Bağımsızlığın 75. yılında Hindistan: Sömürgeden dünya devi olmaya giden yol

Yoksul bir sömürge nasıl dünya devi olma yoluna girdi? Dünyanın en kalabalık ülkesine sahip olacak yönetim hangi zorluklarla karşı karşıya? Pakistan ve Hindistan niye ve nasıl bölünmüştü?

Polisler de tören kıyafetleriyle bağımsızlığı kutluyor (AP)
Polisler de tören kıyafetleriyle bağımsızlığı kutluyor (AP)
TT

Bağımsızlığın 75. yılında Hindistan: Sömürgeden dünya devi olmaya giden yol

Polisler de tören kıyafetleriyle bağımsızlığı kutluyor (AP)
Polisler de tören kıyafetleriyle bağımsızlığı kutluyor (AP)

Hindistan, 15 Ağustos 1947'de neredeyse 200 yıl süren Birleşik Krallık sömürgeciliğinden kurtulmasının 75. yıldönümünü kutluyor. 
Bugün Delhi'deki tarihi Kızıl Kale'nin önünde halka seslenen Başbakan Narendra Modi, Hindistan'ı 25 yıl içinde gelişmiş ülke haline getirme sözü verdi:
"Dünyanın Hindistan'a yönelik bakışı değişiyor. Hindistan umut veriyor ve bunun sebebi de 1 milyar 300 milyon Hintlinin becerileri. Hindistan'ın çeşitliliği bizim gücümüz. Demokrasinin anası olmak, Hindistan'ın yeni ufuklara yelken açma gücüne özünden sahip olmasını sağlıyor."
Bağımsızlıktan bu yana en hızlı büyüyen ekonomilerden biri olan Hindistan, dünyanın en zenginlerinden bazılarını da çıkardı. Birleşmiş Milletler'in tahminine göre yakında Çin'i geçerek en kalabalık ülke olacak. 
Ancak toplumun önemli bir kısmının fakirlikle boğuştuğunu da unutmamak lazım. Farklı bölgelerdeki farklı diller ve inançlar, çeşitlilik kadar çatışma kaynağı da olabiliyor. 
Bağımsızlık ve bölünme
1946'da Britanya, Hindistan'ın bağımsızlığına onay vereceğini duyurdu. Hindistan'daki son Genel Vali Lord Mountbatten, bunun 15 Ağustos 1947'de olacağını söyledi. Yüzde 25'i Müslüman olan ülke nüfusunun geri kalanı Hindu, Sih, Budist veye diğer dinlerdendi. 

Britanya Hindistanı, 1947'nin 14 Ağustos'unu 15 Ağustos'a bağlayan gece resmen bağımsız olarak ikiye ayrıldı (AA)

BBC'ye konuşan Hintli akademisyen Navtej Purewal, "Britanyalılar Hindistan'da halkı kategorilere ayırmak için dini kullanıyordu. Mesela yerel seçimlerde Müslüman ve Hinduları ayrı seçmen listelerine koyuyorlardı. Bazı koltuklar Müslüman politikacılara, bazılarıysa Hindulara ayrılmıştı" diyor. 
Hindu liderler Mahatma Gandi ve Cevahirlal Nehru, ülkenin bölünmeden merkezi bir yönetimle tüm dinleri kucaklaması gerektiğini söylüyordu. 
Muhammed Ali Cinnah liderliğindeki Müslümanlarsa Hinduların çoğunluğu oluşturacağı bir merkeziyetçi ülkenin kendilerine söz hakkı tanımayacağından korkarak bağımsızlık için çabalıyordu. 
Bölünmeden sorumlu Sör Cyril Radcliffe, 1947'de haritayı önüne alarak Britanya Hindistanı'nı üçe böldü. Orta kısımda çoğunluğu oluşturan Hindular, kuzeybatı ve kuzeydoğudaki iki parçada da Müslümanlar egemenlik kuracaktı. Ancak ülkedeki nüfusun bu sınırlardaki kadar homojen dağılmaması, 15 milyon kişinin evini terk etmek zorunda kalmasına neden oldu. 
1946'da Kalküta kentinde iki bin kişinin öldüğü tahmin edilen olaylarda görüldüğü gibi, pek çok yerde kanlı çatışmalar yaşandı. Bölgeleri kontrol etmek için harekete geçen gruplar, 200 bin ila iki milyon kişinin ölümüne neden oldu. On binlerce kadına tecavüz edildi. 
Keşmir bölgesinin kontrolü, Hindistan ve Pakistan'ın hala çatışmasına neden olan bir sorun. İki ülke de bu bölgenin farklı kısımlarını kontrol ediyor. 1947-1948, 1965 ve 1999'da savaşa varan çatışmalar yaşandı. 
Halkın çoğunlukla Bengalce konuştuğu Bangladeş, Urducanın hakim olduğu Pakistan'dan bağımsızlığını ilan etmek için 1971'de harekete geçtiğinde, Hindistan'ın desteğini aldı. 
Şimdi Pakistan nüfusunun yalnızca yüzde ikisi Hindu. Hindistan'ın da yüzde 15'ine yakınının Müslüman olduğu tahmin ediliyor. Pek çok siyaset bilimi uzmanı, bu durumun Hindistan'ın Hindu milliyetçiliğine, Pakistan'ın da İslam'a daha fazla tutunmasına ve bu coğrafyalarda çok kültürlülüğün darbe olmasına neden olduğu yorumunu yapıyor. 
Ekonomik gücün yükselişi
Bağımsızlığın ve bölünmenin beraberinde getirdiği kanlı çatışmaların ardından Hindistan, yoksullukla da baş başaydı. 
İngilizler yönetimden ayrıldığında ortalama yaşam süresi erkekler için 37, kadınlarda 36'ydı ve nüfusun yalnızca yüzde 12'si okuma yazma biliyordu. Şimdi ortalama 70 yıl yaşaması beklenen Hintlilerde okuma yazma oranı erkeklerde yüzde 74, kadınlardaysa yüzde 65 oldu. 
Başlangıçta gayrisafi yurt içi hasılası 20 milyar dolar civarında olan ülke şimdi 3 trilyon dolarlık ekonomiye sahip. Dünyanın en büyük beşinci ekonomisine sahip Hindistan, en hızlı büyüyen yerlerden biri. Dünya Bankası, düşük gelirli ülkenin artık orta gelirli olduğunu da ilan etti. 
Google'ın başındaki Sundar Pichai, Microsoft CEO'su Satya Nadella ve Twitter'ın patronu Parag Agrawal, ülke dışına çıkan vatandaşların ne kadar önemli pozisyona gelebildiğini gösteren başlıca örneklerden.  
1990'lardaki borç krizinin ardından yapılan reformlarla birlikte ABD, Japonya ve diğer Asya ülkelerinden gelen yatırımlar, Bangalor'un "Hindistan'ın Silikon Vadisi" olmasını sağladı. 
Korumacı devlet politikalarından liberalizme kayan ekonomi, yüzü aşkın dolar milyarderi yarattı. Ancak bu durumu eleştirenler, en zengin yüzde 10'luk kesimin toplam servetin yüzde 80'ini kontrol ettiğini vurgulayarak, milyarderlerin sömürgecilik bitse de eşitsizliğin büyüdüğünü gösterdiğini söylüyor. 

Jeopolitik durum ve askeri harcama

Başbakan Modi, törenlerde ülkenin geleceğine dair iyimser bir tablo çizdi (Reuters)

Soğuk Savaş'ta ne ABD'den ne de Sovyetler Birliği'nden taraf olan Hindistan, şimdi de Çin'e karşı birlik için Washington'ın baskısıyla karşı karşıya. 
Yeni Delhi yönetiminin de Çin'in artan gücünden rahatsız olması için geçerli sebepler var.
Himalayalardaki tartışmalı sınırda Çin güçleriyle çatışan Hint güçlerinden 20'si 2020 haziranında ölmüştü. Ekimde ABD ve Hindistan bu sınırdan yaklaşık 100 kilometre uzaklıkta ortak askeri tatbikat düzenleyecek. 
Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QSD) ya da "QUAD" olarak bilinen; ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya arasında 2007'de başlatılan diyalog forumu, 2017'de "dörtlü ittifak" haline dönüştürüldü.
Kendisi gibi nükleer silaha sahip Pakistan ve Çin, Hindistan'ın daha fazla askeri harcama yapmasına neden oluyor. 1947'de 12 milyon dolarlık askeri harcama yapan ülke, 2021'de bu miktarı 76,6 milyar dolara yükseltti. Böylece Çin ve Hindistan'ın ardından en fazla savunma bütçesine sahip üçüncü ülke oldu.

Dünya sahnesindeki hedefler

Hindistan'ı "uzayın sessiz süper gücü" olarak tanımlayanlar var (ISRO)

Yeni Delhi yönetimi spor, kültür ve uzayda da iddialı. 2017'de tek bir görevde 104 uyduyu birden fırlatarak dünya rekoru kıran Hindistan, 2019'da da kendi uydularından birini düşürerek gövde gösterisi yaptı. Başbakan Modi, bu kapasiteye sahip dört ülkeden biri olduklarını dünyaya gösterdi. 
Aynı yıl, Ay'a uzay aracı indirilmeye çalışılsa da başarısız olundu. Geçen sene uzay programına 2 milyar dolar ayıran Hindistan, bu konudaki ciddiyetini ortaya koyuyor. 2023'te ilk insanlı uzay görevini gerçekleştirmesi bekleniyor.
2007'de başlatılan Hindistan Premier Ligi, maç başı değere bakıldığı zaman dünyanın en değerli ikinci spor ligi oldu. Yayın hakları, haziranda 6,2 milyar dolara satıldı. İngiltere futbolunun Premier Lig'ini geçen bu kriket turnuvası, şu anda yalnızca ABD'de Amerikan futbolu oynanan NFL'in arkasında. 
Dünyaca meşhur Bollywood, Hindistan'ın milyar dolarlık sinema endüstrisiyle de iddialı olduğunu gösteriyor. 

Sorunlar ve gelecek 

Hindistan'daki bağımsızlık kutlamalarında kadınlar da ön planda yer alıyor (AFP)
Bütün bu umut vadeden başarılara rağmen ülkedeki yoksulluk derin bir sorun. Dünya Bankası rakamlarına göre 2017 itibarıyla ülkede yaşayan yaklaşık 1 milyar 300 milyon kişinin yüzde 60'ına yakını günde 3,10 dolardan (yaklaşık 55 TL) daha az bir parayla geçiniyor.
Kadınlara yönelik ayrımcılığın yaygın görüldüğü Hindistan'da tecavüz ve şiddet haberleri sıklıkla dünya basınında manşet oluyor. Her 16 dakikada bir kadına tecavüz edildiği tahmin ediliyor. Hukuk sisteminin pek çok vakanın sümenaltı edilmesine neden olduğu bildiriliyor.
İklim krizinin en çok kendini hissettirdiği ülkelerden biri de Hindistan. Nisanda Yeni Delhi'de 7 gün üst üste 40 derecenin üstü görüldü. 
Modi yönetimi, ülkedeki seküler iklimi ve demokrasiyi bozmakla suçlanıyor. Onun liderliğinde güç kazanan Hindu milliyetçiliği ve bu doğrultuda değişen kanunlar, ülkedeki 200 milyon Müslümanı korkutuyor. Bu ortamda cesaretlenen aşırılıkçı gruplar, açık açık Müslümanlara yönelik soykırım çağrısında bulunabiliyor. 
Son yıllarda çok sayıda gazetecinin tutuklanması, Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü'nün 2022'deki Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde yer alan 180 ülke içerisinde Hindistan'ı 150. sıraya oturttu. 
Independent Türkçe, CNN International, BBC, AA



Tayvan, toprakları çevresinde Çin askeri uçakları ve savaş gemileri tespit etti

16 Ağustos 2022'de Tayvan'ın Matsu takımadalarındaki Nangan Adası açıklarında bir Tayvan sahil güvenlik gemisi (Reuters)
16 Ağustos 2022'de Tayvan'ın Matsu takımadalarındaki Nangan Adası açıklarında bir Tayvan sahil güvenlik gemisi (Reuters)
TT

Tayvan, toprakları çevresinde Çin askeri uçakları ve savaş gemileri tespit etti

16 Ağustos 2022'de Tayvan'ın Matsu takımadalarındaki Nangan Adası açıklarında bir Tayvan sahil güvenlik gemisi (Reuters)
16 Ağustos 2022'de Tayvan'ın Matsu takımadalarındaki Nangan Adası açıklarında bir Tayvan sahil güvenlik gemisi (Reuters)

Tayvan Milli Savunma Bakanlığı, dün sabah saat 06:00 ile bu sabah saat 06:00 arasında Tayvan çevresinde 14 Çin askeri uçağı ve altı savaş gemisi tespit etti.

Tayvan Haber Ajansı'nın bugün bildirdiğine göre bakanlık ayrıca 10 uçağın Tayvan Boğazı'ndaki orta hattı geçerek ülkenin kuzey, orta ve güneybatı hava savunma tanımlama bölgelerine girdiğini belirtti.

Şarku'l Avsat'ın DPA'den aktardığına göre Tayvan buna karşılık Çin'in faaliyetlerini izlemek için uçak ve deniz araçları gönderdi ve kıyı füze sistemlerini konuşlandırdı.

Bu ay başından beri Tayvan, Çin askeri uçaklarını 142 kez, gemilerini ise 133 kez tespit etti. Eylül 2020'den bu yana Çin, Tayvan çevresinde faaliyet gösteren askeri uçak ve deniz araçlarının sayısını kademeli olarak artırarak "gri bölge" taktiklerini giderek daha fazla kullanıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), "gri bölge" taktiklerini "bir devletin güvenlik hedeflerinin doğrudan ve kitlesel güç kullanımına başvurmadan karşılanmasını sağlamak için statik caydırıcılığın ötesine geçen bir çaba veya bir dizi çaba" olarak tanımlıyor.


Eski Güney Kore Devlet Başkanı, ömür boyu hapis cezasına çarptırıldıktan sonra özür diledi

Dönemin Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024 tarihinde Güney Kore’nin başkenti Seul’de sıkıyönetim ilan eden bir konuşma yaparken (Reuters)
Dönemin Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024 tarihinde Güney Kore’nin başkenti Seul’de sıkıyönetim ilan eden bir konuşma yaparken (Reuters)
TT

Eski Güney Kore Devlet Başkanı, ömür boyu hapis cezasına çarptırıldıktan sonra özür diledi

Dönemin Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024 tarihinde Güney Kore’nin başkenti Seul’de sıkıyönetim ilan eden bir konuşma yaparken (Reuters)
Dönemin Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024 tarihinde Güney Kore’nin başkenti Seul’de sıkıyönetim ilan eden bir konuşma yaparken (Reuters)

Güney Kore’nin eski Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, Aralık 2024’te kısa süreli sıkıyönetim ilan etmesi nedeniyle özür diledi. Açıklama, bir gün önce isyan planlamak suçlamasıyla mahkûm edilmesinin ardından geldi.

Avukatı aracılığıyla yayımlanan yazılı açıklamada Yoon, sıkıyönetim kararıyla halka ‘hayal kırıklığı ve acı’ yaşattığı için üzüntü duyduğunu belirtirken, eylemlerinin arkasındaki ‘samimiyet ve amacı’ savundu.

Yoon dün Seul Merkez Bölge Mahkemesi tarafından hakkında verilen müebbet hapis cezasının ‘önceden belirlenmiş’ olduğunu öne sürdü. Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre Yoon, kararın siyasi bir intikam niteliği taşıdığını savundu.

Açıklamasında Yoon, “Ulusu kurtarmak için alınan bir kararı çarpıtarak ‘isyan’ olarak nitelendirmeye ve bunu siyasi saldırının ötesinde rakiplerini tasfiye etmek için kullanmaya çalışan güçler, gelecekte daha da pervasız hale gelecektir” ifadesini kullandı.

Yoon’un sıkıyönetim ilanı, parlamentonun kararı reddetmesinden önce yaklaşık 6 saat yürürlükte kaldı. Ancak söz konusu adım ülkede şok etkisi yarattı ve sokak protestolarını tetikledi.

Mahkeme, parlamentoyu basmak ve muhalifleri gözaltına almak üzere asker konuşlandırarak anayasal düzeni zayıflatmak suçundan Yoon’u mahkûm etti. Kararın ardından Yoon görevden alındı ve cezaevine gönderildi.

Eski bir savcı olan Yoon ise suçlamaları reddetti. Başkanlık yetkisi kapsamında sıkıyönetim ilan etme hakkına sahip olduğunu savunan Yoon, adımının muhalefet partilerinin hükümeti engellediğine dikkat çekmek amacı taşıdığını ileri sürdü.


Çin'de bir dükkanda havai fişek patlaması sonucu sekiz kişi öldü

Çin'de ay takvimine göre yarın yapılacak Yeni Yıl kutlamaları için havai fişek testleri (AFP)
Çin'de ay takvimine göre yarın yapılacak Yeni Yıl kutlamaları için havai fişek testleri (AFP)
TT

Çin'de bir dükkanda havai fişek patlaması sonucu sekiz kişi öldü

Çin'de ay takvimine göre yarın yapılacak Yeni Yıl kutlamaları için havai fişek testleri (AFP)
Çin'de ay takvimine göre yarın yapılacak Yeni Yıl kutlamaları için havai fişek testleri (AFP)

Yetkililer dün akşam yaptıkları açıklamada, Çin'in doğusundaki bir havai fişek dükkanında meydana gelen patlamada sekiz kişinin öldüğünü, iki kişinin de yaralandığını duyurdu.

Çin'deki kırsal topluluklar, yarın kutlanacak olan Yeni Ay Yılı gibi bayramları ve önemli olayları kutlamak için sıklıkla maytap ve roket havai fişekleri kullanıyor.

Yetkililer, sosyal medyada yayınladıkları açıklamada, dün öğleden sonra yerel saatle 14:30 Jiangsu eyaleti yakındaki bir dükkânda, bir veya daha fazla kişinin havai fişekleri "yanlış kullanması" sonucu patlama meydana geldiğini açıkladı.

Polis açıklamasında, patlamanın neden olduğu yangının yerel saatle 16:00 civarında söndürüldüğü, olayda 8 kişinin öldüğü ve iki kişinin hafif yaralandığı belirtildi. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı ve sorumlular gözaltına alındı.

Ülkede güvenlik standartlarının bazen gevşek uygulanması nedeniyle endüstriyel kazalar sık ​​görülmektedir. 2025 yılında Hunan'da (güneydoğu) bir havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 9 kişi hayatını kaybetti ve 26 kişi yaralandı. 2023 yılında ise Tianjin'de (kuzeydoğu) bir konut binasında havai fişek patlaması sonucu üç kişi öldü.