ABD’de 10 yıl sonra ilk kez çocuk felci ortaya çıkması endişe yarattı

Çocuk felci aşısı olan bir çocuk (Arşiv - Reuters)
Çocuk felci aşısı olan bir çocuk (Arşiv - Reuters)
TT

ABD’de 10 yıl sonra ilk kez çocuk felci ortaya çıkması endişe yarattı

Çocuk felci aşısı olan bir çocuk (Arşiv - Reuters)
Çocuk felci aşısı olan bir çocuk (Arşiv - Reuters)

ABD’de yaklaşık 10 yıldır görülmeyen çocuk felci bu yaz New York eyaletinde görüldü. Brittany Strickland, 10 yıl aradan sonra ilk çocuk felci vakasının kendisinde görüldüğünü öğrendikten sonra çok büyük bir korkuya kapıldı.
Manhattan'ın 50 kilometre kuzeyindeki New York'un Rockland bölgesindeki Pomona kasabasında AFP'ye verdiği röportajda 33 yaşındaki kadın şunları söyledi: “Olanlar korkutucu... Bu hastalığın vakalarının burada kaydedileceğini düşünmemiştik.”
Pratikte artık yaygın olmayan bir hastalık olan çocuk felcinin ilk doz aşısını kısa süre önce alan yapımcı açıklamalarına şöyle devam etti: "Annem aşı karşıtıydı ve ben çocukken çocuk felci geçirmediğimi biliyordum."
Ağustos ayının ortalarında, New York sağlık yetkilileri, insanlar arasında dışkı, burun ve boğaz salgıları yoluyla veya bir miktar kirlenmiş su içme sonucu hızla bulaşan çocuk felcine neden olan virüsü kanalizasyonda tespit ettiklerini açıkladılar.
Yetkililer, virüsün görülmesinin “endişe verici olduğunu, ancak şaşırtıcı olmadığını” ve “yerel olarak yayıldığını” söylerken aşı olmayan New Yorkluların en kısa zamanda çocuk felci aşısı olmaları gerektiğini vurguladı.
Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Temmuz ayının ortalarında, Rockland'da teyit edilmiş ilk çocuk felci vakası kaydedildi ve bu vaka 2013'ten beri ABD’de görülen ilk vaka.
New York'ta altı ay ile beş yaş arasında olan çocukların yüzde 86'sı üç doz aşı oldu. Bu da yüzde 14'ünün tam olarak aşılanmadığı anlamına geliyor.

Çocuk felci neden Londra ve New York'ta görüldü ve ne kadar tehlikeli?
Sağlık yetkililerinin belirttiğine göre, Rockland bölgesinde, 2 yaşındaki çocukların sadece yüzde 60'ı, New York eyaletinde ise yüzde 79’u aşıyı olurken ülke genelinde bu oran yüzde 92.
Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, vakaları takip etmek ve aşıları daha iyi denetlemek için bu yaz New York'a uzmanlar gönderdi. Çünkü hastalık, enfekte olanlar için "ciddi ve geri dönüşü olmayan sonuçlara" neden olabilir.
Özellikle küçük çocukları etkileyen çocuk felci, Pakistan ve Afganistan gibi yoksul ülkeler dışında dünyada tamamen ortadan kaldırıldı.
ABD Başkanı Franklin Roosevelt, 1921'de 39 yaşındayken söz konusu hastalığa yakalanmıştı. Geçen yüzyılın ellilerinin sonunda vaka sayısı azalırken, ilk doz aşı sayesinde, o dönemde yılda 15 bin felç vakası kaydedildi.
ABD’de virüsle son enfekte oluş 1979'a kadar uzanıyor.
Sağlık yetkilileri nadir görülebilecek vakaların farkında (aşılanan 1 milyon çocuğun yüzde 2 ila 4'ü hastalığa yakalanabiliyor). Aşılanmamış kişiler ise oral polio aşısı (ağız yoluyla yapılan çocuk felci aşısı) olan başkalarından virüsü kapabilirler.
2000 yılında ABD yetkilileri bu tür aşıları yasakladı.
Bill Gates, “çocuk felcinin hepimiz için bir tehdit” olduğunu söyleyerek uyarıda bulundu.
Dünya Sağlık Örgütü haziran ayında Londra atık suyunda oral aşılardan elde edilen virüsün bir mutasyonunun tespit edildiğini bildirdi.
Rockland'da kaydedilen vaka üzerinde yapılan analiz, New Yorklu gencin çocuk felcine yakalanmasının ağızdan aşı yaptıran bir kişiden kaynaklandığını gösteriyor.
Ağızdan yapılan bu aşı bağırsaklara ulaşır ve içinde dışkının bulunduğu atık su yoluyla bulaşabilir.
Söz konusu mutant, ana virüsten daha az bulaşıcı olmasına rağmen, bulaştığı kişide, aşılanmamış uzuvların felç olması gibi ciddi semptomlar görülebilir.
Rockland'daki enfekte kişi ABD dışına seyahat etmediğinden, New York eyalet yetkilileri virüsün yerel olarak yayıldığını düşünüyor.



Zendaya: Umarım insanlar benden bıkmaz

Zendaya'nın bu yılki ilk filmi, Robert Pattinson'ın da rol aldığı A24 yapımı Drama (A24)
Zendaya'nın bu yılki ilk filmi, Robert Pattinson'ın da rol aldığı A24 yapımı Drama (A24)
TT

Zendaya: Umarım insanlar benden bıkmaz

Zendaya'nın bu yılki ilk filmi, Robert Pattinson'ın da rol aldığı A24 yapımı Drama (A24)
Zendaya'nın bu yılki ilk filmi, Robert Pattinson'ın da rol aldığı A24 yapımı Drama (A24)

Zendaya, 4 film ve büyük bir diziyle alışılmadık derecede yoğun olan 2026 vizyon programının ardından "bir süre ortadan kaybolmayı" planlıyor.

Fandango'nun Big Ticket programının sunucusunun 2026'yı "Z'nin yılı" diye nitelemesine yanıt veren Emmy ödüllü oyuncu şöyle dedi:

Umarım insanlar benden bıkmaz ve bu filmlerin herhangi birini destekleyen, kariyerime herhangi bir şekilde destek veren herkese minnettarım. Derinden minnettarım. Umarım bu yıl benden bıkmazsınız çünkü şunu söyleyeyim; bundan sonra bir süre ortadan kaybolacağım. Sadece kısa bir süreliğine saklanmam gerekecek.

29 yaşındaki oyuncunun bu yılki ilk filmi, Robert Pattinson'la başrolleri paylaştığı A24 yapımı Drama, 3 Nisan'da vizyona girecek.

Bundan bir hafta sonra HBO'nun Euphoria dizisinin üçüncü sezonu gösterime girecek. Zendaya, Drama Dizilerinde En İyi Kadın Oyuncu dalında iki Primetime Emmy ödülü kazandığı Rue rolünü yeniden canlandıracak.

Temmuzda Zendaya, Christopher Nolan'ın The Odyssey ve Marvel'ın Örümcek-Adam: Yepyeni Bir Gün (Spider-Man: Brand New Day) filmleriyle izleyici karşısına çıkacak. Her iki filmde de Tom Holland'la birlikte oynuyor.

Örümcek-Adam: Eve Dönüş (Spider-Man: Homecoming) çekimleri sırasında tanışan Zendaya ve Holland, 2021'de çıkmaya başladı.

Zendaya'nın uzun süredir stilistliğini yapan Law Roach'un geçen ay Access Hollywood'a "Düğün çoktan gerçekleşti" demesinden bu yana, ikilinin 2024'teki nişanlarının ardından gizli bir törenle evlenip evlenmediklerine dair spekülasyonlar yaygınlaştı. Ne Zendaya ne de Holland evlendiklerini kamuoyuna doğruladı.

Zendaya, 18 Aralık'ta vizyona girecek Denis Villeneuve filmi Dune: Çöl Gezegeni Bölüm Üç'le (Dune: Part Three) yılı kapatacak.

Drama, hikayesinin merkezinde yer alan büyük bir itiraf nedeniyle şimdiden eleştirilere maruz kalıyor. Filmde Zendaya'nın canlandırdığı Emma karakteri, Pattinson'ın hayat verdiği nişanlısı Charlie'ye ve arkadaşlarına, bir zamanlar lisede silahlı saldırı yapmayı planladığını ancak bunu asla gerçekleştirmediğini itiraf ediyor.

Columbine Lisesi'nde 1999'da düzenlenen katliamda hayatını kaybeden Daniel Mauser'ın babası Tom Mauser, filmdeki bu sürprizden tiksindiğini TMZ'ye söylemişti.

Son 25 yıldır silah reformu için mücadele eden Mauser, bu ciddi konuyu bir romantik komedide hikayeyi ilerletme amacıyla kullanmanın "korkunç" olduğunu dile getirmişti.

Filmi izlemeyen baba, yapımın silahlı saldırganları "insanileştirdiğini" ve okul saldırılarını "normalleştirdiğini" ifade etmişti.

Filmde kitlesel şiddet tasviri yer almıyor.

Independent Türkçe


Türünün ilk örneği araştırma: Uzayda döllenme nasıl olacak?

Fotoğraf: AP
Fotoğraf: AP
TT

Türünün ilk örneği araştırma: Uzayda döllenme nasıl olacak?

Fotoğraf: AP
Fotoğraf: AP

Yeni bir araştırma, spermler yolunu kaybedebileceği için uzayda bebek yapmanın daha zor olabileceği uyarısında bulundu.

Araştırmada, yerçekimi eksikliği nedeniyle spermlerin yön bulma yeteneğinin bozulabileceği ve bu nedenle yumurtaları döllemenin zorlaşabileceği öne sürülüyor.

Bu sonucun elde edildiği çalışmada insanlar da dahil üç memeliden alınan sperm örnekleri, hücrelerin döndürülerek sıfır yerçekimi koşullarının canlandırıldığı bir makineye yerleştirildi. Spermler daha sonra kadın üreme sistemini taklit eden bir labirente sokuldu.

Yolunu kaybetmiş gibi görünen spermler labirentte ilerlemekte zorlandı.

Adelaide Üniversitesi'nden kıdemli yazar Nicole McPherson, "Spermlerin üreme sistemi gibi bir kanaldan geçme yeteneği üzerinde yerçekiminin önemli bir faktör olduğunu ilk kez göstermeyi başardık" diyor.

Normal yerçekimine kıyasla mikro yerçekimi koşullarında labirent odadan başarıyla geçebilen sperm sayısında kayda değer bir azalma gözlemledik. Spermlerin fiziksel hareket biçiminde herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen bu durum tüm modellerde yaşandı. Bu da yön kaybının hareketlilikteki bir değişiklikten değil, diğer unsurlardan kaynaklandığına işaret ediyor.

Bilim insanları cinsiyet hormonu progesteronun eklenmesinin, spermlerin düşük yerçekiminin etkilerini aşmasına katkı sağlayarak örneklerin labirenti geçme olasılığını artırdığını saptadı.

Dr. McPherson, "Bu durumun, yumurtadan da salınan progesteronun, spermi döllenme bölgesine yönlendirebilmesinden kaynaklandığını düşünüyoruz ancak bu muhtemel çözümün daha fazla araştırılması gerekiyor" diyor.

Araştırmacılar, fare yumurtaları sıfır yerçekimine maruz kalınca döllenme oranında yüzde 30'luk bir azalma da tespit etti.

Dr. McPherson, "Mikro yerçekimine 4-6 saat maruz kaldıklarında döllenme oranlarında azalma gözlemledik. Uzun süreli maruz kalma daha da zararlı görünüyor; bu durum gelişimsel gecikmelere ve bazı durumlarda embriyo oluşumunun en erken aşamalarında fetüsü oluşturan hücrelerin azalmasına yol açtı" ifadelerini kullanıyor.

Bu bulgular uzayda üreme başarısının ne kadar karmaşık temellere dayandığını ve gelişimin tüm erken aşamaları üzerine daha fazla araştırmaya duyulan kritik ihtiyacı gösteriyor.

Araştırmayı yürüten bilim insanları, yerçekimindeki değişikliklerin hem döllenmeyi hem de embriyonun gelişimini nasıl etkileyebileceğini anlamada bu çalışmanın kilit öneme sahip olacağını belirtiyor. Bu da Ay ve Mars gibi diğer gökcisimlerinde yaşamaya yönelik planlarımızda hayati önem taşıyacak.

Dr. McPherson, "En son çalışmamızda, bu koşullar altında döllenseler bile birçok sağlıklı embriyo oluştu. Bu da bize uzayda üremenin bir gün mümkün olabileceği umudunu veriyor" diyor.

Diğer araştırmalar, spermin uzayda hareket etme biçimlerini incelemişti. Ancak bu çalışma, spermin üreme kanalında bu şekilde nasıl yol alabileceğini inceleyen ilk araştırma.

Çalışmanın bulguları hakemli dergi Communications Biology'de yayımlandı.

Independent Türkçe


2023'te Oscar'a damga vuran ikili, gişeleri sallayan yıldızla anlaştı

Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da Michelle Yeoh'un canlandırdığı başkarakter Evelyn, paralel evrenlerde kendisinin tuhaf versiyonlarının bilincine giriyor (A24)
Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da Michelle Yeoh'un canlandırdığı başkarakter Evelyn, paralel evrenlerde kendisinin tuhaf versiyonlarının bilincine giriyor (A24)
TT

2023'te Oscar'a damga vuran ikili, gişeleri sallayan yıldızla anlaştı

Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da Michelle Yeoh'un canlandırdığı başkarakter Evelyn, paralel evrenlerde kendisinin tuhaf versiyonlarının bilincine giriyor (A24)
Her Şey Her Yerde Aynı Anda'da Michelle Yeoh'un canlandırdığı başkarakter Evelyn, paralel evrenlerde kendisinin tuhaf versiyonlarının bilincine giriyor (A24)

Başrolünde yer aldığı bilimkurgu destanı Kurtuluş Projesi'yle (Project Hail Mary) son günlerde çok konuşulan Ryan Gosling'in yeni projesi de dikkat çekti. 

45 yaşındaki Kanadalı'nın, Her Şey Her Yerde Aynı Anda'yla (Everything Everywhere All At Once) 7 Oscar kazanmayı başaran Daniel Kwan ve Daniel Scheinert'in bilimkurgu ve aksiyon türleri arasında gezinen yeni komedisinde oynayacağı bildirildi. 

Deadline'ın haberine göre, Daniellar olarak da bilinen ikilinin Universal Pictures için çekeceği film, 19 Kasım 2027'de vizyona girecek. 

Prodüksiyonun bu yaz Los Angeles'ta başlaması beklenirken, filmin adı ve senaryosu henüz açıklanmadı.

2023 Oscar Ödülleri'nde en çok heykelciği kazanan Her Şey Her Yerde Aynı Anda, yalnızca 25 milyon dolarlık bütçesine rağmen gişede 143 milyon dolarlık hasılata uzanmıştı. 

Gosling'in 20 Mart'ta vizyona giren Kurtuluş Projesi de açılış haftasında gösterdiği performansla üç büyük gişe rekorunu birden kırdı.

Deadline'ın aktardığına göre film, Amazon MGM için yeni bir açılış rekoru kırdı, Phil Lord ve Chris Miller'ın kariyerindeki en iyi başlangıca imza attı ve martın en güçlü özgün yapım açılışlarından biri oldu.

80,6 milyon dolarlık açılış hasılatıyla film, Oppenheimer'ın 82,4 milyon dolarlık "devam filmi olmayan yapım" rekorunu kıl payı kaçırsa da muazzam bir başarıya imza attı.

248 milyon dolarlık dudak uçuklatan bir prodüksiyon bütçesine sahip olan filmin, pazarlama giderleri de dahil edildiğinde kâra geçebilmesi için 500-600 milyon dolar bandını aşması gerekiyor. 

Filmde Gosling, bir uzay gemisinde kim olduğuna ve oraya nasıl geldiğine dair hiçbir anısı olmadan uyanan fen bilgisi öğretmeni Ryland Grace'i canlandırıyor. 

Hafızası yavaş yavaş yerine gelen Grace, yaklaşan bir buzul çağını durdurmak, insanlığı ve ölmekte olan Güneş'i kurtarmak için kritik bir gizemi çözmesi gerektiğini fark ediyor.

Independent Türkçe, Deadline, Hollywood Reporter