Avrupa'daki orman yangınları en yoğun seviyede

İtfaiyeciler, Fransa'nın güneybatısındaki orman yangınlarının bıraktığı sıcak noktaları su ile ıslatırken (AFP)
İtfaiyeciler, Fransa'nın güneybatısındaki orman yangınlarının bıraktığı sıcak noktaları su ile ıslatırken (AFP)
TT

Avrupa'daki orman yangınları en yoğun seviyede

İtfaiyeciler, Fransa'nın güneybatısındaki orman yangınlarının bıraktığı sıcak noktaları su ile ıslatırken (AFP)
İtfaiyeciler, Fransa'nın güneybatısındaki orman yangınlarının bıraktığı sıcak noktaları su ile ıslatırken (AFP)

Yangınlar henüz sona ermemiş olsa da Avrupa Birliği’nde (AB) durum kötüleşiyor.
Avrupa, geleneksel orman yangını sezonu süresinin henüz yarısına gelmiş olmasında rağmen orman yangınları en yoğun seviye çıktı.
Veriler, bu yıl şimdiye kadar Avrupa Birliği ülkelerinde orman yangınlarının 600 bin 731 hektarlık alanı yaktığını gösteriyor. Bu, Avrupa'da orman yangınlarının tahrip ettiği alanların ölçütünün belirlenmesi için kayıt tutulmaya başlandığı 2006 yılından bu yana en büyük ikinci hasar anlamına geliyor. 2017 yılında Avrupa kıtasında 987 bin 844 hektar alan yanmıştı.
Avrupa Kopernik programının uydu görüntüleri sayesinde 2006 yılından bu yana karşılaştırılabilir istatistikleri koruyan Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) tarafından dün yayınlanan verilere göre, Ocak ayının başından bu yana AB’de 662 bin 776 hektarlık alan yok oldu.
Fransa EFFIS verilerinden önce yetmişlerde daha kötü yıllar geçirdi. Ancak bu verilere göre 2022 yılı son 16 yılın en tehlikesi.
Aynı zamanda, geçtiğimiz Temmuz ayında Slovenya'nın modern tarihindeki en büyük yangını kontrol altına almak için itfaiyeciler 10 günden fazla süren mücadeleyle Orta Avrupa'da da istisnai bir durum yaşandı.
Yangınla mücadele konusunda uzmanlaşan Slovenya, yangınları söndürmek için Hırvatistan’dan yardım talebinde bulundu.
Almanya'nın başkenti Berlin'de, geçtiğimiz hafta bir ormanda bir polis memuruna ait mühimmat deposunda büyük bir yangın çıktı ve kısa sürede kontrol altına alındı. Berlin şimdiye dek yangınlarda zarar görmedi, ancak geniş ormanlık alanları nedeniyle tehdit altında.
Ancak yangınlardan en çok etkilenen bölge İber Yarımadası.  Bu yaz yaşanan sıcak hava dalgası nedeniyle Fransa gibi kuraklığın hakim olduğu İspanya'da, özellikle kuzeybatıdaki Galiçya'da çıkan yangınlar nedeniyle 245 bin 278 hektarlık tahribat görüldü. Ancak hava sıcaklıklarının düşmesiyle durumlar düzeldi.
Portekiz, bir haftadan fazla bir süredir, en yüksek dağ sıralarındaki bir milli park olan ve UNESCO tarafından tanınan Serra da Estrela da çıkan bir yangınla mücadele ediyor.
Yangınlardan en çok etkilenen Avrupa ülkesi İspanya olurken, bunu 150 bin 528 hektar ile Romanya, 75 bin 277 hektar ile Portekiz, 61 bin 289 hektar Fransa izledi.
EFFIS koordinatörü Jesús San-Miguel AFP’ye yaptığı açıklamada, “Sadece yaz dönemi için 2022 şimdiden rekor bir yıl ifadelerini kullanarak, Avrupa’daki bir önceki rekorun, yangınların 13 Ağustos'ta 420 bin 913 hektarı yıllık ise 988 bin 87 hektarı yok ettiği 2017 yılına dayandığını kaydetti.
Akdeniz'e kıyısı olan ülkelerde genellikle aşırı kurak koşullar görülür. Miguel, şimdiye kadar "Orta Avrupa'da tam olarak olan şeyin bu" olduğuna dikkat çekti.
Orta Avrupa'da kavrulmuş alanlar İspanya, Fransa veya Portekiz'deki on binlerce hektara kıyasla hala küçük. Hırvatistan'daki yangınların yanı sıra Slovenya'da sadece 3, Avusturya'da ise 5 yangın çıktı. Ancak küresel ısınmanın tüm Avrupa'da devam etmesi orman yangıların artmasına neden olabilir.



Uzmanlar toplantısı Washington-Tahran müzakerelerini kritik bir aşamaya taşıyor

İran Lideri Ali Hamaney Tahran'da düzenlenen yas toplantısında (İran dini liderlik web sitesi)
İran Lideri Ali Hamaney Tahran'da düzenlenen yas toplantısında (İran dini liderlik web sitesi)
TT

Uzmanlar toplantısı Washington-Tahran müzakerelerini kritik bir aşamaya taşıyor

İran Lideri Ali Hamaney Tahran'da düzenlenen yas toplantısında (İran dini liderlik web sitesi)
İran Lideri Ali Hamaney Tahran'da düzenlenen yas toplantısında (İran dini liderlik web sitesi)

İki ülke arasındaki müzakerelerin üçüncü turunun arifesinde ABD Başkanı Donald Trump, durumu geçici olarak niteleyen ve olayların seyrini değiştirme uyarısında bulunan Dini lider Ali Hamaney'in aksine İran ile anlaşma olasılığı konusunda tehdit ve diplomasi arasında ikili mesajlar verdi.

Washington ve Tahran'dan müzakereciler iki hükümeti temsil eden uzmanlar eşliğinde teknik görüşmelere başlamak üzere Cumartesi günü Umman'a gidiyor, ancak anlaşmanın niteliği henüz net değil ve uranyum zenginleştirmenin azaltılması ya da tüm nükleer programın tasfiyesi konusunda bir anlaşmazlık ortaya çıkabilir.

İki ülke arasında bilinen son doğrudan müzakereler eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde, 2015 nükleer anlaşmasına giden diplomatik çabalar sırasında gerçekleşmişti.

fgtrhyjuı
Trump Virginia'da gazetecilere el sallıyor - 24 Nisan 2025 (AP)

Geçtiğimiz hafta iki tarafın olası bir anlaşmanın çerçevesini belirleme konusunda mutabık kaldığı dolaylı ABD-İran görüşmelerinin ardından bugün (Cuma) Time dergisine verdiği mülakatta Trump şunları söyledi:  “İran ile bir anlaşma yapacağımızı düşünüyorum.” ABD'li bir yetkili görüşmelerde “çok iyi ilerleme” kaydedildiğini söyledi.

İran'ın dini lideri Ali Hamaney ya da Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olup olmadığı sorusuna Trump olumlu yanıt verdi

İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine saldırısını kendisinin engellediği yönündeki iddiaları ise reddeden Trump, "Hayır, bu doğru değil. Onları durdurmadım. Ama onlara rahat hareket edebilecekleri bir ortam da sunmadım. Çünkü bir saldırıya gerek kalmadan anlaşma sağlayabileceğimize inanıyorum. Belki de saldırmak zorunda kalacağız. Çünkü, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin verilmeyecek." diye konuştu. Ülkesinin bir anlaşmaya varamazsak İsrail'in İran'a karşı başlatacağı olası bir savaşa gönüllü olarak katılabileceğini belirten Trump “Bir anlaşmaya varamazsak ben ön saflarda yer alacağım" dedi.

Hamaney: Geçici bir durum

İran lideri Ali Hamaney ülkesi ile ABD arasındaki görüşmeleri “geçici bir durum” olarak nitelendirdi. Perşembe akşamı Tahran'da düzenlenen matem töreninde konuşan Hamaney, “Bu durum kalıcı değil ve ikiyüzlülüğün bu egemenliği kalıcı bir kader değil, ilahi bir kader içinde geçici bir kaderdir” dedi.

Hamaney sözlerine şöyle devam etti: “Zaman zaman düşüncesiz sözlerimiz, yersiz itirazlarımız, sabırsızlığımız, duruma ilişkin yanlış analizlerimiz tüm bunlar olayların seyrini değiştirebilecek ölçüde, bazen tarihi bir etkiye sahip olabilir. Bu nedenle son derece dikkatli ve özenli olmalıyız.”

Hamaney'in ve Trump'ın açıklamaları arasında anlaşmanın mahiyeti belirsizliğini koruyor ancak anlaşmazlıklar İran'ın zenginleştirme kabiliyetinden tamamen mahrum bırakılması mı yoksa sivil ve barışçıl nükleer programlar için belirli miktarda düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyum kullanmasına izin verilmesi mi gerektiği üzerinde yoğunlaşıyor.

dfrgthyu
İran Lideri Ali Hamaney Tahran'da bir yas töreni sırasında (Hamaney web sitesi)

Şarku'l Avsat'ın New York Times'tan aktardığı habere göre Umman'daki teknik toplantıların üçüncü turu, “Trump yönetimi İran'la nükleer bir anlaşma için kabul edilebilir asgari eşiği henüz belirlemeden” başlayacak.

Bu hafta Dışişleri Bakanı Marco Rubio, gazeteci Barry Weiss'e verdiği bir podcast röportajında bu anlaşmazlığa yeni bir yorum getirdi: “Eğer İran sivil bir nükleer program istiyorsa, diğer pek çok ülke gibi zenginleştirilmiş materyal ithal ederek bu programa sahip olabilir.”

Trump'ın 2018'de çekildiği 2015 anlaşması kapsamında İran'ın enerji ve tıbbi amaçlarla düşük seviyeli uranyum zenginleştirmesine izin verilmişti.

Hassas bir aşama

İran medyasına göre Washington ve Tahran arasındaki müzakereler “hassas bir aşamaya” giriyor. Devlet televizyonu Cuma günü Maskat'a giden İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin ABD ile dolaylı nükleer müzakerelerde ilerlemenin ABD'nin iyi niyet ve ciddiyet göstermesine bağlı olduğunu söylediğini bildirdi.

Arakçi Çarşamba günü yaptığı açıklamada müzakerelerin doğru yönde ilerlediğini ancak nihai bir yargıya varmak için henüz erken olduğunu söylemişti.

asdfrg
ABD özel temsilcisi Steve Witkoff Paris'teki Elysee Sarayı'nda- 17 Nisan 2025 (AP)

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Arakçi'nin ABD ile dolaylı müzakereler yürütmek üzere diplomatik ve teknik uzmanlardan oluşan bir heyetin başında Cuma akşamı Maskat'a gittiğini açıkladı.

Bekayi iki taraf arasında, her iki ülkeden üst düzey müzakerecilerin katılımıyla teknik ve uzman düzeyinde bir toplantı yapılması konusunda mutabakata varıldığını kaydetti.

İranlı sözcü müzakerelerde ilerleme kaydedilebilmesi için karşı tarafın iyi niyet, ciddiyet ve gerçekçi olması gerektiğini vurguladı.

Uzmanlar turu

Washington ve Tahran'dan hükümet uzmanları Cumartesi günü Maskat'ta yapılacak görüşmelerin merkezinde yer alacak ve görüşmelerde daha ince teknik ayrıntılara geçilecek. Tasnim haber ajansının bildirdiğine göre İran heyetine Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Mecid Tahterevançi ile Hukuk ve Uluslararası İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Kazım Garipabadi başkanlık edecek.

ABD ekibi ise Dışişleri Bakanlığı ve Hazine'nin yanı sıra istihbarat servisleri de dahil olmak üzere çeşitli bakanlıklardan yaklaşık 12 temsilciden oluşuyor. New York Times'ın haberine göre ekip bu hafta ilk kez Dışişleri Bakanlığı'nda bir araya gelerek yönetimin İran'a yönelik taleplerinin Başkan Donald Trump'ın kararını bekleyen henüz tanımlanmamış parametrelerini görüştü.

Politico'ya göre ABD ekibine Dışişleri Bakanlığı'nda politika planlama direktörü olan Michael Antoine liderlik edecek.

ABD basınına göre Trump'ın Make America Great Again ((Amerikayı Yeniden Harika Yap) kampanyasının destekçilerinden olan ve Trump'ın ilk yönetiminde de görev yapan Antoine'ın nükleer konularda bilinen bir uzmanlığı bulunmuyor ancak Antoine iki ülke arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmanın güçlü bir muhalifi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, Antoine'ın neden bu görev için seçildiği sorusuna “Orada olması gerektiği için orada” yanıtını verdi.