Suriye: Esed rejimi akaryakıt kaçakçılığını önleyemiyor

Suriye’deki ekonomik çöküş ulaşım sektörünü felç ederken akaryakıt kaçakçılığını arttırdı

Şamlılar, toplu taşımada benzeri görülmemiş tıkanıklıktan mustarip (Independent Arabia)
Şamlılar, toplu taşımada benzeri görülmemiş tıkanıklıktan mustarip (Independent Arabia)
TT

Suriye: Esed rejimi akaryakıt kaçakçılığını önleyemiyor

Şamlılar, toplu taşımada benzeri görülmemiş tıkanıklıktan mustarip (Independent Arabia)
Şamlılar, toplu taşımada benzeri görülmemiş tıkanıklıktan mustarip (Independent Arabia)

Mustafa Rüstem
Suriye, akaryakıt kaçakçılığını önlemek için toplu taşıma araçlarına GPS sistemi getirdi. Sistem, ödeneklerin en iyi şekilde harcandığından emin olmak üzere toplu taşıma araçlarının hareketlerini takip ediyor.
Suriye’deki Esed rejiminin kontrol ettiği bölgelere caydırıcı cezalar ve hükümet yetkililerinin sıkı takipleri, toplu taşıma otobüslerinde mazot kaçakçılığını kontrol altına almayı başaramadı. Öyle ki bazı sürücüler, ülkedeki yokluktan yararlanarak mazot kaçırıp kara borsada satıyor.
Şam yerel yönetimi, bu yolsuzlukla mücadele etmek için sonuç vermeyen birden fazla uygulama ortaya koyarken, son olarak ödeneklerin en iyi şekilde harcandığından emin olmak üzere toplu taşıma araçlarının hareketlerini izlemek için elektronik bir GPS izleme cihazı kurmaya dayalı yeni bir sistem tasarladı.

Yasadışı satış
İl Meclisi Yürütme Ofisi üyesi Mazen Dabbas, araç sahiplerini bu cihazın kurulumunu görmezden gelmesinin sonuçlarına karşı uyararak, kurallara uyulmaması durumunda tüm ödeneklerinin iptal edileceğini söyledi.
Suriye’deki ulaşım hareketi, petrol kuyularının hizmet dışı kalması ve gruplar tarafından kontrol edilmesinden sonra kaynakların tükenmesiyle ve daha çok İran ve Rusya gibi müttefik ülkelerden deniz sevkiyatı yoluyla ham petrol malzemeleri veya yakıt ithaline güvenilmesiyle ciddi bir krize tanık oldu. Ancak toplu taşıma araçları sahipleri, vatandaşlara hizmet vermeden bu malzemeleri daha yüksek fiyatlara satarak büyük karlar elde etmeye başladılar. Bu durum ise ilgili makamların tepkilerine neden oldu.
Öte yandan başkent Şam’daki yerel yönetim, yaygın ulaşım yolsuzluğunu sona erdirmek için sürücüler ağına, Ağustos ayının başından bu yana her birinin değeri yaklaşık 350 bin Suriye lirası (90 dolar) olan 100 cihazın kurulumunu zorunlu tuttu. Öyle ki çeşitli hatlarda çalışan sürücülerin, belirtilen sayıda transfer döngüsüne ulaşmaları gerekiyor. Aksi halde ise benzin istasyonlarından günlük ödeneklerini alamayacaklar.

İnsana karşı makine
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre Şam’da yürürlüğe giren ve Halep ve Lazkiye gibi vilayetler tarafından da uyulan hükümet kararı, Suriye sokaklarından olumlu bir yanıt aldı.
Yapay zeka konusunda uzman Mühendis Raymon Abdul Ahad, bu cihazın uygulanabilir bir çözümü temsil edeceğini belirtti. Abdul Ahad, ilk sırada yer alan bir dizi Suriyeli şirketin, araçlarının performansının ve düzgün çalışmasının farkında olmak için bu cihazı kullanmaya başladığını söyledi.
Mühendis Raymon Abdul Ahad, “Belki de birkaç lüks araç sahibi, hırsızlık riskinden korunmak için bu cihazı sağlamaya çalışıyor. Bu cihazın kullanımının, onaylanmış ve yüksek kaliteli cihazların kurulması koşuluyla sonuçlanmasını bekliyorum. Böylece akaryakıt hırsızlıklarıyla mücadele etmek, aracın yerini ve rotasını belirlemek mümkün olacak. Doğru uygulandığı takdirde cihaz faydalara sahip” ifadelerini kullandı.

Toplu taşıma
Şam halkı, toplu taşımada benzeri görülmemiş bir tıkanıklık yaşıyor. Öyle ki yolcular, yer bulmak için bir veya iki saat bekliyor. Bir sürücü, “Yakıt ticareti yapmak kesinlikle yanlış. Ancak her geçen gün artan yüksek mazot ve gres yağı fiyatı ve onarım ücretlerinden sonra maruz kaldığımız aşırı yüksek fiyatların boyutu düşünülemez. Bazılarımız, petrol malzemelerini karaborsada yüksek bir fiyata satmaya başvurabilir” dedi.
Yasa dışı benzin ve mazot ticaretini durdurmadan faaliyet gösteren akaryakıt istasyonlarının sayısını sınırlamaya çalışan İçişleri ve Petrol Bakanlıklarına bağlı çeşitli izleme komiteleri var. Benzin ve mazot fiyatları, karaborsada litre fiyatı 7 bin Suriye lirasına (1,5 dolar) ulaşmış durumda.



Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.


Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"
TT

Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"

İsrail dün Batı Şeria'daki saldırılarını artırarak, iki yıl boyunca kuzeye yoğunlaştırdığı saldırılarını Batı Şeria'nın orta ve güney kesimlerine de genişletti.

BM İnsan Hakları Ofisi dün, yerleşimcilerin, İsrail güvenlik güçlerinin desteği ve katılımıyla Filistinlilerin geniş bölgelerden zorla göç ettirilmesine yol açtığını ve bunun "savaş suçu teşkil ettiğini" belirterek uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi Direktörü Ajith Sunghay, “İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi bir savaş suçudur ve insanlığa karşı suç teşkil edebilir” dedi.

Bu arada, Hamas kaynakları Şarku’l Avsat'a, ABD de dahil olmak üzere arabulucular aracılığıyla Refah sınır kapısının bu hafta içinde açılacağına dair güvenceler aldıklarını ve bugünün (Perşembe) en muhtemel tarih olduğunu vurguladı.

Ancak İsrail'deki haberler açılış tarihi konusunda çelişkili; İsrail Yayın Kurumu bugün açılacağını doğrularken, Walla web sitesi açılışın önümüzdeki pazar günü gerçekleşeceğini belirtti.