tarafından finanse edildi.

Sonuçları, Trump yönetiminin hayvansal proteini besin piramidinin tepesine yerleştiren beslenme yönergelerini yayımlamasından kısa süre sonra açıklandı.

Sorumlu Tıp İçin Doktorlar Komitesi (Physicians Committee for Responsible Medicine), bu kılavuzun yazarlarından üçünün dernekle mali ilişkileri olduğunu bildirdi.

Independent Türkçe,independent.co.uk/life-style


Avrupa'da cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda rekor artış

Son 10 yılda bel soğukluğu vakaları fırladı (Wikimedia Commons)
Son 10 yılda bel soğukluğu vakaları fırladı (Wikimedia Commons)
TT

Avrupa'da cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlarda rekor artış

Son 10 yılda bel soğukluğu vakaları fırladı (Wikimedia Commons)
Son 10 yılda bel soğukluğu vakaları fırladı (Wikimedia Commons)

Sağlık yetkilileri, belsoğukluğu ve frengi gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyon vakalarının Avrupa genelinde son 10 yılın en yüksek seviyelerine çıktığını açıkladı.

Yeni verilere göre 2015'le 2024 arasında belsoğukluğu vakalarında yüzde 303'lük çarpıcı bir artış görülürken, aynı dönemde frengi vakaları da iki katından fazla arttı.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) yeni raporuna göre bu ani artış, değişen cinsel alışkanlıklar ve testlerdeki "uçurumların genişlemesinden" kaynaklanıyor.

Sağlık yetkilileri, enfeksiyonların doğrudan yenidoğanlara geçerek "yaşam boyu sürebilecek komplikasyonlara" yol açabileceği, doğuştan frengi vakalarındaki "endişe verici" artışa da dikkat çekiyor.

ECDC'nin doğrudan bulaşan ve aşıyla önlenebilir hastalıklar birimi başkanı başkanı Bruno Ciancio, "Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar 10 yıldır artış gösteriyor ve 2024'te rekor seviyelere ulaştı" diyor.

Tedavi edilmediği takdirde bu enfeksiyonlar kronik ağrı ve kısırlık gibi ciddi komplikasyonlara ve frengi vakalarındaysa kalp veya sinir sistemi sorunlarına neden olabilir.

Kurumun yayımladığı 2024 verileri, kıta genelinde 106 bin 331 belsoğukluğu vakası kaydedildiğini gösteriyor. Frengi vakaları aynı dönemde iki katından fazla artarak 45 bin 577'ye çıktı. Klamidya, 213 bin 443 vakayla en sık bildirilen cinsel yolla bulaşan enfeksiyon konumunu korudu.

ECDC, çoğunlukla erkekleri etkileyen nadir bir klamidya bakterisi türü lenfogranüloma venereumun (LGV) da 3 bin 490 vakayla "süregelen bulaşma" gösterdiğini belirtiyor.

Sağlık kurumu, erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerin belsoğukluğu ve frengi vakalarında uzun vadede en keskin artışları gösteren ve orantısız bir şekilde en çok etkilenen grup olduğunu ancak frengi vakalarının heteroseksüel kişiler arasında da arttığını ekliyor.

Kurum, üreme çağındaki kadınlarda frengi vakalarının artmasının, veri bildiren 14 ülkede doğuştan frengi vakalarının neredeyse iki katına (2023'le 2024 arasında 78'den 140'a) çıkmasına yol açtığını ifade ediyor.

ECDC'ye göre veri bildiren 29 ülkeden 13'ünde, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yönelik temel testlerde hâlâ hastaların kendi cebinden ödeme yapması gerekiyor.

ECDC, testlere erişimi artırmak ve daha hızlı tedavi sunmak için ulusal sağlık kurumlarına "kararlı adımlar" atma çağrısı yaparak bunun yapılmaması halinde "olumsuz sağlık sonuçlarının artacağı" uyarısında bulunuyor.

Uzmanlar, "Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon vakalarındaki artış eğilimini tersine çevirmek için erişilebilir önleme hizmetleri, testlere daha kolay erişim, daha hızlı tedavi ve bulaşmanın önlenmesi amacıyla cinsel partnerlerin bilgilendirilmesi süreçlerinin güçlendirilmesi gerekiyor" diyor.

ECDC, halk sağlığı yetkililerini, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yönelik ulusal stratejilerini acilen güncellemeye ve önleme çabalarının etkisini daha iyi izlemek için gözetim sistemlerini güçlendirmeye çağırıyor. Kararlı adımlar atılmadığı takdirde muhtemelen mevcut eğilimler devam edecek, olumsuz sağlık sonuçları artacak ve sağlık hizmetlerine erişimde eşitsizlikler derinleşecek.

Independent Türkçe