İsrail ordusu İslami Cihad komutanına suikastın detaylarını ‘sızdırdı’

Filistin İslami Cihad komutanı Caberi’nin 170 saniye süren ‘komplike’ suikastına dair İsrail tarafından detaylar bazına sızdırıldı

İsrail'in Cuma günü Gazze'ye düzenlediği hava saldırısı sonrası bir binadan dumanlar yükseldi (EPA)
İsrail'in Cuma günü Gazze'ye düzenlediği hava saldırısı sonrası bir binadan dumanlar yükseldi (EPA)
TT

İsrail ordusu İslami Cihad komutanına suikastın detaylarını ‘sızdırdı’

İsrail'in Cuma günü Gazze'ye düzenlediği hava saldırısı sonrası bir binadan dumanlar yükseldi (EPA)
İsrail'in Cuma günü Gazze'ye düzenlediği hava saldırısı sonrası bir binadan dumanlar yükseldi (EPA)

Üst düzey İsrail askeri kaynakları, İslami Cihad’a bağlı Kudüs Seriyyeleri’nin Gazze Şeridi'nin kuzey bölgesi lideri Teysir el-Caberi’nin suikastı süreci hakkında basına bilgi sızdırdı.
İsrail'in geçtiğimiz Cuma günü Gazze Şeridi'ne yönelik saldırısının başlangıcında düzenlenen suikast kapsamında hedef alınan daire ve içindekileri vurmak için akıllı bombalar dahil olmak üzere iki yeni silah kullanımına değinildi.
Kaynaklar, Caberi’nin söz konusu dairede bulunduğuna dair doğru istihbarat bilgisinin Perşembe akşamı saat sekizde ulaştığını, haberin doğrulanması üzerine tasfiye hazırlıklarına başlandığını aktardı. Kendisinin günlerdir Gazze’de bulunan 14 katlı 28 daireli bir apartmanın altıncı katında bulunduğu üzerine duruldu. Binanın ve dairelerin haritasını çıkaran İsrail istihbaratı, suikast planını yüzey kalınlığı, betondaki demir miktarı, inşaatta kullanılan taşların kalitesi gibi veriler üzerine kurdu. 
Kaynaklara göre Caberi’nin beraberindeki bir yardımcısı ile birlikte dairede bulunduğu doğrulandı. Bunun üzerine kaynakların bildirdiğine göre ‘bina sakinlerine çok az zarar vereceği öngörülen’ yeni tip silahların kullanılmasına karar verildi. Yetkililerden biri şu açıklamalarda bulundu:
“Genellikle, sivilleri binayı birkaç dakika önceden terk etmeleri konusunda uyarmak için bir taktik kullanırız. Ancak bu durumda operasyonun açığa çıkmaması ve hedefin kaçmaması için uyarı verilmedi. Bir savaş uçağı, kaygan teknolojik özelliği bulunan bir ton ağırlığında patlayıcı taşıyan, düz bir çizgi üzerinde değil, Hava Kuvvetleri Tasfiye Birimi tarafından belirlenen açılar üzerinde seyreden ağır füze gönderdi. Bu füze, Caberi’nin bulunduğu dairenin bir üstündeki yedinci katta yer alan daireye gönderildi. Böylece tavanın Caberi’nin dairesinin üzerine çökertilmesi hedeflendi. Aynı zamanda Caberi’yi ve beraberindekileri hedef alacak beş adet akıllı bomba fırlatıldı. Kendisi böylece tasfiye edildi. Beraberinde binanın 15 sakini yaralandı. Suikast 170 saniye sürdü.”
İsrail askeri operasyonlarında aynı zamanda piyasaya yeni çıkacak silahlar test edilmiş oluyor. 2021'de İsrail'in silah ve güvenlik uzmanlığı satışından elde ettiği gelir, 2020'ye göre yüzde 18, 2019’a göre yüzde 30 oranında bir artışla 11,3 milyar dolara ulaştı. 
Diğer yandan Dışişleri Bakanı Yair Lapid ve Savunma Bakanı Benny Gantz, Filistin İslami Cihad Hareketi ile yapılan ateşkes anlaşmasının, İsrail'i tehdit eden liderlerinin suikasta uğramayacağını garanti etmediğini belirtti. Gantz, Filistin İslami Cihad Genel Sekreteri Ziyad en-Nehhale’nin suikasta uğrama olasılığına açıkça değindi. Bu konuda İbrani medyasına röportajlar veren Gantz, İsrail'in Mısır himayesinde varılan ateşkes anlaşmaları çerçevesinde iki tutuklu Bessam es-Saadi ve Halil Avavide’yi serbest bırakma taahhüdünde bulunmadığını açıkça belirtti. Cihad liderlerinin bu kişilerin serbest bırakılmalarının ateşkes şartlarından olduğuna dair açıklamaları ve bu konuda Mısır tarafından yapılan açıklamalara ilişkin cevabında ise “İsrail hükümeti bu konuda Mısır tarafıyla görüşmelere devam edecek” ifadelerini kullandı. Mısır tarafıyla diyaloğun devam ettiğini, bu dosyanın çözülme olasılığını incelemek için hareket etmek istediklerini de sözlerine ekledi. Saadi’yi tutuklama kararının isabetli olduğunu, ‘teröristleri’ serbest bırakma vaadinden haberi olmadığını belirten Gantz, “Serbest bırakılmayacaklarına dair bir vaat vermek istemiyorum. İnsanları sırf bunun için hapiste tutmuyoruz. Hamas'ın elindeki İsrailli mahkumların geri dönüşü çok önemli bir konu, uzun vadeli bir vizyon için çözümün bir parçası olmalı” vurgusunda bulundu.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.