Lübnan’da elektrik krizine çözüm arayışları sürüyor

Lübnan’ın yine ‘tamamen karanlıkta kalma’ ihtimali oluştu Enerji Bakanı Feyyad, ham petrol anlaşmasını yenilemek için Irak’la temas kurdu

Lübnan Başbakanı Mikati ile Iraklı mevkidaşı Kazimi’nin Ekim 2021’de ‘petrol tedarikiyle’ ilgili görüşmesinden bir kare. (Getty Images)

Lübnan yönetimi, elektrik kesintisi nedeniyle ülkenin yeniden ‘tamamen karanlıkta kalmasının’ önüne geçmek için çözüm yolu bulmaya odaklandı. Ekonomik krizle boğuşan Lübnan, geçen yıl temmuz ayında hizmet ve ticari ürün karşılığında, elektrik üretiminde kullanılmak üzere 1 milyon ton petrol ithalatı için Irak ile anlaşma imzalamıştı. Söz konusu anlaşmanın süresi eylül ayında bitiyor. Lübnan Enerji Bakanı Velid Feyyad, anlaşmayı bir yıl süreliğine uzatmak için Iraklı taraflarla müzakerelere başladı.  
Lübnan’ın günlük bazda yaklaşık olarak 3 bin megavat saat elektrik üretimine ihtiyacı var. Lübnan’da iki elektrik kaynağı bulunuyor, tüketimin cüzi bir kısmı hidroelektrik santrallerinden karşılanırken, diğer kısmı akaryakıtla (fuel oil) çalışan santraller tarafından üretiliyor. Irak hükümeti ile yapılan anlaşma uyarınca ithal edilen ham petrol serbest piyasada ayda 40 bin ton fuel oil ile değiştirilerek, elektrik santrallerinin ihtiyacı karşılanıyordu, ancak bu anlaşma eylül ayında sona eriyor.  
Lübnanlı kaynaklar, Irak ile olan sözleşmenin uzatılmaması veya yakıt için başka bir alternatifin güvence altına alınması durumunda, Lübnan’ın eylül ayından itibaren ‘neredeyse tamamen karanlıkta’ kalacağını bildirdi. Şarku’l Avsat’a açıklamada bulunan kaynaklar, Lübnan'da döviz likidite sorunu nedeniyle elektrik santrallerine akaryakıt temin etmekte zorluk yaşandığını bu yüzden, ülke genelinde uzun süredir günlük enerji kesintilerinin 20 saati bulabildiğini aktardı. Lübnan Elektrik Kurumu’nun hizmet veremediği saatlerde vatandaşlar ücret mukabilinde, jeneratörlerle üretilen elektriği kullanıyor.  
Lübnan Enerji Bakanı Velid Feyyad son bir ay içinde soruna çözüm bulmak ve ‘hizmet karşılığı ham petrol ithali’ anlaşmasını uzatmak için Irak’ı iki kez ziyaret etti. LBC televizyonuna açıklamada bulunan Feyyad, “Irak tarafı akaryakıt dosyası konusunda olumluydu, Lübnan-Irak arasındaki anlaşmayı uzatabileceğimize inanıyoruz. Yakında Iraklı yetkililer birden fazla dosyayı görüşmek üzere ülkemizi ziyaret edecekler. Irak hükümeti ile bir anlaşmaya varmaya çalışıyoruz, sonuçların olumsuz olması için bir sebep göremiyorum.’’ dedi.  
Ham petrol ithalatı ile ilgili müzakerelerin önünde iki temel engel bulunuyor, birincisi Irak’ta istikrarsızlığa yol açan siyasi ve güvenlik gelişmeler, ikincisi ise Lübnan’ın son bir yılda ithal ettiği 1 milyon ton petrolün karşılığını ödemek için bir mekanizma belirlenememiş olması. Velid Feyyad Irak’a gerçekleştirdiği bir önceki ziyarette, Irak Maliye Bakanı ve Merkez Bankası Müdürü ile bir araya gelerek, ‘geri ödeme mekanizmasını’ tartışmıştı. Lübnan, Ürdün’den 250 megawat elektrik aktarımı, ayrıca Mısır’dan Suriye üzerinden doğalgaz getirme planları yapmış, ancak yürürlüğe koyamamıştı.  
Çünkü söz konusu projeleri destekleyecek olan Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) elektrik sektöründe talep ettiği reformlar gerçekleştirilmedi. Amerika Birleşik Devletleri ise Mısır ve Ürdün’e, Suriye üzerinden sağlayacakları enerji ile ilgili “Sezar Yaptırım Yasası’ndan” muafiyet belgesini vermek için IMF’nin finansmanı onaylamasını şart koştu.   
İran geçtiğimiz ayın sonunda Lübnan’a akaryakıt sağlamaya hazır olduğunu duyurdu. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Batı Asya ve Kuzey Afrika Genel Koordinatörü Muhammed Sadık Fazli, Tahran’ın, yakıt tedarikinin tartışılması için Lübnanlı yetkilileri Tahran’da ağırlamaya hazır olduğunu duyurdu. Daha öncesinde Hizbullah Lideri Hasan Nasrallah, Lübnan hükümetinin kabul etmesi koşuluyla İran yakıtını Lübnan elektrik santrallerine ücretsiz olarak getirmeye hazır olduğunu açıklamıştı. Enerji Bakanı Feyyad, İran’ın akaryakıt hibesini değerlendireceklerini, istenen fuel oil türünü bildirdiklerini ve bu zor aşamada İran’ın desteğinden memnun olduklarını belirtti. İran tarafının ise, söz konusu hibenin ayrıntılarını değerlendirmek üzere bir heyet oluşturacağını söyledi.