AB sunduğu nükleer anlaşma taslağına İran’ın verdiği yanıt üzerinde çalışıyorhttps://turkish.aawsat.com/home/article/3819296/ab-sundu%C4%9Fu-n%C3%BCkleer-anla%C5%9Fma-tasla%C4%9F%C4%B1na-i%CC%87ran%E2%80%99%C4%B1n-verdi%C4%9Fi-yan%C4%B1t-%C3%BCzerinde-%C3%A7al%C4%B1%C5%9F%C4%B1yor
AB sunduğu nükleer anlaşma taslağına İran’ın verdiği yanıt üzerinde çalışıyor
İran AB’nin teklifine dün geç saatlerde yanıt verdi (Reuters)
Avrupa Birliği (AB), İran’ın nükleer programına sınırlamalar getirme amacı taşıyan 2015 tarihli nükleer anlaşmayı canlandırma önerisine Tahran’ın verdiği yanıt hakkında çalıştıklarını bildirdi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, AB’nin hazırladığı anlaşmaya ilişkin nihai taslak teklifine İran’ın dün geç saatlerde yanıt sunduğunu bildirdi.
AB’den bir kaynak AFP’ye yaptığı açıklamada, İran’ın verdiği yanıt üzerinde çalıştıklarını söyledi ve anlaşmadaki diğer taraflar ve ABD ile bu konuda istişarelerde bulunduklarını belirtti.
Ne olmuştu?
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan dün bakanlık merkezinde yaptığı açıklamada, ülkesinin nükleer anlaşmayı canlandırma konusundaki son talep ve değerlendirmesini gece yarısına kadar Avrupa Birliği’ne (AB) sunacağını bildirdi.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre, Abdullahiyan, “ABD, İran’ın iki teklifini sözlü olarak kabul etti” dedi.
İran’ın Batı ile nükleer müzakerelerini yürüten heyetin danışmanı Muhammed Marandi ise, 2015 tarihli nükleer anlaşmaya geri dönmek için büyük bir fırsat olduğunu bildirdi, aynı zamanda garantilerin anlaşmaya geri dönmenin ana koşulu olduğunu vurguladı.
Marandi, Twitter hesabından paylaştığı mesajında, Tahran’ın Avrupa Birliği’nin (AB) nükleer müzakerelerde nihai anlaşma taslağı olarak sunduğu öneriye verdiği yanıtı değerlendirdi.
İran’ın AB’ye ilettiği cevabında endişelerini dile getirdiğini ve müzakerelerde çözüm bekleyen meselelerin aşılmasının zor olmayacağını belirten Marandi şu ifadeleri kullandı:
“Bu endişeler geçmişteki ABD ve AB’nin anlaşmadaki ihlallerine dayanmaktadır. (Henüz) bir anlaşma olacağını söyleyemem ama anlaşmaya her zamankinden daha yakınız.”
Tahran ile altı büyük uluslararası güç arasında varılan 2015 tarihli anlaşma, nükleer faaliyetlerini azaltması ve nükleer programının barışçıl tutması karşılığında Tahran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasına izin verdi.
Ancak eski ABD Başkanı Donald Trump, 2018’de tek taraflı olarak anlaşmadan çekildi ve İran’a yeniden sert yaptırımlar uygulamaya başladı.
İran ve halen anlaşmaya bağlı güçler (Fransa, İngiltere, Almanya, Rusya ve Çin), askıya alınan anlaşmayı yeniden canlandırmak için Nisan 2021’de görüşmelere başladı.
Aynı yılın Haziran ayında askıya alınan görüşmeler, Kasım ayında yeniden başladı.
Anlaşmaya varılması yönünde önemli ilerleme kaydedilmesine rağmen, Washington ile Tahran arasında anlaşmazlık nedeniyle Mart ortasından bu yana yeniden askıya alındı.
Lübnan ürünleri yeniden denizi aşarak Suudi Arabistan’a ulaşıyor… Hedefler 2021 öncesi rakamları aşıyorhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5286857-l%C3%BCbnan-%C3%BCr%C3%BCnleri-yeniden-denizi-a%C5%9Farak-suudi-arabistan%E2%80%99-ula%C5%9F%C4%B1yor%E2%80%A6-hedefler-2021
Lübnan ürünleri yeniden denizi aşarak Suudi Arabistan’a ulaşıyor… Hedefler 2021 öncesi rakamları aşıyor
Lübnan ürünleri, yıllar süren kesintinin ardından yeniden inşa edilen güven ortamının sağladığı ivmeyle Suudi Arabistan pazarına dönüyor. Bu dönüş, yalnızca mal ve ürün ihracatını değil, aynı zamanda ekonomik iş birliğinin yeniden canlanmasına yönelik güçlü bir mesajı da beraberinde getiriyor. Üretimin artırılması ve ihracatın geliştirilmesine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulan bir dönemde, Suudi Arabistan pazarının yeniden açılması Lübnan için önemli bir ekonomik fırsat olarak görülüyor. Körfez pazarının yaklaşık yüzde 85’ini tek başına oluşturan Suudi Arabistan’a dönüş, yalnızca kaybedilen pazarın geri kazanılması anlamına gelmiyor. Zira yasak öncesinde yaklaşık 378 milyon dolar seviyesinde bulunan ihracat hacminin yeniden yakalanmasının ötesinde, Lübnanlı üreticiler için bu geniş pazardaki varlığın daha da güçlendirilmesine yönelik yeni fırsatlar sunuyor.
Bu stratejik dönüşüm, 2026 yılının gerekliliklerine uygun gelişmiş dijital denetim ve kontrol mekanizmalarıyla destekleniyor. Böylece Körfez’in en büyük pazarına erişimin artık yalnızca iyi niyet temelinde değil, tarihi ortaklığın sürdürülebilirliğini ve korunmasını güvence altına alan sıkı standartlara uyum esasına dayandığı vurgulanıyor.
Lübnan’ın Suudi Arabistan’a ihracatı, kaçakçılık faaliyetleri nedeniyle yaklaşık 5 yıl süren aranın ardından dün Beyrut’tan yeniden başladı. Uzun süredir beklenen bu gelişme, Lübnan ekonomisi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinde yaşayan seçkin Lübnanlı profesyonelleri ve iş insanlarını bünyesinde barındıran Lübnanlı Yöneticiler Konseyi’nin Başkanı Rebii el-Emin, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Lübnan ürünlerinin yeniden Suudi Arabistan pazarına girişinin ticari boyutunun ötesinde anlamlar taşıdığını belirtti. El-Emin, “Bu adım, özünde sürdürülebilir herhangi bir ekonomik ilişkinin gerçek sermayesi olan güvenin yeniden tesis edilmesidir” ifadesini kullandı. Kararla birlikte Beyrut’un en önemli ihracat pazarlarından birine yeniden erişim sağladığını vurgulayan el-Emin, bunun aynı zamanda tarım ve sanayi sektörlerine yeniden canlılık kazandıracağını söyledi. El-Emin, Bekaa, Güney Lübnan ve Kuzey Lübnan’daki binlerce çiftçi ile en zorlu koşullara rağmen faaliyetlerini sürdüren fabrikalar için de yeni bir umut doğduğunu belirterek, ülke ekonomisinin üretimi canlandıracak, istihdam oluşturacak ve döviz girişini artıracak her türlü adıma ihtiyaç duyduğu bir süreçten geçtiğine dikkat çekti.
Ticaret hacmi
El-Emin, Suudi Arabistan açısından bakıldığında ise kararın, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın talimatları doğrultusunda ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ile Başbakan Nevvaf Selam’ın talebine yanıt olarak alındığını söyledi. Bu adımın, Suudi Arabistan’ın Lübnan’ın istikrarına verdiği desteğin somut bir göstergesi olduğunu belirten el-Emin, kararın aynı zamanda Beyrut’un güvenilir bir ortak olarak konumunu yeniden pekiştirdiğini ve Lübnan topraklarının kardeş ülkelere zarar verecek faaliyetler için kullanılmayacağı yönündeki güveni güçlendirdiğini ifade etti. Söz konusu dönüşün yalnızca iyi niyet beyanlarına dayanmadığını vurgulayan el-Emin, sürecin somut önlemlerle desteklendiğine dikkat çekti. Buna göre, Beyrut ve Trablus limanlarında modern tarama cihazları devreye alınırken, Cidde Limanı’nın sevkiyatların denetim sonuçlarını malların kontrol edilmesinin hemen ardından görüntüleyebilmesine imkân tanıyan ortak bir denetim mekanizması oluşturulduğunu kaydetti.
Lübnanlı Yöneticiler Konseyi Başkanı Rebii el-Emin
El-Emin, yasak öncesi dönemde Suudi Arabistan’ın Lübnan ihracatının en büyük pazarı konumunda bulunduğunu belirterek, “2014 ve 2015 yıllarında Suudi Arabistan, toplam Lübnan ihracatının yaklaşık yüzde 12’sini oluşturarak ilk sırada yer aldı. Lübnan Gümrük İdaresi ve Ticaret Odası verilerine göre, 2014 yılında ihracat hacmi yaklaşık 378 milyon dolara ulaşırken, iki ülke arasındaki ticaret hacmi de yıllık yüz milyonlarca dolar seviyesinde seyrediyordu” dedi.
Ancak 2021 yılında alınan ithalat yasağı kararının bu tabloyu tamamen değiştirdiğini ifade eden el-Emin, “Suudi Arabistan pazarındaki payımız 2021 yılında yaklaşık yüzde 3’e kadar geriledi. Buna karşılık Suudi Arabistan’ın Lübnan’a ihracatı devam etti ve 2024 yılında yaklaşık 870 milyon dolara ulaştı. Bu durum, bugün gidermeye çalıştığımız dengesizliğin boyutunu açıkça ortaya koyuyor” diye konuştu. Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın dile getirdiği hedefe atıfta bulunan el-Emin, amaçlarının yasak öncesindeki seviyeleri yeniden yakalamakla sınırlı olmadığını vurguladı. El-Emin, “Hedefimiz yalnızca eski konumumuzu geri kazanmak değil, onu aşmaktır. Biz de Konsey olarak potansiyelin çok daha yüksek olduğuna inanıyoruz. Suudi Arabistan pazarı tek başına Körfez pazarının yaklaşık yüzde 85’ini oluşturuyor. Kaliteli ve rekabetçi fiyatlı ürünler sunabildiğimiz takdirde, mevcut payımızı sadece geri kazanmakla kalmayıp birkaç kat artırmamız mümkün” ifadelerini kullandı.
İhracat ürünleri
El-Emin’e göre, Suudi Arabistan pazarının yeniden açılmasından en fazla yararlanacak sektörlerin başında tarım ve gıda ürünleri geliyor. Taze meyve ve sebzeler, özellikle elma, üzüm, narenciye ürünleri, kiraz ve patatesin yanı sıra işlenmiş gıda ve konserve ürünlerinin ihracatında önemli bir canlanma bekleniyor. Bu ürünlerin, üretimden işleme ve pazarlamaya kadar uzanan geniş bir değer zinciri oluşturduğu ve binlerce ailenin geçim kaynağını sağladığı belirtiliyor. Bunlara ek olarak, Suudi Arabistan’ın geleneksel olarak ithal ettiği yüksek katma değerli Lübnan ürünleri de öne çıkıyor. Mücevherat ve değerli metaller, kozmetik ürünleri, aromatik yağlar ile bazı sanayi ve ilaç ürünlerinin de ihracat hacminde artış yaşanması bekleniyor. Öte yandan, Suudi Arabistan’ın Lübnan’a yönelik ihracatında plastik ve plastik ürünleri ilk sırada yer alıyor. Bunları petrol ürünleri, yakıtlar ve mineral yağlar takip ederken, ilaç ürünleri ile işlenmiş gıda ürünleri de başlıca ihraç kalemleri arasında bulunuyor.
El-Emin, karşılıklı ticarette öne çıkan ürün gruplarının birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğuna dikkat çekerek, “Ticarete konu olan malların yapısındaki bu tamamlayıcılık, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkinin geçici bir alışverişten öte, sağlam temeller üzerinde büyümesine imkân tanıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Suudi Arabistan pazarının gereksinimleri
El-Emin, Lübnanlı Yöneticiler Konseyi’nin mevcut süreçteki rolünün, bir yandan üretim sektörleri ve Lübnanlı uzmanlar ile diğer yandan Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerindeki pazarlar ve karar alıcılar arasında köprü kurmak olduğunu söyledi. Konseyin faaliyetlerinin sembolik olmaktan ziyade pratik sonuçlar üretmeye odaklandığını vurgulayan el-Emin, “İhracatçılara Suudi Arabistan pazarının ihtiyaçları konusunda ayrıntılı analizler sunuyoruz. Teknik şartnameler, standartlar, mevzuata uyum gereklilikleri ve lojistik hizmetler hakkında rehberlik sağlıyor; ikili görüşmeler, ticaret heyetleri ve forumlar aracılığıyla Lübnanlı şirketleri potansiyel iş ortaklarıyla buluşturuyoruz. Ayrıca girişimcilere, ürünlerini bu pazarın talep ettiği kalite seviyesine ulaştırmaları için destek veriyoruz” dedi.
El-Emin, Suudi Arabistan pazarına dönüşün uzun vadede korunabilmesi için birbirini tamamlayan iki temel adımın gerekli olduğunu belirtti. Bunlardan ilkinin, geçmişte ithalat yasağına yol açan ihlallerin tekrarlanmasını önlemek amacıyla sınır kapıları ve geçiş noktalarındaki güvenlik tedbirlerinin daha da sıkılaştırılması olduğunu ifade etti. İkinci adımın ise iki ülke arasındaki vergi ve mali uygulamaların uyumlaştırılması olduğunu kaydeden el-Emin, Suudi Arabistan’ın manipülasyona kapalı, gelişmiş bir dijital vergi sistemi kullandığını; buna karşılık Lübnan’daki mali, gümrük ve bankacılık sistemlerinin halen uluslararası standartların gerisinde kaldığını söyledi. El-Emin ayrıca, Lübnanlı ihracatçıların da ürünlerini Suudi Arabistan’da geçerli standart ve teknik kriterlerle uyumlu hâle getirmeleri gerektiğini belirterek, “Bir ürünün kalitesi ve belirlenen standartlara uygunluğu, bu pazara kalıcı erişimin en önemli güvencesidir” değerlendirmesinde bulundu.
İsrail, Lübnan bataklığı ile Rus ruleti arasındahttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5286835-i%CC%87srail-l%C3%BCbnan-batakl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-ile-rus-ruleti-aras%C4%B1nda
İsrail askerleri, Güney Lübnan'da hayatını kaybeden bir silah arkadaşlarının tabutunu taşıyor. (Reuters)
İsrail ordusunun kamuoyu önünde dile getirmekten kaçındığı stratejik vizyon ile Başbakan Binyamin Netanyahu'nun yalnızca savaşı değil hükümetinin tüm icraatlarını şekillendiren "kontrollü kaos" siyaseti, İsrail'in giderek Lübnan bataklığına saplandığı ve adeta "Rus ruleti" oynadığı yönünde bir algı oluşturuyor. Bu oyunda oyuncu, silahı her ateşlediğinde ölümle karşı karşıya kalabileceğini bilerek tetiği çekiyor.
Çıkmaza sürüklenen ordu
İbranice yayın yapan medya kuruluşlarının, ordu komutanlığına yakınlığıyla bilinen askeri muhabirleri, hükümetin İsrail ordusunu hem İran tuzağına hem de Lübnan bataklığına sürüklediği konusunda görüş birliği içinde.
Analistlere göre Lübnan konusunda açık hedeflere sahip siyasi bir planın bulunmaması, orduyu son derece karmaşık bir tabloyla karşı karşıya bırakıyor.
İki İsrailli kadın, pazar günü Hayfa'da düzenlenen cenaze töreninde Güney Lübnan'da hayatını kaybeden bir İsrail askeri için gözyaşı döküyor. (AP)
İsrail ordusu bugün Güney Lübnan'da yaklaşık 600 kilometrekarelik bir alanı kontrol ediyor. Bölgede 60 yerleşim yeri ile gelişmiş teknolojiye sahip geniş bir tünel ağı bulunuyor. Bu tünellerde gıda depoları, silah stokları, sağlık merkezleri, çok sayıda çıkış noktası ve patlayıcı düzeneklerle hazırlanmış pusu alanları yer alıyor.
Gerilla savaşına geçen Hizbullah ise silahlı hücreler aracılığıyla İsrail askerlerine fırsat buldukça keskin nişancı saldırıları düzenliyor.
İsrail ordusu her saldırıya sert karşılık vererek hem bu hücreleri hem de faaliyet gösterdikleri çevreyi hedef alıyor. İsrailli her asker kaybına karşılık 20 ila 30 Lübnanlının öldürüldüğü belirtilse de, Mart ayından bu yana 36 İsrail asker ve subayının hayatını kaybetmesi İsrail kamuoyunda ciddi rahatsızlık yaratıyor.
Ölen askerlerin aileleri arasında, Birinci Lübnan Savaşı dönemini hatırlatan "Daha ne kadar?", "Neden buradayız?", "Çocuklarımız ne uğruna ölüyor?" soruları yeniden dillendirilmeye başlandı.
Bu toplumsal tepki nedeniyle Netanyahu ve hükümet üyelerinin cenaze törenlerine katılmaktan kaçındıkları ifade ediliyor.
Ordunun sesi duyulmuyor
Haaretz gazetesinin askeri yazarı Amos Harel, pazar günü yayımlanan analizinde son olayları değerlendirdi.
Harel, son çatışmalarda Zırhlı Birlikler 52'nci Tabur Komutanı Yarbay Dor Ben Samhon ile tank mürettebatından üç askerin Tebnit köyü yakınlarında, Ali Tahir tepeleri ile Litani Nehri'nin kuzeyinde hayatını kaybettiğini yazdı.
İsrail ordusunun ateşkesten önce Hizbullah'ın yer altındaki komuta merkezi ve füze tesislerini ele geçirmek amacıyla bölgeye girdiğini belirten Harel, ilerleyişin yavaş olduğunu ve ciddi kayıplar verildiğini aktardı.
İsrailliler, Güney Lübnan'da hayatını kaybeden bir İsrail askerinin cenaze törenine katılıyor. (AFP)
Ordu söz konusu yer altı tesisini Hizbullah'ın stratejik merkezlerinden biri olarak tanımlarken, ABD'li arabulucunun girişimleriyle savaşın son aşamasına yaklaşılmış olsa bile buranın mutlaka hedef alınması gerektiğini savundu.
Harel'e göre bu tablo, İsrail ordusunun bölgede kalmaya devam etmesini ciddi biçimde sorgulatıyor.
Mart ayında bölgeye girilmesinin zaten tartışmalı olduğunu hatırlatan Harel, fiber optik kablolu insansız hava araçlarına karşı etkili bir çözüm bulunmaması ve ağır ateş gücünün kullanımına getirilen kısıtlamalar nedeniyle askerleri korumanın son derece zorlaştığını, bunun da ağır can kayıplarına yol açtığını belirtti.
Harel ayrıca bu konuların güvenlik kabinesinde tartışılmadığını ve kamuoyuna da yansıtılmadığını ifade etti.
Genelkurmay'da birçok üst düzey komutanın mevcut savaşın artık hiçbir stratejik amaca hizmet etmediğinin farkında olduğunu yazan Harel, ordunun fiilen ön karakollar kurmak ve Litani Nehri'nin güneyindeki Lübnan köylerini geniş çapta, zaman zaman vahşet boyutuna ulaşan yöntemlerle yıkmakla meşgul olduğunu savundu.
Buna rağmen ordunun siyasi yönetime verdiği mesajın, "Siz emredin, biz uygulayalım" anlayışıyla sınırlı kaldığını; hedefler ve bunlara ulaşma yöntemleri konusunda derinlikli bir tartışma yürütülmediğini dile getirdi.
Bakanlardan tepki
Öte yandan hükümet üyelerinin sert açıklamaları sürüyor.
Bir bakan, öldürülen her İsrail askeri karşılığında bin Lübnanlının öldürülmesi çağrısında bulundu.
Bir başka bakan, Yarbay Ben Samhon'un ölümü nedeniyle üzüntüsünü dile getirirken adını yanlış yazdı.
Üçüncü bir bakan ise hayatını kaybeden kişinin aslında zırhlı birliklerden olmasına rağmen "Golani Tugayı'ndan bir yarbay" için taziye mesajı yayımladı.
Lübnan'da hayatını kaybeden bir İsrail askerinin cenaze töreni. (Reuters)
Bazı bakanlar televizyon programlarında, asker cenazelerine kendilerinin değil "kızıl saçlı adamın" (Donald Trump) katılması gerektiğini savundu.
Ancak gerçekte hükümetten hiçbir temsilci tabur komutanının cenazesine katılmazken, eski Başbakan Naftali Bennett törene iştirak etti.
Tebnit ve Mecdel Zun
Maariv gazetesinin askeri yazarı Avi Aşkenazi ise Hizbullah'ın en önemli yer altı merkezlerinden birinin Nebatiye'ye yaklaşık üç kilometre uzaklıktaki Tebnit köyünün altında bulunduğunu yazdı.
İsrail ordusunun yalnızca Tebnit'te değil, batı cephesindeki Mecdel Zun bölgesinde de faaliyet yürüttüğünü belirten Aşkenazi, Hizbullah'ın burada İsrail'in tamamını tehdit edebilecek stratejik silah sistemlerini barındıran geniş yer altı tesisleri kurduğunu ifade etti.
Bu nedenle İsrail kara birliklerinin söz konusu altyapıyı ele geçirmesinin büyük önem taşıdığını belirten Aşkenazi, Hizbullah'ın da İsrail ordusunun ilerleyişini durdurmak için yoğun çaba gösterdiğini, İran'ın ise Lübnan dosyasını doğrudan üstlenerek ABD üzerinde baskı kurmaya çalıştığını ileri sürdü.
"İsrail siyasi olarak hata yapıyor"
Aşkenazi, İsrail'in Lübnan konusunda net bir siyasi vizyon ortaya koymamasını da eleştirdi.
İsrail'in yalnızca toprak ele geçirmek ve ileri karakollar kurmaktan söz ettiğini belirten Aşkenazi, bunun kuzey bölgelerine güvenlik sağlamayacağını savundu.
İsrail ordusunun Lübnan topraklarında bulunmasının, Hizbullah'a karşı ülkenin tamamında serbest hareket etme kabiliyetini kısıtladığını ve askerleri adeta hedef tahtasına dönüştürdüğünü ifade etti.
Aşkenazi'ye göre Netanyahu, aşırı sağ koalisyon ortaklarını kaybetmemek için Lübnan ile üst düzey barış müzakerelerine başlamaktan kaçınıyor.
"İsrail artık bir papağana dönüştü. Bölgeye hiçbir siyasi ufuk sunmuyor. Hükümet içindeki bazı çevrelerin tek sloganı 'Haydi kaosa' oldu. Yargıda, yollarda, emniyette, eğitimde ve ekonomide her yerde düzensizlik hâkim" değerlendirmesinde bulundu.
"İsrail iki kez kaybedebilir"
Yedioth Ahronoth gazetesinin güvenlik editörü Ronen Bergman ise Donald Trump'ın, İsrail'in Güney Lübnan'daki askeri faaliyetlerinin İran ile imzaladığı anlaşmayı tehlikeye attığı kanaatine varması halinde, Tahran'a yeni tavizler verebileceği uyarısında bulundu.
Bergman'a göre bu durumda İsrail hem Lübnan'da ağır kayıplar vermeye devam edecek hem de İran karşısında daha kötü bir anlaşmayla karşılaşabilecek.
Operasyonel sorunların yeni olmadığını belirten Bergman, İsrail'in geçmişteki "güvenlik kuşağı" deneyiminin tekrarına sürüklenmemesi gerektiğini vurguladı.
Yazara göre ordu iki seçenekten birini tercih ediyor: Ya Lübnan'ın tamamında hiçbir kısıtlama olmaksızın kapsamlı bir askeri operasyon yürütmek ya da sınır boyunca dar bir güvenlik kuşağına çekilmek.
Sağ kesimden de eleştiri
Netanyahu'ya yakınlığıyla bilinen Israel Hayom gazetesinde de benzer eleştiriler yer aldı.
Sağ görüşlü akademisyen Prof. Eyal Zisser, İsrail'in aylardır Lübnan'da dilediği gibi hareket ettiği izlenimi oluştuğunu ancak ülkenin giderek 7 Ekim öncesindeki duruma geri döndüğünü yazdı.
Zisser, Hizbullah'ın ağır darbe almasına rağmen ayakta kaldığını, ateşkes sayesinde yeniden güç toplayıp füze stoklarını yenileyebileceğini belirtti.
İran'ın baskısıyla İsrail'in Güney Lübnan'daki güvenlik kuşağından çekilmesi halinde Hizbullah militanlarının yeniden sınır hattına geleceğini savunan Zisser, "Neyin yanlış gittiğini anlamak kadar geleceğe bakıp gerekli dersleri çıkarmak da önemlidir. Sonuçta her askeri operasyonun siyasi kazanıma dönüştürülebilecek bir çıkış stratejisi olmak zorundadır" değerlendirmesinde bulundu.
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri Şarku'l Avsat'a konuştu: Avn ve Selam ile sürekli temas halindeyiz, fikir ayrılıklarımıza rağmen ortak önceliklerde birleşiyoruzhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5286830-l%C3%BCbnan-meclis-ba%C5%9Fkan%C4%B1-nebih-berri-%C5%9Farkul-avsata-konu%C5%9Ftu-avn-ve-selam-ile
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri Şarku'l Avsat'a konuştu: Avn ve Selam ile sürekli temas halindeyiz, fikir ayrılıklarımıza rağmen ortak önceliklerde birleşiyoruz
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri (DPA)
Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve Başbakan Nevvaf Selam ile sürekli temas halinde olduğunu belirterek, "Fikirlerimiz farklı olsa da aramızda bir sorun olduğunu düşünmüyorum" dedi.
Şarku'l Avsat'a konuşan Berri, "Bizi bir arada tutan ortak noktalar; İsrail'in öncelikle Güney Lübnan'dan çekilmesi, Lübnan ordusunun bölgeye konuşlandırılması, halkın kent ve köylerine geri dönmesi, esirlerin serbest bırakılması ve yıkılan bölgelerin Arap ve uluslararası destekle yeniden imar edilmesi için bir plan hazırlanmasıdır. Böylece insanlar sıkı sıkıya bağlı oldukları topraklarında yaşamayı sürdürebilir. Ayrıca İsrail'in köyleri sistematik şekilde yıkması nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan kardeşlerimize, Lübnan halkının tüm kesimleri ve siyasi partileri tarafından gösterilen misafirperverliği de takdir ediyoruz" ifadelerini kullandı.
İsrail'in ateşkes ilanından saatler sonra Güney Lübnan'ın Nebatiye kentindeki bir bölgeye düzenlediği hava saldırısının ardından, bir Lübnan vatandaşı hasarı inceliyor. (AFP)
Berri'nin açıklamaları, ABD Dışişleri Bakanlığı himayesinde Washington'da siyasi ve askeri düzeyde gerçekleştirilecek Lübnan-İsrail dolaylı müzakerelerinin beşinci turu öncesinde geldi.
Berri, "Ateşkesin sağlanmasına katkı sunan çabalardan memnunuz ve kalıcı olmasını umuyoruz. Bunun gerçekleşmesi İsrail'in ateşkese uymasına bağlıdır. Hizbullah taahhüdünü yerine getiriyor. Ateş altında müzakere yürütülmesi kabul edilemez" dedi.
Ateşkesi İsrail talep etti
Berri, İsrail'in ateşkes talebinde bulunduğunu ve bu talebin, çatışmaların durdurulmasını denetleyen "Mekanizma Komitesi"ne iletildiğini açıkladı.
İsrail'in ateşkesi kabul etmesinin, ABD'nin yoğun baskısı sonucunda gerçekleştiğini savunan Berri, "Bu karar, İsrail'in Güney Lübnan'da iki gün süren kanlı saldırılarında aralarında İslami Risale İzci Teşkilatı ve sivil savunma ekiplerinden sağlık görevlileri ile yaşlılar, kadınlar ve çocukların da bulunduğu onlarca sivilin hayatını kaybetmesinin ardından alındı" diye konuştu.
Berri, Hizbullah'ın ateşkese bağlı kaldığını, ihlallerin ise İsrail tarafından gerçekleştirildiğini belirterek, "ABD'nin baskısıyla ateşkesin korunmasını umuyoruz. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını durdurması için hangi taraftan gelirse gelsin her türlü girişimi memnuniyetle karşılarız" dedi.
Pilot bölgeler yerine idari taksimat uygulanmalı
Berri, Güney Lübnan'ın pilot bölgelere ayrılması önerisine karşı çıktığını belirterek, bu bölgelerin coğrafi sınırlarının belirlenmesinin iki yıl veya daha uzun sürebileceğini söyledi.
Bunun yerine, güneyin mevcut idari ilçe (kaza) sınırlarına göre ele alınmasını öneren Berri, İsrail'in her ilçeden kademeli olarak çekilirken Lübnan ordusunun eş zamanlı biçimde bölgeye konuşlandırılmasını istedi.
"İsrail'in saldırılarını sürdürmesine imkân verecek zaman kaybına tahammülümüz yok" diyen Berri, çözümün her ilçeden çekilmeyi öngören bir takvim oluşturulması olduğunu ifade etti.
Bir iş makinesi, ateşkes anlaşmasının sağlanmasından saatler sonra İsrail ordusunun Güney Lübnan'ın Nebatiye kentinde yıktığı ev ve iş yerlerinin enkazını kaldırıyor. (AFP)
Berri, "Örneğin İsrail Sur ilçesinden çekildiğinde Lübnan ordusu aynı anda bölgeye girmeli, böylece o ilçenin sakinleri evlerine dönebilmeli" dedi.
Ayrıca İsrail'in çekilmesiyle birlikte bölgenin silahtan arındırılacağını belirten Berri, "Güney Litani'nin silahlardan temizlenmesini Hizbullah adına ben taahhüt ettim. Ancak bunun için İsrail'in de yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Washington'daki müzakereler
Şarku'l Avsat'ın ulaştığı bir bakanlık kaynağına göre, Washington'da yapılacak beşinci tur görüşmelerde Lübnan heyetinin başkanı, eski büyükelçi Simon Karam, öncelikle ateşkesin kalıcı hale getirilmesi gerektiğini vurgulayacak.
Kaynak, ABD ile İsrail arasında son dönemde Donald Trump'ın Binyamin Netanyahu'ya yönelik sert açıklamaları nedeniyle yaşanan gerilimin de bu görüşmelerin arka planını oluşturduğunu söyledi.
Kaynağa göre ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesine ilişkin takvimin görüşülmesinin önünü açacak. Buna karşılık Lübnan, Litani Nehri'nin güneyini silahtan arındırılmış güvenli bölgeye dönüştürmeyi taahhüt edecek.
Berri'nin Hizbullah adına üstlendiği bu taahhüdün yanı sıra, Litani'nin kuzeyinden başlayarak Hizbullah'ın silahlarının aşamalı biçimde toplanması veya devlet denetimine alınması da Lübnan'ın iç meselesi olarak ele alınacak.
Lübnan tarafı, ABD'den Hizbullah'ın silahlarını kullanmasını engelleyecek güvence mekanizmalarını desteklemesini ve İsrail üzerinde baskı kurmasını bekliyor.
Rubio-Avn görüşmesi
Kaynak, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Cumhurbaşkanı Joseph Avn arasındaki telefon görüşmesinin de ateşkesin kalıcı hale getirilmesi çerçevesinde gerçekleştiğini aktardı.
Rubio'nun görüşmede Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusunu gündeme getirdiğini belirten kaynak, Lübnan hükümetinin de silahın yalnızca devletin elinde bulunacağı yönündeki taahhüdünü yinelediğini söyledi.
Bir iş makinesi, İsrail ordusunun Güney Lübnan'ın Nebatiye kentinde yıktığı ana çarşının enkazını kaldırıyor. (AFP)
Berri'nin "deneme bölgeleri" önerisine karşı tutumunu Cumhurbaşkanlığı Özel Temsilcisi Tuğgeneral Andre Rahhal ile görüştüğü, siyasi danışmanı Ali Hamdan'ın da ABD'nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa ile Washington'a gitmeden önce aynı konuyu ele aldığı kaydedildi.
İran ile ABD mutabakatı
Kaynağa göre, Pakistan'ın arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptı, Cumhurbaşkanı Avn ve Başbakan Nevvaf Selam hükümeti tarafından memnuniyetle karşılandı.
İsrail'in çekilme takviminin, Hizbullah'ın silahlarının aşamalı olarak toplanmasına yönelik Lübnan programıyla eş zamanlı yürütülmesinin planlandığı belirtildi. İlk aşamada uygulamanın Litani Nehri'nin güneyinden başlaması öngörülüyor.
Lübnan dosyası İran dosyasından ayrılmalı
Kaynak, Washington'ın ateşkesin kalıcı hale getirilmesi konusunda ısrarcı olacağını ve bunun Lübnan dosyasını İran dosyasından ayırma politikasının göstergesi olduğunu ifade etti.
Buna karşın İran'ın, İsrail ateşkese uymadan müzakerelere başlamayı reddederek Lübnan dosyasında etkisini sürdürdüğü mesajını vermeye çalıştığı değerlendirildi.
Kaynağa göre Washington ile Tahran arasında İran'ın bölgedeki vekil güçlerine ilişkin yapılacak görüşmelerde Hizbullah'ın silahları da gündem maddelerinden biri olacak. Bu durum, örgütü siyasi varlığını korurken devlet yapısına daha fazla entegre olmaya zorlayabilir.
İran'ın artık Lübnan'daki etkisini büyük ölçüde Hizbullah'ın siyasi varlığı üzerinden sürdürmeye çalıştığı belirtilirken, askeri nüfuzunun ise İsrail lehine değişen güç dengeleri nedeniyle giderek zayıfladığı ifade edildi.
Hizbullah ağır bedeller ödedi
Bakanlık kaynağına göre Tahran’ın Lübnan’da Hizbullah dışında bir siyasi varlığı kalmadı. Washington ile imzaladığı mutabakat zaptında Filistin’e dair hiçbir atıf yer almadı. Oysa Hizbullah, Gazze’ye ve ardından İran’a tek taraflı olarak "destek cephesi" açarak Lübnan’a hem insani hem de maddi açıdan çok ağır bedeller ödetti. İran ise İsrail’in öngörülemeyen sert tepkisi karşısında zor durumda kalan Hizbullah’ın tabanına "yalnız değilsiniz" mesajı vermek amacıyla, kendi müzakerelerinin başlamasını Lübnan’daki askeri operasyonların durdurulmasına bağlamak zorunda kaldı. Tahran bu hamleyle, eski genel sekreterleri Hasan Nasrallah ve Haşim Safiyuddin ile üst düzey askeri kadrosunun suikastlarla kaybedilmesinin ardından, örgüt tabanında İran’ın kendilerine yeterince destek vermediğine dair oluşan soru işaretlerini gidermeyi ve Tahran yönetimine yönelik sitemleri yumuşatmayı amaçladı. Sonuç olarak İran, Hizbullah’ın askeri nüfuzunun azalarak silahın sadece devletin elinde kalması şartıyla, Lübnan’daki rolünü (siyasi anlamda) koruyarak Washington ile uzlaşmak için doğru zamanı seçti.
Bu gelişmeler ışığında şu soru geçerliliğini koruyor: Beşinci tur müzakereler; İsrail’in çekilmesi, ordunun konuşlandırılması ve Lübnan hükümetinin programında taahhüt ettiği "silahın yalnızca devletin elinde olması" ilkesi doğrultusunda, eş zamanlı adımların ciddiyetle ele alınacağı ilk durak olacak mı? Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım’ın, silah konusunun cumhurbaşkanının yemin konuşmasında belirtildiği gibi "Ulusal Savunma Stratejisi" kapsamında öncelikli olarak ele alınması yönündeki ısrarına rağmen süreç nasıl işleyecek? Hizbullah’ın muhalifleri, örgütün bu tehditkar söylemlerini zafer kazanmış gibi görünerek kendi tabanını konsolide etme amaçlı popülist çıkışlar olarak nitelendiriyor. Zira Hizbullah da askeri rolünün gerilediğinin farkında. Güneyin büyük bir bölümü, artık yaşamaya elverişli olmayan, silahlardan ve insandan arındırılmış yıkık bir bölgeye dönüştü. Yerinden edilen binlerce insan evlerinin yeniden inşa edileceğine dair vaatleri beklerken, bu inşanın tek yolunun Hizbullah’ın silahsızlanma yönündeki uluslararası, bölgesel ve giderek genişleyen yerel mutabakata uymasından geçtiği net bir şekilde görülüyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
