Afganistan Biden'ın kabusu oldu, yaklaşan seçimlerdeki şansı tehdit altında

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'ndeki Cumhuriyetçiler: Biden kaotik geri çekilme konusunda kamuoyunu yanlış yönlendirdi

Taliban liderleri, başkent Kabil'i ele geçirilmesinin birinci yıldönümü münasebetiyle düzenlenen törene katıldı. (Reuters)
Taliban liderleri, başkent Kabil'i ele geçirilmesinin birinci yıldönümü münasebetiyle düzenlenen törene katıldı. (Reuters)
TT

Afganistan Biden'ın kabusu oldu, yaklaşan seçimlerdeki şansı tehdit altında

Taliban liderleri, başkent Kabil'i ele geçirilmesinin birinci yıldönümü münasebetiyle düzenlenen törene katıldı. (Reuters)
Taliban liderleri, başkent Kabil'i ele geçirilmesinin birinci yıldönümü münasebetiyle düzenlenen törene katıldı. (Reuters)

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'ndeki Cumhuriyetçiler yayımladıkları raporda, Başkan Joe Biden'ı ABD'nin Afganistan'dan kaotik bir şekilde çekilmesinden sorumlu tuttu ve Biden yönetiminden ‘tahliyelerdeki başarısızlığından’ dolayı hesap soracaklarını taahhüt ettiler.  
Cumhuriyetçi Parti’nin raporunda, Başkan Joe Biden’ın, bir yıl önce ABD askerlerinin Afganistan’dan kaotik bir şekilde çekilmesinden dolayı eleştirildi ve bu ülkeden çekilmeye yönelik ‘gerçekçi bir planın olmadığı’, ayrıca Biden’ın, ‘Kabil’in düşmesi sürprizdi, acil tahliyenin ardından başkentte güvenliğin sağlanması için Taliban’ın alternatifi yoktu’ diyerek kamuoyunu yanılttığı ve yanlış yönlendirdiği vurgulandı.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’ndeki Cumhuriyetçiler tarafından düzenlenen raporda, “800'den fazla Amerikan vatandaşını Afganistan'da mahsur kalmasıyla sonuçlanan ‘kaotik geri çekilme’, Biden ve ulusal güvenlik ekibi, Afganistan'da çalışan ABD askeri liderleri, diplomatları ve uluslararası müttefiklerin uyarılarını dikkate alsaydı önlenebilirdi’’ denildi. Tahliye sürecinde birçok üst düzey ABD askeri yetkilisi, ABD'nin başkent Kabil’de en az 2 bin 500 asker bırakmaması durumunda, Afgan hükümetinin çökeceği konusunda Biden'ı uyarmıştı. Raporda, Kabil'deki ABD büyükelçiliğinden gelen ve Afgan hükümetinin olası çöküşüne dair acil uyarılar içeren mesajlara da atıfta bulunuldu.
ABD, Afganistan'dan çekilme aşamasında tahliye işlemlerini önceden planlama konusunda hazırlıksız yakalanmış, hatta tahliyeler için çok az bir hazırlığın yapıldığı belirtilmişti. Tahliyeler esnasında eski Kabil hükümetinden birçok Afgan üst düzey personel de geride bırakılmıştı. Raporda, kaotik tahliyenin en trajik sonuçlarından birinin Kabil havaalanındaki intihar saldırısında 13 ABD askeri ve 160 Afgan'ın öldürülmesi olduğu belirtildi. Biden yönetiminin, Taliban’ın 15 Ağustos’ta Kabil’in güvenliğini sağlama sorumluluğunu üstlenme teklifini geri çevirme kararı eleştirilerek, bu teklifin kabul edilmesi durumunda, Hamid Karzai Havaalanı’nın çevresinin güvenceye alınabileceği ve tahliyelerin daha düzenli bir şekilde gerçekleşmesine olanak sağlanabileceğine işaret edildi. Raporda ayrıca, ABD’nin çekilmesinden ve Taliban’ın iktidarı ele geçirmesinden 12 ay sonra Afganistan’ın ekonomik koşullarının daha da kötüleştiği, açlık ve yoksulluk oranlarının arttığı, insan haklarında özellikle kadın haklarında ciddi gerileme yaşandığı vurgulandı.  
ABD'nin Afganistan'dan alelacele çekilmesinin üzerinden bir yıl geçti, kimilerince ‘stratejik bir başarısızlık’ addedilen geri çekilmenin yankıları hala devam ediyor. Bu başarısızlık nedeniyle Başkan Joe Biden suçlanıyor ve Beyaz Saray’ın çalışma verimliliği sorgulanıyor.  Analistler, 31 Ağustos 2021'de Amerikan ordusu Kabil'den çekilirken, Hamid Karzai Uluslararası Havalimanı'ndaki ABD uçaklarına tutunmaya çalışan Afganların ve başkentin Taliban savaşçıları tarafından hızla ele geçirilmesine ilişkin görüntülerin Başkan Biden'ın peşini bırakmayacağını söylüyorlar. Cumhuriyetçilerin bu konu çerçevesinde, Başkan Biden ve yönetimine ara seçim sürecinde ağır bir saldırı başlatacağı değerlendiriliyor. Cumhuriyetçiler, ABD'nin Afganistan'dan feci şekilde çekilmesini, rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişimine giden süreci ve Çin’in Tayvan’a yönelik saldırganlığını, Biden’ın dış politikadaki yetersizliği ile ilişkilendirmeye hazırlanıyor.  
Öte yandan Biden, eski Başkan Donald Trump'ın Taliban ile yaptığı anlaşmaya bağlı kaldığını ve bu nedenle ABD güçlerinin Afganistan'dan çekilmesini uyguladığını savunuyor. Biden’ı göre ABD ordusunun Afganistan’da kalması daha fazla askerin hayatının riske edilmesi ve 2 trilyon dolara mal olan savaşın maliyetinin daha da artmasına neden olacaktı. Joe Biden’a olan destek Afganistan’dan geri çekilmesinin ardından yüzde ellilerin altına düştü. ABD yakın tarihinde uzun süredir görülmemiş yüksek enflasyon oranlarıyla baş edememesi de Biden’ı zorlayan diğer önemli konular arasında öne çıkıyor. Biden, ABD'nin geri çekilmesini ve ABD'nin en uzun savaşını sona erdirmesini savunmuştu. Ülkesinin Afganistan'daki ana hedeflerine ulaştığını iddia eden Biden, bu ülkenin bir daha asla teröristler için güvenli bir sığınak ve üs haline gelmeyeceğini vurgulamıştı. Ancak başkent Kabil'in ABD askeri operasyonunu sonlandırmadan önce Taliban tarafından ele geçirilmesi ve ABD’nin müttefiki çok sayıda Afgan’ın ülkeden tahliye edilemesi, Beyaz Saray yönetimin krizleri yönetme noktasındaki zaaflarına işaret ediyor.  
El Kaide lideri Eymen ez-Zevahiri'nin öldürülmesi ve Biden'ın Kongre'de kazandığı bir dizi yasama zaferi, başarı olarak addediliyor, ancak uzmanlar bu başarıların Demokratların ara seçimlerindeki oy oranlarına olumlu yansıyıp yansımayacağını sorguluyor. Şarku’l Avsat’ın ABD basınından özetlediği haberine göre ABD ve Taliban arasında 2018 yılında başlayan görüşmeleri yürüten isim Zalmay Halilzad, çekilme sürecinin oldukça kötü olduğunu ve ciddi bir planlama yapılamadığını söyledi. Demokratlar ise Başkan Biden’ın sözünü tuttuğunu ve Afganistan’ın artık ABD'ye yönelik terör saldırıları için bir merkez olmadığını savunuyor. Başkan Biden'ın destekçileri, daha önceki birçok ABD yönetiminin savaşa girme ve savaş yöntemleri konusunda kötü kararlar verdiğini hatırlatarak, Biden’ın, siyasi risk alma cesaretine sahip tek başkan olduğunu savunuyor ve ABD'nin Afganistan'dan en az on yıl önce çekilmesi gerektiğini söylüyorlar.  
Ancak Cumhuriyetçiler, Biden'ın çekilmesinden sonra Afganistan hükümetinin hızlı çöküşünün ABD'nin zayıflığını gösterdiğini ve düşmanlara karşı güvenilirliğini sarstığını, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'yı işgaline ve Çin'in Tayvan'a düşmanlığına kapı açtığını savunuyorlar. 
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’ndeki en üst düzey Cumhuriyetçi Temsilci Mike McCaul, Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı’nı ABD askerlerinin Afganistan’dan kaotik bir şekilde çekilmesinden dolayı eleştirdi. McCaul, ‘Face the Nation’ televizyon programına yaptığı açıklamada, “Tam bir eksiklik ve planlama başarısızlığı söz konusu, uygulanan hiçbir plan yoktu. Dışişleri Bakanlığı muhtemelen bu büyüklükte bir tahliye için ihtiyaç duyduğu kaynaklara sahip değildi. Afganistan’dan sonra ABD’nin hasımları daha da cüretkâr hale geldi, büyük bir güç olarak görünmemeye başladık, zaaf gösterdik ve zaaf her zaman saldırganlığı davet eder. Sanırım bunun etkilerini dünya sahnesinde görüyoruz” diye konuştu. 



Şii, Trump’a Washington ile “stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki” kurma arzusunu teyit etti

Çin Devlet Başkanı, Trump’ı Shenzhen Havalimanı’na gelişinde karşıladı (Reuters)
Çin Devlet Başkanı, Trump’ı Shenzhen Havalimanı’na gelişinde karşıladı (Reuters)
TT

Şii, Trump’a Washington ile “stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki” kurma arzusunu teyit etti

Çin Devlet Başkanı, Trump’ı Shenzhen Havalimanı’na gelişinde karşıladı (Reuters)
Çin Devlet Başkanı, Trump’ı Shenzhen Havalimanı’na gelişinde karşıladı (Reuters)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bugün ABD Başkanı Donald Trump’ı Shenzhen Havalimanı’nda karşılarken, Pekin ile Washington arasında “yapıcı ve stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki” kurmayı hedeflediklerini söyledi. Şarku’l Avsat’ın Şinhua’dan aktardığına göre Şi, iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yönelik mesaj verdi.

Çin Devlet Başkanı, Shenzhen Havalimanı’na gelen Trump’ı karşıladı (Reuters)
Çin Devlet Başkanı, Shenzhen Havalimanı’na gelen Trump’ı karşıladı (Reuters)

Şi’nin Trump’ı havalimanında bizzat karşılaması, Çin liderinin nadiren gerçekleştirdiği bir diplomatik jest olarak değerlendirildi. Bu adımın, Trump’ın eylül ayında ABD ziyareti sırasında Şi’yi havalimanında şahsen karşılamasına karşılık olarak yapıldığı belirtildi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılması beklenen üçlü zirve öncesinde konuşan Şi, Trump ile Çin-ABD ilişkileri, Asya-Pasifik bölgesindeki iş birliği ve küresel gelişmelere ilişkin temel meseleleri kapsamlı biçimde ele almayı beklediğini ifade etti.

Çin Devlet Başkanı, Shenzhen Havalimanı’na iniş yapan Trump’ı karşıladı (Reuters)
Çin Devlet Başkanı, Shenzhen Havalimanı’na iniş yapan Trump’ı karşıladı (Reuters)

Şi, iki ülke arasındaki ilişkinin karşılıklı saygı, hakkaniyet ve karşılıklılık ilkeleri temelinde yapıcı ve stratejik açıdan istikrarlı bir şekilde ilerletilmesini hedeflediklerini vurguladı.


Çin Devlet Başkanı, yapay zekâ alanında uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC 2026 Zirvesi'nin açılış töreninde konuşma yaparken (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC 2026 Zirvesi'nin açılış töreninde konuşma yaparken (Reuters)
TT

Çin Devlet Başkanı, yapay zekâ alanında uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC 2026 Zirvesi'nin açılış töreninde konuşma yaparken (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC 2026 Zirvesi'nin açılış töreninde konuşma yaparken (Reuters)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bugün, büyük güçlere bu teknolojiyle bağlantılı risklerle mücadele konusunda daha fazla çaba gösterme çağrılarının arttığı bir dönemde, yapay zekâ alanında uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Şi, Çin'in güneyindeki Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu'nun  açılışında yaptığı konuşmada, "Bilimsel ve teknolojik inovasyon alanında ortaklıklar kurmalı, dijital ekonomi ve yapay zekâ alanındaki iş birliğimizi derinleştirmeli, yeşil ve düşük karbonlu ekonomiye geçişi hızlandırmalıyız" dedi.

Şi sözlerini şöyle sürdürdü: "İnovasyon alanındaki güçlü yönlerimizi büyümenin itici güçlerine dönüştürerek, Asya-Pasifik bölgesinde ekonomik büyümeye güçlü bir ivme kazandırabilir ve bölge genelinde refahı artırabiliriz."

Şi aynı zamanda ticaret ve yatırımın önündeki engellerin kaldırılması çağrısında bulunarak, "kapsayıcı ve dengeli kalkınmanın sağlanması" gerektiğini vurguladı.

Görsel kaldırıldı.
Gazeteciler, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi'nin açılış töreninde Çin Devlet Başkanı'nın konuşmasını takip ederken (AFP)

Çin'in küresel şirketler için "daha istikrarlı, öngörülebilir ve elverişli bir ortam" oluşturmayı hedeflediğini belirten Şi, ülkesinin imalat ve hizmet sektörlerinde dışa açılımı genişletmeye devam edeceğini kaydetti.

Şi, "Gümrük vergilerinin düşürülmesinden pazara erişim imkânlarının genişletilmesine, düzenleyici çerçevelerin ve yönetim standartlarının geliştirilmesine kadar Çin, kapsamlı reformları sürdürmeye devam edecek" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın çok sayıda ülkeye gümrük vergileri uygulayarak küresel ticaret sisteminde sarsıntıya yol açması, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticari gerilimi artırıyor. Çin ise bu adımlara karşılık misilleme vergileri uygulamış ve stratejik bazı ürünlerin ihracatını kısıtlamakla tehdit etmişti.

Trump ve Şi, geçen yıl Güney Kore'de düzenlenen APEC Zirvesi'nde iki ülke arasındaki ticaret savaşına geçici ara verilmesi konusunda anlaşmıştı. Söz konusu ateşkesin süresi gelecek yıl ocak ayında sona erecek.

Öte yandan ABD, bu hafta Çin'e yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılmasında kullanılan gelişmiş yarı iletkenlerin ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdığını duyurdu. Washington, söz konusu önlemleri ulusal güvenliğin güçlendirilmesi çerçevesinde değerlendiriyor.


Çin: Kim Jong-un ile Trump arasında olası bir görüşmeye ilişkin bilgimiz yok

ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
TT

Çin: Kim Jong-un ile Trump arasında olası bir görüşmeye ilişkin bilgimiz yok

ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 12 Haziran 2018'de Singapur'daki Sentosa Adası'nda bulunan Capella Otel'de öğle yemeğinin ardından birlikte yürürken (Reuters)

Çin, ABD Başkanı Donald Trump'ın Asya turu kapsamında Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile olası bir görüşme gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğine ilişkin bugün yaptığı açıklamada, konu hakkında “herhangi bir bilgiye sahip olmadığını” bildirdi. Trump, Asya turunda Kuzey Kore lideriyle görüşme ihtimalini dışlamamıştı.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun düzenlediği olağan basın toplantısında, “Bu konuya ilişkin herhangi bir bilgim yok” dedi. Açıklama, Trump'ın Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Forumu toplantısına katılmak üzere Shenzhen kentine gelmesinin beklendiği günün arifesinde yapıldı.

Trump ile Kim, 30 Haziran 2019'da iki Kore arasındaki sınırda bulunan askerden arındırılmış bölgede bir araya geldi (Reuters)
Trump ile Kim, 30 Haziran 2019'da iki Kore arasındaki sınırda bulunan askerden arındırılmış bölgede bir araya geldi (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi dün yaptığı açıklamada, bu hafta Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşebileceğini söylemişti. Sürpriz olarak değerlendirilen bu açıklamanın, Trump'ın Doğu Asya turunun seyrini değiştirebileceği belirtiliyor.

Trump, 2017-2021 yılları arasındaki ilk başkanlık döneminde Kim Jong-un ile birkaç kez bir araya geldi. İki lider arasında doğrudan yürütülen ve benzeri görülmemiş nitelikteki diplomatik temaslar, Kuzey Kore liderini nükleer silahlardan vazgeçmeye ikna edememişti. Reuters'ın haberine göre Trump, mevcut başkanlık döneminde de Kim ile yeniden görüşmek istediğini daha önce dile getirmişti. Ancak Trump, geçen yılki Asya ziyareti de dahil olmak üzere, gerçekleşmeyen bazı görüşmeleri önceden duyurmuştu.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 28 Şubat 2019'da Vietnam'ın başkenti Hanoi'de düzenlenen ikinci zirve kapsamında, Metropole Otel'deki genişletilmiş ikili toplantıda ABD Başkanı Donald Trump'ın da katıldığı görüşmede konuşurken (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, 28 Şubat 2019'da Vietnam'ın başkenti Hanoi'de düzenlenen ikinci zirve kapsamında, Metropole Otel'deki genişletilmiş ikili toplantıda ABD Başkanı Donald Trump'ın da katıldığı görüşmede konuşurken (Reuters)

ABD'li üst düzey yetkililer daha önce Trump'ın yakın zamanda Kim ile yeni bir görüşme gerçekleştirmeye yönelik somut planının bulunmadığını açıklamıştı. Kuzey Kore ise şu aşamada görüşmelere ihtiyaç duymadığını belirtmiş ve ABD'nin düşmanca politikalarını kınamıştı.

Trump, Filipinler ve Çin'e gitmek üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken gazetecilere yaptığı açıklamada, Kuzey Kore liderinin görüşmeye katılıp katılmamasının nihayetinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'e bağlı olduğunu söyledi. Trump, olası bir görüşmenin Çin'de gerçekleştirileceğini vurgulayarak şöyle konuştu:

“Şi buradaydı... Ayrıca (Rusya Devlet Başkanı) Putin ile de görüşeceğiz. Kim Jong-un ile de görüşebiliriz.”

Trump, “Bu iyi olur. Pek çok konuda ilerleme kaydetme fırsatımız var” dedi.

Kim Jong-un'a atıfta bulunan Trump, “Gelebilir. Bilmiyorum. Bu, Başkan Şi'ye bağlı” ifadelerini kullandı.

Kuzey Kore'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilciliği ise Trump'ın açıklamalarına ilişkin yorum talebine cevap vermedi.

Kremlin, dün yaptığı açıklamada, Putin ile Trump ve Şi Cinping arasında bu hafta Çin'de düzenlenecek APEC zirvesi marjında gerçekleştirilmesi planlanan görüşmenin küresel gelişmeler üzerinde önemli etkileri olacağını bildirmişti.

Trump, Şi ve Putin ile yapacağı görüşmelerde nükleer silahsızlanmanın yanı sıra İran ve Ukrayna'daki durum, ticaret ve ekonomi konularını ele alacağını söyledi. Ancak ABD'li yetkililer ve analistler, önemli bir anlaşmaya varılması ihtimalini düşük gördüklerini belirtti.

Rus haber ajansı Interfax'ın aktardığına göre Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da dün yaptığı açıklamada, Kim Jong-un'un Çin'e gelmesi halinde Putin ile görüşebileceğini ifade etti.